Energiemarkt analyse 3 juni 2026

Waarom de olieprijs rond de $100 ligt en niet rond de $150.

Drie maanden na een bijna volledige afsluiting van de Straat van Hormuz, met een schok in de orde van 20% van de wereldwijde olietoevoer en ruwweg 11 miljoen vaten per dag van ruwe olie en condensaat uit de Golf, handelt Brent slechts iets boven $100. Dat is een niveau dat de meeste analisten moeilijk zouden geloven. Dat is een niveau dat de meeste analisten moeilijk te geloven zouden vinden en het ligt ver onder de hoogtepunten na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 en de records van voor de financiële crisis van 2008. De fysieke rekensom zegt dat de prijzen hadden moeten pieken, dus waarom is dat niet gebeurd?

De markt heeft geleund op een stapel tijdelijke schokdempers, namelijk opgenomen commerciële en drijvende opslag, OPEC-reservecapaciteit en een kleine aanpassing van de vraag. In het begin waren deze kussens ongewoon diep. Het IEA merkte op dat vlak na de sluiting, met weinig afzetmarkten voor ladingen, de drijvende opslag in het Midden-Oosten zelfs steeg met ongeveer 100 miljoen vaten. Dat beeld is sindsdien omgedraaid, met onafhankelijke trackers die een gestage daling van de drijvende volumes laten zien, en de Atlantic Council oordeelde dat de buffers die zijn opgebouwd uit ontheffingen van sancties en drijvende opslag eind april grotendeels waren uitgeput. Op papier ziet de reservecapaciteit er geruststellend uit, maar Saoedi-Arabië en een handvol andere landen kunnen de verloren export uit de Perzische Golf niet volledig of onmiddellijk vervangen.

Dit is wat de huidige rust misleidend maakt. Een stabiele prijs weerspiegelt het vermogen van het systeem om de eerste klap op te vangen, niet het vermogen om die balans in de loop van de tijd vast te houden. Brookings ziet het echte risico in het moment dat de markt concludeert dat die buffers opraken, op welk moment de standaard vraagelasticiteit suggereert dat de prijzen vrij snel richting $150 kunnen gaan, niet omdat er iets nieuws is gebeurd, maar omdat de buffers op zijn. De fysieke markt laat het al doorschemeren: het IEA rapporteert dat de fysieke ladingen in de buurt van $150 worden verhandeld, zelfs terwijl de futures veel lager blijven, een ongebruikelijk grote ontkoppeling.

Vanaf hier splitst het pad zich vooral af op één variabele, de duur van de sluiting, die Wood Mackenzie de enige bepalende factor noemt. Als de Straat weer opengaat en de stromen zich gedeeltelijk herstellen, kunnen de voorraden weer worden opgebouwd en kunnen de prijzen stabiliseren of dalen, hoewel een snelle terugkeer naar het niveau van voor de oorlog onwaarschijnlijk lijkt. Als de verstoring aanhoudt, eroderen de buffers verder en wordt de markt uiteindelijk gedwongen om de prijzen van het resterende aanbod veel agressiever te verhogen. De Atlantic Council verwoordde de keuze ronduit: de wereld kan de vraag nu rantsoeneren of later een veel hogere prijs betalen.

Voor iedereen die te maken heeft met olieprijzen, hetzij rechtstreeks of via brandstofkosten die worden doorberekend in een toeleveringsketen, is de conclusie dat de relatief lage prijs van vandaag een functie is van buffers, niet van een opgelost probleem, en buffers zijn een verspillend goed. Het risico is asymmetrisch, met een beperkte beweging zolang de buffers meegaan en een scherpe opwaartse beweging als ze opraken voordat de Straat weer opengaat. Dat pleit ervoor om de huidige niveaus te behandelen als een planningsvloer in plaats van een vast plafond bij het begroten of afdekken tot de rest van 2026.

Prijs ruwe olie – Brent juli 2026 ($/vat) – weekwolk candle, logschaal

Datacenters zullen naar verwachting tot een derde van de commerciële elektriciteit in de VS verbruiken.

