EU richt zich op beëindiging alle Russische gasimporten tegen 2027.
“Het stappenplan roept de EU op tegen eind 2027 alle invoer van Russisch gas stop te zetten door verbetering van de transparantie, monitoring en traceerbaarheid van Russisch gas op de EU-markten.” – Tsvetana Paraskova, OilPrice.com
De Europese Unie wil haar afhankelijkheid van Russische energie beëindigen. De Europese Commissie heeft een voorstel gedaan voor een verbod op nieuwe contracten voor Russische energie, waaronder gas, olie en nucleaire brandstof tegen het einde van 2027. Belangrijke maatregelen zijn onder meer het beëindigen van de invoer van Russisch pijpleidinggas en vloeibaar aardgas (LNG) tegen 2027, het aanpakken van de Russische schaduwvloot van olietankers en het beperken van de invoer van uranium en andere nucleaire materialen uit Rusland. Deze wet heeft slechts een meerderheid nodig, geen EU-unanimiteit.
Hongarije en Slovakije, die Russisch gas ontvangen via pijpleiding door de Balkan, hebben gezworen hun veto uit te spreken over dit verbod in het nieuwe sanctiepakket. Om aangenomen te worden moeten sancties doorgaans een unanieme goedkeuring hebben van alle EU-lidstaten. Deze handelswet zou slechts de toestemming nodig hebben van een meerderheid van de landen. Toch zal de EU aan Hongarije en Slovakije uitzondering verlenen om huidige Russische gascontracten tegen 2027 uit te faseren, verwachten officials bekend met het plan van de Europese Commissie.
De uitfasering van Russische energie-importen is onderdeel van de EU-routekaart ter beëindiging van de afhankelijkheid van Russische energie. De routekaart roept de EU op alle importen van Russisch gas ultimo 2027 stopgezet te hebben door het verbeteren van de transparantie, monitoring en traceerbaarheid van Russisch gas in de EU-markten. Nieuwe contracten met leveranciers van Russisch gas zullen voorkomen worden. Spotcontracten (met onmiddellijke betaling) zullen tegen eind 2025 worden stopgezet, aldus de Europese Commissie in mei.
Om importen van Russisch aardgas een halt toe te roepen, zal het blok van EU-bedrijven vereisen de details van hun contracten voor de aankoop van Russisch gas vrij te geven. Dit staat geschreven in een intern document van de Europese Commissie. Volgens het document zal de EU bij een groot aantal EU-bedrijven het verzoek doen details van de overeenkomsten te openbaren, waaronder contractduur, jaarlijks gecontracteerd volume, beëindigingsdatum van de contracten en bestemmingsclausules.
Crude oil
“Producenten erkenden dat dit een tijdelijk probleem zou kunnen zijn en kozen ervoor agressief te zijn en de prijs vast te zetten.” – Matt Marshall, Aegis Hedging Solutions
Amerikaanse olieproducenten hebben snel gebruik gemaakt van de hogere olieprijzen veroorzaakt door de geopolitieke onrust in het Midden-Oosten in juni. Van de productie voor dit jaar en begin 2026 werd de prijs vastgelegd toen internationale olieprijzen in korte tijd scherp opliepen door een hogere risicopremie.
De kans dat de Straat van Hormuz, die de Verenigde Arabische Emiraten, Oman en Iran van elkaar scheidt, zou worden afgesloten werd reëel geacht door de markt. De smalle waterdoorgang, op haar smalste punt slechts 33 km breed, verbindt de Perzische golf met de Indische Oceaan. Deze route faciliteert het transport van ongeveer 30% van de wereldwijde overzeese oliehandel en 20% van het wereldwijde LNG-aanbod. Zie de verdeling per land hieronder.
Aegis Hedging Solutions zag rond 13 juni het grootste aantal hedge-transacties in haar bestaan. Dit meldde Aegis-topman Matt Marshall aan Bloomberg. Het Amerikaanse bedrijf biedt zo’n 350 olieproducenten de mogelijkheid om termijncontracten te verkopen. Amerikaanse schalieproducenten die onder-hedged de lente ingingen, maakten gebruik van de mogelijkheid voor de komende maanden hogere prijzen vast te leggen toen de WTI prijzen ruwe olie stegen vanaf $ 60 per vat richting $ 75.
