Energiemarkt analyse 17 december 2025

Oliehandelsgigant: “superovervloed” door sterke toename aanbod

“Of het nu gaat om een overschot of een superoverschot, het is moeilijk om daar aan te ontsnappen.”– Saad Rahim, hoofdeconoom Trafigura

Volgens Saad Rahim, hoofdeconoom bij Trafigura, staat de oliemarkt in 2026 voor een “superovervloed” doordat een sterke toename van het aanbod samenvalt met een vertragende wereldeconomie. Nieuwe boorprojecten en afnemende vraaggroei zullen de al lage olieprijzen verder onder druk zetten.

Brent crude is dit jaar met 16% gedaald en bevindt zich op koers voor het slechtste jaar sinds 2020. Grote projecten in Brazilië en Guyana komen volgend jaar online, wat het aanbod verder vergroot. Banken zoals Citi en Goldman Sachs hebben deze overaanbod-theorie al langer omarmd. Goldman-analist Daan Struyven meldde recent dat de wereldwijde zichtbare olievoorraden in 30 dagen met bijna 2 miljoen vaten per dag zijn toegenomen en verwacht verdere groei.

De vraag vanuit China, ’s werelds grootste olie-importeur, zal naar verwachting vertragen door de sterke opkomst van elektrische voertuigen. China heeft dit jaar extra olie gekocht om strategische reserves aan te vullen, maar Rahim waarschuwt: “China moet op dit tempo blijven kopen om te voorkomen dat de superovervloed nog eerder zichtbaar wordt.”

Ook Amerika zet in op hogere productie. President Trump heeft aangekondigd “drill, baby, drill” te blijven stimuleren. Er is speculatie over het aanvullen van de Amerikaanse strategische reserves. Echter dat zou de prijzen juist doen stijgen en blijft vooralsnog uit.

Ben Luckock, hoofd oliehandel bij Trafigura, voorspelde eerder dat de olieprijs tijdelijk onder $60 per vat kan zakken: “Ik verwacht dat we in de $50-range komen rond Kerst en nieuwjaar.”

Trafigura, een van de grootste, wereldwijd opererende grondstoffenhandelsondernemingen, rapporteerde een nettowinst van $2,7 miljard in het fiscale jaar tot september. Dat is iets lager dan $2,8 miljard vorig jaar en het laagste niveau in vijf jaar. De daling komt na jaren van hoge winsten tijdens de Russische invasie van Oekraïne. De divisie non-ferrometalen noteerde een recordjaar, mede door winstgevende koperleveringen naar Amerika. CEO Richard Holtum benadrukte dat “significante headline-gedreven volatiliteit” een belangrijke markttrend blijft en ook in 2026 zal aanhouden.

De olieprijs bevindt zich nog steeds in een neerwaartse trend. Het dieptepunt van het februari 2026-contract lag op $47,50 in maart 2020. De huidige bearmarkt kan worden gezien als een correctie van de stijging vanaf dit dieptepunt naar de piek van $80 in onderstaande contract. De prijsextremen van de eerstvolgende leveringsmaand lagen tussen $20 en $130 per vat. Op het moment van die extremen lag onderstaande contract veel verder weg in de tijd op de forward curve. Daar is de volatiliteit een stuk lager.

Prijs Ruwe olie – Brent februari 2026 ($/barrel) – dag cloud candle, log scale

Europa’s energietransitie: impact op elektriciteitsprijzen en industrie

“De gemiddelde elektriciteitsprijzen voor zware industrieën in de Europese Unie blijven ongeveer twee keer zo hoog als in Amerika en 50% hoger dan in China.”– Wall Street Journal

Europa heeft gekozen voor een snelle uitrol van wind- en zonne-energie, met als resultaat een reductie van CO₂-uitstoot van circa 30% sinds 2005. Deze milieuwinst gaat echter gepaard met structureel hogere elektriciteitsprijzen en een verzwakte concurrentiepositie van energie-intensieve industrieën.

Volgens het Internationale Energieagentschap (IEA) heeft Duitsland inmiddels de hoogste elektriciteitsprijzen voor huishoudens in de ontwikkelde wereld, terwijl Groot-Brittannië de hoogste industriële tarieven kent. Gemiddeld liggen de elektriciteitsprijzen voor zware industrie in de EU ongeveer tweemaal zo hoog als in Amerika en 50% boven het niveau in China.