In zijn Annual Energy Outlook 2026 voorspelt de EIA dat datacenterservers, die in 2025 goed waren voor ongeveer 7% van de elektriciteit in de commerciële sector, in 2050 zullen zijn gegroeid tot 22% à 33% van het elektriciteitsverbruik in commerciële gebouwen. In absolute termen is dat een stijging naar ergens tussen 446 en 818 miljard kilowattuur per jaar.

De bovenkant van dat bereik is het geval van de hoge elektriciteitsvraag van het bureau en de aannames erachter zijn opvallend. Het gaat uit van een “exponentiële groei” van het aantal geïnstalleerde AI-servers tot 2050 zonder efficiëntiewinsten die verder gaan dan de historische normen, waardoor het servergebruik stijgt naar 818 miljard kilowattuur, meer dan zestien keer het niveau van 2020. Standalone datacenters alleen al zijn goed voor ongeveer 581 miljard daarvan, en koeling maakt het plaatje nog erger, aangezien de EIA ervan uitgaat dat de vloeroppervlakte van datacenters tot 2,9 keer zo koelingintensief kan zijn als gewone commerciële ruimte, waardoor er in het hoogste geval nog eens 84 miljard kilowattuur bijkomt.

Uitgezoomd verandert de trend de totale vraag. De EIA ziet het elektriciteitsverbruik in de VS tot 2050 stijgen met 0,9% tot 1,6% per jaar, waarbij datacenters een belangrijke factor zijn, nadat de afgelopen vijf jaar een gemiddelde groei van 2,1% werd bereikt, een scherpe breuk met vijftien jaar van bijna vlakke vraag. Commerciële gebouwen, waar de meeste datacenteractiviteiten plaatsvinden, groeien in elk gemodelleerd geval sneller dan de residentiële of industriële sectoren. Het resultaat is dat de commerciële elektriciteitsintensiteit al in 2031 of 2032 het record van 2003 van 14,9 kWh per vierkante voet, ruwweg 160 kWh per vierkante meter, zal passeren.

(12 vierkante voet = 1,1 vierkante meter)

De EIA is voorzichtig met het maken van voorbehouden en merkt op dat haar basisscenario, dat is gebaseerd op wetten per december 2025, “niet moet worden beschouwd als het meest waarschijnlijke van de gevallen”. En zelfs als het model voorschrijft dat servers na 2040 elke drie jaar ongeveer 10% efficiënter worden, zorgt de enorme groei in installaties ervoor dat het totale verbruik blijft stijgen.

Dit zijn Amerikaanse cijfers, maar de kracht erachter is niet gebonden aan één markt. Dezelfde AI- en datacenterbelasting stimuleert de Europese vraag naar elektriciteit, wat rechtstreeks bijdraagt aan de congestie op het net en de druk op de basislastprijzen die in de hele regio toeneemt. Het is een nuttige herinnering dat termijnvermogen en aansluitcapaciteit ook hier strategische kwesties worden en geen routineposten voor elke energie-inkoper.

Prijs Baseload Elektriciteitslevering jaar 2027 (eur/MWh) – week wolk kaars, log schaal

Europa’s gasbuffer kan niet nog eens drie maanden Hormuz absorberen

Topmanagers van Equinor hebben gewaarschuwd dat Europa een kritiek tekort aan gas kan krijgen als de verstoringen door de Straat van Hormuz nog een tot drie maanden aanhouden. De zorg is de timing. Europa ging het zomeraanvulseizoen in met voorraden die slechts 28% vol waren na een lange winter, en hoewel de niveaus zich hebben hersteld tot 35% tot 37%, is dat ver onder de seizoensnorm van 50% en lijkt de gebruikelijke winterdoelstelling van 90% moeilijk haalbaar. Voorlopig is de markt rustig, met een Nederlandse TTF die eind mei in de buurt van €50/MWh schommelde, een scherpe daling ten opzichte van de piek van €74/MWh in maart, het hoogste niveau sinds januari 2023.