Olieprijzen handelden drie maanden rond de $ 60 per vat van begin april tot begin juni toen de Amerikaanse tarievenoorlog en de productieverhogingen van OPEC+ op het marktsentiment wogen door de angst van overaanbod.
Een onderzoek door Standard Chartered onthulde in maart dat van de 40 onafhankelijke Amerikaanse olie- en gasbedrijven er maar weinig bescherming tegen prijsdaling hadden opgebouwd. Slechts een olie hedge verhouding van 21% voor hun gecombineerde 5,03 miljoen vaten per dag (bpd) aan productie voor 2025 en voor 2026 nog maar een hedge-ratio van 4%. Ter vergelijking, de Amerikaanse schalie-industrie ging 2020 in met een olie hedge-ratio van 51,7%. Dit leverde significante steun toen olieprijzen door de vloer zakten in 2020.
Tegen het eind van 2024, hadden onafhankelijke Noord-Amerikaanse olie- en gasproducenten nog meer dan 80% van hun productie niet afgedekt voor de eerste helft van 2025. Hierdoor waren ze kwetsbaar toen OPEC+ recent haar aanbod liet toenemen. Ook zorgen over een wereldwijde recessie wogen op de markt, volgens gegevens van Evaluate Energy in april.
In geval van het Midden-Oosten conflict was de verkoopstrategie meer gericht op de korte termijn. “Het was waarschijnlijk een 6-maands effect”, aldus Marshall van Aegis Hedging tegen Reuters. Topmannen van Amerikaanse olie- en gasbedrijven gaven in Q1 dit jaar aan dat hun bedrijven een prijs nodig hebben van gemiddeld $65 per vat voor het winstgevend boren van een nieuwe bron. Oliebedrijven die hun productie afdekten deden dat waarschijnlijk net op tijd.
Het staakt-het-vuren tussen Israël en Iran, door Trump aangekondigd als “compleet en totaal”, heeft de geopolitieke risicopremie laten leeglopen. Het bracht de prijs van WTI-olie terug bij $ 65 per vat, ruwweg het niveau waar het handelde vlak voor de Israëlische aanval op Iran.
De Brent-prijs ligt wat hoger en sloot maandag 30 juni boven $ 67,50. Op onderstaande dag-grafiek is een lange rode candle zichtbaar, maandag 23 juni. Vanwege een Amerikaanse actie in het weekend waren er maandag tijdelijk nog wat paniekaankopen. Hierdoor steeg de prijs even boven $ 80 per vat, waarna deze terugviel tot onder $ 70 om iets daarboven de dag af te sluiten. Er is steun van de dagelijkse cloud voor zowel prijs als lagging lijn rond $ 62,50.
Prijs Ruwe olie – Brent augustus 2025 ($/barrel) – dag cloud candle, log scale
Electricity
“Het is onzeker hoe groot het probleem van crypto-mining in Noorwegen in de toekomst zal worden.”
Noorse overheid onderzoekt verbod op crypto-mijnen door aanbodzorgen energie. De overheid van Noorwegen overweegt een tijdelijk verbod op crypto-mijnen in het land als een poging voor het vrijmaken van elektriciteit, netwerkcapaciteit en terrein voor andere doeleinden.
Crypto-mining, vooral via het “proof-of-work”-mechanisme zoals bij Bitcoin, verbruikt enorme hoeveelheden elektriciteit. Noorwegen heeft veel goedkope en duurzame energie (vooral waterkracht), wat het land aantrekkelijk maakt voor miners. Maar de overheid vindt dat deze energie beter gebruikt kan worden voor sectoren die meer bijdragen aan de samenleving.
Volgens de Noorse overheid levert crypto-mining weinig op voor de lokale economie: het creëert nauwelijks banen en draagt weinig bij aan langetermijninvesteringen. De Noorse regering ziet crypto-mining als strijdig met haar klimaatambities. Ondanks het gebruik van groene stroom, blijft het energieverbruik extreem hoog. Dat staat haaks op de wens om energie te besparen en CO₂-uitstoot te beperken.