De combinatie van hoge kosten en beperkte netcapaciteit belemmert investeringen in datacenters en AI-infrastructuur. In sommige gevallen moeten bedrijven jaren wachten op extra aansluitcapaciteit. Voorbeelden zijn sluitingen van chemische fabrieken in Duitsland (Ineos) en Schotland (ExxonMobil), waarbij ondernemingen expliciet verwijzen naar ongunstige energieprijzen en groene beleidsdruk.

De afhankelijkheid van weersafhankelijke bronnen vergroot de volatiliteit. Bij windstille of bewolkte periodes moeten landen dure stroom importeren, wat prijsstijgingen veroorzaakt. Tegelijkertijd blijven subsidies en heffingen de werkelijke kosten van hernieuwbare energie verhullen.

Amerika hanteert een “en”-strategie: uitbreiding van hernieuwbare energie naast behoud van kern- en fossiele capaciteit. Recent investeert Amerika bijna $1 miljard in geavanceerde kernreactoren, waaronder SMR-projecten (Small Modular Reactors) in Tennessee en Michigan, die vanaf de jaren 2030 op het net moeten komen.

Conclusie: Europa’s energietransitie heeft geleid tot lagere emissies, maar ook tot structureel hogere elektriciteitsprijzen, verminderde industriële concurrentiekracht en knelpunten in netcapaciteit. Zonder fundamentele beleidsaanpassingen dreigt Europa uitgesloten te blijven van kapitaalintensieve sectoren zoals datacenters en AI.

De elektriciteitsprijs wordt omlaag gedrukt door de dalende prijs van inputkosten zoals gas en kolen.

Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar 2026 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

Prijspiek door extreme kou in Amerika

“Maak de opwarming van de aarde weer groot…”

De Amerikaanse termijncontracten van aardgas stegen recent met ongeveer 7% en bereikten het hoogste niveau in nog geen drie jaar. Deze stijging is het gevolg van een aangekondigde koudegolf in het oosten van de VS, die tot halverwege de maand aanhoudt.

De prijs is gestegen van $2,70 per MMBtu in augustus naar $5,41 per MMBtu, een verdubbeling en het hoogste niveau sinds december 2022. De markt prijst hiermee het risico in van een vroege intense koudegolf door een mogelijke polaire vortex, ofwel poolwervel.

Het verandering op kwartaalbasis bedraagt inmiddels +62,5%, de sterkste stijging sinds Q4 2005.

Na deze piek is de Henry Hub-prijs scherp gedaald.

De prijspiek in Amerika is weersafhankelijk en tijdelijk van aard.

Europese gasprijzen blijven structureel dalen, ondanks incidentele volatiliteit. De huidige stabiliteit komt door goede voorraden en LNG-aanvoer en mildere temperaturen. Bij kouder weer blijft spot-LNG cruciaal om tekorten te voorkomen.

Prijs TTF gas leverjaar 2026 (eur/MWh) – dag cloud candle, log scale

India verlengt kolenexpansie tot 2048 ondanks klimaatdoelen

“China… domineert een groot deel van de toeleveringsketen voor batterijen en zonnepanelen.” – Bloomberg

India overweegt een aanzienlijke uitbreiding van kolencapaciteit die kan doorlopen tot 2047. Een duidelijke afwijking van eerdere prognoses waarin de piek rond 2035 werd verwacht. Deze plannen komen voort uit gesprekken tussen het ministerie van Energie en denktank NITI Aayog, Deze plannen sluiten aan bij premier Modi’s ambitie om India energie-onafhankelijk te maken en tegen 2047 als ontwikkelde economie te classificeren.

Met binnenlandse kolenreserves die naar verwachting een eeuw meegaan, ziet de overheid kolen als de meest betrouwbare optie om dit doel te ondersteunen. De totale capaciteit kan oplopen tot 420 GW in 2047, een stijging van circa 87% ten opzichte van het huidige niveau.

Hoewel India ook inzet op hernieuwbare energie en batterijopslag, blijft de afhankelijkheid van kwetsbare toeleveringsketens een risico. Bloomberg benadrukt dat China een dominante positie heeft in de productie van batterijen en zonnepanelen. Sommige geplande kolencentrales zullen flexibel opereren om variabele hernieuwbare opwekking te balanceren.