Bijvullen is dit jaar om twee redenen ongewoon moeilijk. Ten eerste was het uitgangspunt slecht: de Nederlandse reserves daalden tegen het einde van de winter tot slechts 5,8% van de capaciteit, het laagste niveau in tien jaar, en Noordwest-Europa als geheel daalde tot onder de 30%. Ten tweede werkt de prijsstructuur in het nadeel van opslag, aangezien de zomer spotprijzen boven de wintercontracten hebben gelegen, een omgekeerde curve die de normale stimulans om nu te injecteren en later te verkopen wegneemt, terwijl LNG verstoringen, de sterke Aziatische vraag en verstoorde prijsvorming ladingen schaars en duur hebben gemaakt.

Beleidsmakers passen zich aan. EU-commissaris voor Energie Dan Jorgensen heeft de lidstaten gevraagd om te overwegen hun vuldoel vroeg in het seizoen te verlagen naar 80% om de markt gerust te stellen. De benaderingen lopen uiteen, waarbij Italië leunt op financiële steun voor handelaren, terwijl Duitsland vertrouwt op regelgevende mandaten die worden doorgegeven aan groothandelaren. In Duitsland heeft de industrie opgeroepen tot een nationale strategische reserve, waarbij de energie- en waterorganisatie BDEW bij monde van haar voorzitter Kerstin Andreae waarschuwt dat de daling van de opslag “veel ernstiger is dan de politiek tot nu toe heeft toegegeven”.

Equinor ziet twee mogelijkheden. Een snelle oplossing zou Europa tegen het einde van het injectieseizoen nog op een beheersbare 75% kunnen brengen, terwijl een blokkade van één tot drie maanden kritiek zou worden en TTF richting €90/MWh zou kunnen duwen. Op dat niveau verwacht het bedrijf een marktcorrectie van ruwweg 10 miljard kubieke meter minder verbrand gas voor elektriciteit, plus meer industriële brandstofomschakeling. De situatie is echter nog lang niet zo ernstig als de schok die volgde op de invasie van Rusland in Oekraïne.

Omdat TTF de benchmark is waar de Europese gas- en elektriciteitskosten op drijven, is dit een vraag voor iedereen die te maken heeft met energie uit de regio, van grote industriële kopers tot kleinere bedrijven. De situatie is asymmetrisch op dezelfde manier als bij olie, vandaag rond de € 50, maar met een reële stijging naar € 90 als het Nauw van Calais in de herfst gesloten blijft terwijl de opslag nog laag is. Dat legt de timing van injecties, indekking en eventuele opties om van brandstof te veranderen nu op tafel, niet in het midden van de winter.

Prijs TTF-gas levering jaar 2027 (eur/MWh) – dag wolk kaars, log schaal

India vestigt record op vraag naar elektriciteit doordat hitte steenkool harder maakt

De Indiase elektriciteitsvraag bereikte een recordhoogte op 21 mei, toen de piekvraag 270,82 GW bereikte terwijl de temperatuur in New Delhi 45,3°C bereikte, de vierde opeenvolgende dag met recordhoogtes tijdens de zonne-uren. Het energieministerie zei dat er “met succes aan de vraag was voldaan” en noemde het een nieuw hoogtepunt in het voldoen aan de piekvraag, dat de vorige dag 265,44 GW overtrof. De stijging was direct gekoppeld aan een zwaarder gebruik van koelapparatuur.

Steenkool deed het meeste zware werk. Thermische opwekking, voor het overgrote deel kolengestookt, dekte ongeveer 62% van de vraag, met zonne-energie op 22% en waterkracht en windenergie elk rond 5%. Omdat de hitte naar verwachting zal aanhouden, zal de vraag naar steenkool van elektriciteitscentrales in India naar verwachting met 11,5% stijgen in het kwartaal van april tot juni.