Zoals in veel Europese landen hebben Noorse inwoners te maken met toenemende kosten van elektriciteit door de sancties die opgelegd zijn aan Rusland. Een voorbeeld is de sluiting van een mining-centrum in Hadsel, dat leidde tot 20% hogere stroomrekeningen voor bewoners. De installatie gebruikte jaarlijks evenveel stroom als 3.200 huishoudens. Lokale bevolking in Noorwegen heeft een petitie ingediend om crypto-mijnen een halt toe te roepen vanwege geluidsoverlast.
Vanaf najaar 2025 wil Noorwegen een tijdelijk verbod instellen op nieuwe datacenters die energie-intensieve cryptotechnologie gebruiken. Dit maakt Noorwegen het eerste Europese land met zulke gerichte beperkingen. In januari legde Rusland een verbod op in 10 regio’s als onderdeel van pogingen om black-outs te beperken en energieconsumptie te reduceren. China, vóór 2021 één van de meest significante bronnen van crypto-mijnen, stelde een algemeen verbod in. Dit dreef veel activiteiten richting Amerikaanse staten zoals Texas.
Ondanks het feit dat wetgevers in de Amerikaanse overheid zich hebben uitgesproken tegen het mijnen vanwege zorgen over energiegebruik, is de praktijk nog steeds legaal in de meeste jurisdicties en staten. Amerika draagt dan ook voor 40% bij aan de wereldwijde Bitcoin hashrate.
“De koppige weigering om lokaal koolwaterstofbronnen te ontwikkelen is echter even contraproductief als de weigering om lange termijnverplichtingen aan te gaan voor de levering van LNG.”– Irina Slav, OilPrice.com
Europa’s LNG-gok blootgelegd door Midden-Oosten oorlog.
Het conflict tussen Israël en Iran heeft prijzen opgedreven van diesel, kerosine en gasprijzen. Met 20% van de wereldwijde LNG die door de Straat van Hormuz gaat, heeft alleen al de bedreiging van een verstoring de EU-gasprijzen met 20% doen toenemen. Europa’s weigering lange termijn LNG-overeenkomsten te tekenen of lokale koolwaterstofbronnen te ontwikkelen keert nu als een boemerang terug.
Olie en de zekerheid van haar aanbod staan nu in de media spotlight in de context van de nieuwe oorlog in het Midden-Oosten, en met een goede reden. Vanaf het moment dat Israël voor het eerst Iran bombardeerde, stegen diesel- en kerosineprijzen scherp en kwamen importeurs in de problemen. Voor Europa had de situatie nog erger kunnen zijn vanwege aardgas.
Europa wordt meer dan anderen getroffen door de dieselprijsstijging omdat het haar importen afgelopen jaren aanzienlijk heeft verhoogd. Ongeveer 20% van de diesel die Europa consumeert komt uit importen.Veel van deze importen zijn afkomstig uit het Midden-Oosten. De situatie is niet veel anders in het geval van vliegtuigbrandstof. Europa is ook hiervoor afhankelijk van importen, met een flink deel hiervan uit het Midden-Oosten.
Wat geldt voor deze essentiële brandstoffen geldt dubbel voor aardgas. Ook al vormen directe gasimporten uit het Midden-Oosten 10% van de totale importen. Elke suggestie van verstoord aanbod beïnvloedt de gasprijzen op exact dezelfde manier als de olieprijzen. Het maakt een vitale grondstof minder betaalbaar voor Europeanen.
De meest recente importcijfers over 2024 van de Europese Commissie tonen aan dat Noorwegen de grootste EU-leverancier van aardgas was via pijpleiding. Amerika was de grootste leverancier van LNG. Andere grote leveranciers van LNG zijn Rusland, met 17,5% van de totale LNG-leveranties en Algerije, met 10,7%. Het aandeel van Qatar in EU LNG staat op 10,4%. Grotendeels omdat Qatar de voorkeur geeft aan lange termijn contracten. De planners van de Europese Unie niet. Toch is het niet de 10,4% die het verschil maakt. Het is het feit dat 20% van de wereldwijde LNG de Straat van Hormuz moet passeren en dat Iran heeft gedreigd deze af te sluiten. De Financial Times benadrukte derhalve de gevaren van importafhankelijkheid van energiegrondstoffen.