Deze uitbreiding bemoeilijkt India’s klimaatdoelstellingen. Volgens NITI Aayog moeten emissies uiterlijk in 2045 pieken om netto nul in 2070 te bereiken. India, momenteel de derde grootste uitstoter wereldwijd, heeft nog geen geactualiseerde reductiestrategie voor 2035 ingediend onder het Akkoord van Parijs. Het land stelt dat rijkere landen een groter aandeel in de decarbonisatie moeten dragen.

India kiest voor energiezekerheid boven snelle decarbonisatie. De geplande kolenexpansie biedt stabiliteit, maar vergroot de spanning tussen economische groei en klimaatverplichtingen.

Prijs ICE Coal leverjaar 2026 (USD/t) – week cloud candle, log scale

Emissierechten en industrie: Amerika profiteert, Europa verliest concurrentiekracht

“De Europese aanpak van klimaatneutraliteit heeft het concurrentievermogen van de energie-intensieve industrieën duidelijk geschaad.” – Daniel Lacalle

De Amerikaanse maakindustrie groeit, terwijl Europese industrieën krimpen onder de druk van agressief klimaat- en energiebeleid. Volgens de laatste S&P Global/HCOB PMI-cijfers bevindt de Amerikaanse industrie zich in een fase van brede expansie, terwijl Duitsland en Frankrijk blijven steken in contractie. Groot-Brittannië noteert slechts een marginale verbetering.

In november 2025 laten de PMI-cijfers een duidelijk verschil zien tussen Amerika en Europa. De Amerikaanse maakindustrie noteerde een PMI van 51,9. Dat wijst op een fase van expansie en groei. Duitsland daarentegen kwam uit op 48,4, wat een contractie betekent. Frankrijk bleef eveneens onder de grens van 50 en dit betekent aanhoudende krimp. Groot-Brittannië scoorde 50,2, net boven de neutrale grens, wat slechts een minimale groei aangeeft.

De belangrijkste verschillen tussen beide regio’s liggen in kostenstructuur en investeringsdynamiek. In Amerika profiteren bedrijven van stabiele marges, lage energieprijzen en een gunstig investeringsklimaat, waarbij veel kapitaal wordt ingezet voor reshoring en technologische vernieuwing. Daartegenover staat de Europese situatie, waar ondernemingen kampen met hoge inputkosten door CO₂-prijzen, groene heffingen en stijgende netwerkkosten. Deze lasten drukken op de winstgevendheid en leiden tot dalende orderstromen en terughoudendheid bij investeringen.

Specifiek in Duitsland worden sectoren zoals chemie, metaal en glas genoemd als voorbeelden van industrieën die zwaar getroffen worden. Zij hebben te maken met dure elektriciteit en gas, extra klimaat gerelateerde kosten en het snelle afbouwen van kern- en fossiele energiecapaciteit. Dit vergroot de druk op hun concurrentiekracht en zet investeringsplannen verder onder druk.

In Frankrijk hebben industriële bedrijven geprofiteerd van kernenergie. Hierdoor hebben ze lagere energiekosten dan hun Duitse of Britse concurrenten. Wel hebben ze te maken met hoge netwerkkosten, milieubelastingen en onzekerheid over de regelgeving met betrekking tot het toekomstige klimaatbeleid, die allemaal van invloed zijn op investeringsbeslissingen op de lange termijn. Britse denktanks en strategiebureaus wijzen op dezelfde punten. Ze benadrukken dat koolstofprijzen, groene heffingen en planningsbarrières de energiekosten structureel hoger hebben gemaakt dan in Amerika. Hierdoor worden sommige producenten gedwongen te verhuizen of hun capaciteit terug te schroeven.

Amerika heeft CO₂-emissies met circa 18% verminderd tussen 2010 en 2024, vergelijkbaar met de EU, maar zonder de industriële basis te verzwakken. Het Amerikaanse beleid combineert fiscale stimulansen met behoud van goedkope energieopties, in tegenstelling tot Europa waar hoge energieprijzen, complexe regelgeving en klimaatheffingen de kosten structureel verhogen.

Het Europese net-zero beleid vergroot het kostenverschil met Amerika en leidt tot verplaatsing van investeringen naar Noord-Amerika. Zonder herziening van het beleid dreigt Europa zijn industriële concurrentiekracht verder te verliezen.