Het moeilijkere probleem is eerder de timing dan de totale capaciteit. De vraag piekt steeds vaker ’s avonds, net wanneer de zonne-energieproductie afneemt, en hoewel het nationale elektriciteitsnet aan het record voldeed, was er in verschillende staten zoals Uttar Pradesh en Uttarakhand nog steeds sprake van lokale uitval, een kloof tussen de opwekking en de lokale distributie. Thermische centrales worden harder gebruikt om dat avondtekort te overbruggen en analisten beweren dat het antwoord niet zozeer ligt in het toevoegen van capaciteit als wel in slimmer netbeheer, waaronder dagtarieven en slimme meters.

De langere boog wijst de andere kant op. India is van plan de zonne-energiecapaciteit binnen tien jaar te verviervoudigen en de windenergie te verdrievoudigen in het kader van het toereikendheidsplan van de Central Electricity Authority, maar het elektriciteitsnet loopt achter met de bouw, met alleen al in het eerste kwartaal ongeveer 300 GWh aan schone energie die is geblokkeerd. Voorlopig blijft steenkool de ruggengraat, met ongeveer 60% van de totale opwekking.

De algemene lezing is dat India, de op twee na grootste emittent ter wereld, een echte schommelfactor is in zowel de wereldwijde vraag naar steenkool als de emissies. Dit voorval is een duidelijke illustratie van het spanningsveld dat door de hele transitie heen loopt, met ambitieuze doelstellingen voor hernieuwbare energie aan de ene kant en de betrouwbaarheid van afschakelbare steenkool onder klimaatstress aan de andere kant. Voor iedereen die de steenkoolprijzen of koolstofmarkten volgt, is de richting van dat touwtrekken in snel groeiende economieën net zo belangrijk als alles wat er in Europa gebeurt.

Prijs ICE Steenkool leveringsjaar 2027 (usd/t) – week wolk candle, log schaal

EU overweegt uitbreiding koolstofmarkt naar internationale vluchten nu luchtvaartmaatschappijen onder druk staan

De Europese luchtvaart heeft een moeilijk jaar. Lufthansa zette haar regionale eenheid CityLine met 27 vliegtuigen op 18 april 2026 permanent aan de grond en schrapte ongeveer 20.000 zomervluchten, terwijl de lagekostenmaatschappij Ryanair zich in Duitsland terugtrekt, waardoor luchthavens onder druk komen te staan en tienduizenden banen op de tocht staan. De directe aanleiding is brandstof, niet het beleid, met vliegtuigbrandstofprijzen die ruwweg verdubbeld zijn sinds het Iran-conflict op 28 februari begon en Europese vliegtuigbrandstof die begin april een record bereikte in de buurt van $1.840 per ton. Lufthansa’s financieel directeur Till Streichert was openhartig dat CityLine al voor het conflict werd overwogen en dat de crisis de verhuizing gewoon eerder dan gepland heeft geforceerd.

Tegen die achtergrond speelt een aparte beleidskwestie. De Europese Commissie heeft voorgesteld om de EU-regeling voor de handel in emissierechten uit te breiden naar internationale vluchten die uit de EU vertrekken, een wijziging die op 1 januari 2027 van kracht zou kunnen worden als ze wordt aangenomen, waarbij naar schatting € 11 miljard tot € 13 miljard aan inkomsten op het spel staat.

Een uitbreiding van de CO₂-regeling met internationale vliegtickets zou de prijzen in het eerste jaar met 15% doen stijgen. In combinatie met de jaarlijkse prijsstijgingen als gevolg van het afnemende aanbod van CO₂-certificaten, wordt een reis naar het buitenland al snel een luxe.

De sector is het er nog lang niet over eens. Grote luchtvaartmaatschappijen zoals Lufthansa en Air France-KLM hebben zich verzet tegen de uitbreiding van het ETS naar alle internationale vluchten en hebben ruzie gemaakt over de geleidelijke afschaffing van gratis emissierechten en de overlapping met de wereldwijde CORSIA-regeling. Anderen zijn tegen, zoals Schiphol Airport, Wizz Air en brandstofleverancier SkyNRG, die een bredere reikwijdte steunen met het argument dat dit zekerheid zou geven op het gebied van regelgeving en klimaatfinanciering zou ontsluiten. Die verdeeldheid is het echte verhaal, in plaats van een enkele boosdoener.