De emissiemarkt is de enige markt in deze analyse waarvan de prijs een stijgende trend laat zien. Deze markt wordt sterk beïnvloed door politieke besluitvorming: vraag en aanbod worden niet uitsluitend bepaald door marktmechanismen, maar ook door centrale beleidsmaatregelen van de Europese Unie, die een directe impact hebben op de prijsontwikkeling.

Prijs Emissierechten – Dec-25 contract EEX (eur/t) – dag cloud candle, log scale

Duitsland vermindert offshore windcapaciteit na mislukte veiling

“Offshore windenergie zit in een moeilijke marktsituatie, zowel internationaal als in Duitsland.” –minister van economische zaken Duitsland

Duitsland heeft besloten de capaciteit voor de offshore windveiling in 2026 terug te brengen naar 2,5–5 GW. Aanzienlijk minder dan de eerder geplande 6 GW en ver onder de 10 GW die in augustus werd aangeboden. De aanleiding is de mislukte veiling van augustus, waarbij geen enkele bieding werd ingediend voor projecten zonder subsidies.

De Federal Network Agency bevestigde dat de veiling voor 10,1 GW in de Duitse Noordzee geen biedingen opleverde. Brancheorganisatie BWO en andere sectorpartijen pleiten voor een fundamentele herziening van het veilingmodel, inclusief meer zekerheid over inkomsten en planning.

De mislukking weerspiegelt de terughoudendheid van ontwikkelaars om risico’s te nemen bij projecten zonder subsidies, vooral gezien de stijgende kosten en knelpunten in de toeleveringsketen. De Duitse regering reageerde met een wetswijziging die niet alleen de veilingcapaciteit verlaagt, maar ook vergunningprocedures en netuitbreidingen moet versnellen.

De offshore windsector staat internationaal onder druk door stijgende kosten en beperkte leveringscapaciteit. In Duitsland stagneerde de uitbreiding in de eerste helft van 2025, terwijl het doel van 70 GW offshore capaciteit in 2045 ver weg blijft. Beleidsmakers moeten het veilingmodel herzien om investeringen aantrekkelijker te maken.

Zonder structurele aanpassingen in het beleid dreigt Duitsland zijn ambitieuze offshore winddoelen niet te halen. De huidige markt vraagt om meer financiële zekerheid en een stabiel investeringsklimaat.

Ontwikkelingen onmisbare kritieke mineralen

Lithium: vraagtoename door energieopslag op netwerken

Analisten van Goldman Sachs, UBS, Citigroup en Bernstein verwachten een sterke stijging van de vraag naar lithium in de periode 2026–2028. De belangrijkste drijver is niet langer uitsluitend elektrisch vervoer, maar grootschalige energieopslagsystemen voor de elektriciteitsnetten. UBS voorspelt dat de prijzen in deze periode tot 150% kunnen stijgen ten opzichte van eerdere niveaus.

Goldman Sachs bevestigt deze trend en wijst op de rol van netbatterijen als kernfactor voor toekomstige vraag. Ook Tesla benadrukt dat grootschalige batterijopslag het beschikbare elektriciteitsaanbod in de VS aanzienlijk kan vergroten.

Lithium profiteert zo van structurele vraaggroei door de energietransitie en digitalisering, met een sterke prijsverwachting voor de komende jaren.

Koper: recordprijzen door vraag naar infrastructuur en AI

Koper futures op de London Metal Exchange bereikten in december 2025 een nieuw record van $11.575 per ton, gedreven door een combinatie van hogere vraag uit Azië, voorraadvorming in Amerika en speculatie over mogelijke invoerheffingen. Goldman Sachs noemt koper het “favoriete industriële metaal” voor 2026, met een gemiddelde prijsverwachting van $10.710 per ton in de eerste helft van het jaar.

De structurele vraag komt vooral uit investeringen in elektriciteitsnetten, AI-datacenters en defensie. Hoewel analisten waarschuwen dat de huidige parabolische stijging niet duurzaam is, blijft het vooruitzicht op lange termijn positief door beperkte mijnbouwcapaciteit en toenemende elektrificatie.

Kortom, koper is een strategisch metaal met sterke vraagfundamenten, ondanks korte termijn volatiliteit.