De algemene conclusie gaat over de reisrichting. Zelfs met de lobby van de luchtvaartmaatschappijen is het structurele pad voor het ETS een krimpend aanbod van rechten en een gestaag uitbreidend toepassingsgebied. Voor elke sector die met koolstof te maken heeft, betekent dit dat de prijzen voor emissierechten in de loop van de tijd zullen stijgen en dat er steeds meer activiteiten zullen zijn die koolstofkosten met zich mee moeten brengen.

Prijs emissierechten – dec-26 contract EEX (eur/t) – week wolk kaars, log schaal

India vertrouwt op biogas en nieuwe leveranciers nu de olieschok toeslaat

Premier Modi heeft er bij zijn regering op aangedrongen om alternatieve energie dringend uit te breiden, waaronder biogas als vervanger voor LPG, nu de oorlog in Iran de toevoer naar ’s werelds op twee na grootste importeur van ruwe olie verstikt. De richtlijn kwam tijdens een vergadering van de Raad van Ministers na zijn rondreis door de VAE en vier Europese landen, waar de crisis in West-Azië de besprekingen domineerde, en hij koppelde deze aan een stimulans voor elektrische voertuigen en openbaar vervoer.

Kookgas is het scherpste drukpunt, omdat India ongeveer 65% van zijn LPG importeert, meestal uit West-Azië, en de meeste van die ladingen passeren via Hormuz. Die combinatie betekent dat zelfs korte onderbrekingen snel toeslaan en huishoudens voelen het al, met benzine en diesel die ongeveer ₹3 per liter duurder zijn.

De omwegen zijn kostbaar. India heeft de invoer van Russische ruwe olie opgevoerd op grond van de vrijstelling van sancties door de VS, heeft gezocht naar ruwe olie en LPG van buiten het Midden-Oosten, waaronder de VS en Canada, en heeft zelfs overwogen om lege tankers naar Hormuz te sturen om olie uit de Golf te laden, hoewel deze routes meestal duurder zijn en langer duren dan de rechtstreekse route via de Perzische Golf. De blootstelling blijft hoog, met ongeveer 52% van India’s ruwweg 5 miljoen vaten per dag aan import van ruwe olie die nog steeds de zeestraat doorkruisen, zelfs nu de regering volhoudt dat ze “zowel de beschikbaarheid als de betaalbaarheid heeft verzekerd” door haar bronnen te diversifiëren.

In de praktijk doet de crisis opties van eigen bodem herleven. In staten als Kerala, Gujarat en Maharashtra staat biogas weer in de belangstelling als praktisch alternatief voor LPG. De vraag stijgt, ook al wordt het gebruik van LPG nog steeds beperkt door beperkte subsidies.

De algemene conclusie is dat één enkel chokepoint een ver conflict kan veranderen in een keukentafelinflatie en dat economieën die afhankelijk zijn van import het moment aangrijpen om hun veerkracht te versterken. De les gaat veel verder dan India, omdat de continuïteit van de energievoorziening overal weer op de agenda staat en schokken als deze de verschuiving naar binnenlandse en alternatieve energie eerder versnellen dan afremmen.

Extra grafieken

Door de verstoring van de aanvoer in het Midden-Oosten is de Japanse olie-import in april met 66% gedaald ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar, een nieuw laagterecord.

Bron: Tsvetana Paraskova, Olieprijs.nl

De totale Amerikaanse voorraden ruwe olie, inclusief de SPR (Strategic Petroleum Reserve), staan op het laagste niveau sinds juni 2025, met onlangs de grootste SPR + commerciële onttrekking in de geschiedenis…

Deze nieuwsbrief bevat eigen analyse en commentaar van COMCAM, dat onder het auteursrecht van COMCAM valt en niet zonder toestemming mag worden gereproduceerd. Feitelijke gegevens en citaten van derden blijven eigendom van hun oorspronkelijke bronnen, waarnaar overal wordt verwezen.