Ondertussen staat Europa nog een andere uitdaging te wachten, het aanvullen van de gasvoorraad voor de komende winter. Zelfs als de vullingsvereiste van 90% wordt geschrapt, moet er nog steeds veel gas worden ingekocht, het grootste deel op de spotmarkt. De aversie tegen lange termijn gastoezeggingen is onderdeel van de transitiepoging. Geopolitiek heeft LNG kostbaarder gemaakt en zal komende periode miljarden toevoegen aan het prijskaartje voor de Europese gasvoorraden.
Eerder dit jaar werd al duidelijk dat Europa’s gasrekening dit jaar hoger zal zijn dan vorig jaar. De winter 2024-25 was kouder. De opslagniveau ’s vielen verder terug dan in de voorgaande twee jaar. Dit jaar moet Europa dus meer gas inkopen. Het gaat om een verwachte waarde van rond $ 11,2 miljard. Dat was nog vóór de recente onrust in het Midden-Oosten, dus de rekening loopt verder op. Europa kampt al met hoge energiekosten, niet in het minst vanwege haar afhankelijkheid van LNG-importen.
Wederom moet Europa hopen op gunstige omstandigheden. Als de vraag naar LNG vanuit Azië bescheiden blijft, zoals de eerste 6 maanden van dit jaar en er is geen nieuwe onrust tussen Israël en Iran, zal de aanbodverstoringspremie weer uit de LNG-prijzen lopen. Ook als de winter 2025-26 net zo mild is als de winter van 2023-24 zal Europa geluk hebben door een lagere gasvraag.
Desalniettemin zullen de Europese energiekosten hoog blijven ten opzichte van landen als China en Amerika, haar belangrijkste concurrenten. De reden is even zo eenvoudig als lastig voor Europa, namelijk lokaal aanbod. Zowel Amerika als China benutten hun aardgasbronnen goed. Europa heeft niet zo’n eenvoudig toegankelijke gasbronovervloed als haar concurrenten. Hoe eerder Europa hierover heen kan stappen, hoe beter het is voor haar energiezekerheid.
De TTF-aardgasprijs is net als Brent scherp gecorrigeerd. Onderstaande grafieken van kalenderjaar 2026 zijn op respectievelijk dag, week en maandbasis. Zowel prijs als lagging lijn bevinden zich net onder de dag-cloud. Dat wijst op een neerwaartse trend in dat tijdframe. Zo ook op maandbasis. Op weekbasis zijn beiden boven de cloud, dat suggereert een opwaartse trend. Dit roept de vraag op of dit een omkeerpatroon (van bearish naar bullish) is, of een continueringspatroon (met verdere daling) onder de € 27,50 per MWh? De prijzen van kalenderjaren 2027 en verder handelen al weer onder € 30 per MWh.
Prijs TTF gas leverjaar 2026 (eur/MWh) – dag cloud candle, log scale
“Deze regel uit het Biden-tijdperk [Green House Gas] was niet alleen illegaal, maar zou ook hebben geleid tot de sluiting van alle kolencentrales in het land, ondanks waarschuwingen van deskundigen en ambtenaren dat meer dan de helft van de VS het risico loopt op elektriciteitstekorten.” – Michelle Bloodworth, CEO America’s Power
De Environmental Protection Agency (EPA) heeft voorgesteld de limieten voor broeikasgassen (GHG) uitgestoten door elektriciteitscentrales te elimineren. Ook worden de verscherpte regels herroepen voor de uitstoot van kwik en luchtverontreinigende stoffen voor kolen- en oliegestookte centrales.
Volgende EPA heeft deze regulering uit het Biden-tijdperk hoge kosten opgelegd aan kolen-, olie- en gasgestookte centrales. Hierdoor zijn de kosten van levensonderhoud gestegen, de betrouwbaarheid van het elektriciteitsnet in gevaar gebracht en de energievoorspoed beperkt. De EPA schat in dat haar voorstel de GHG-regels uit de tijdperken Obama en Biden te herroepen, in 20 jaar een besparing voor de elektriciteitssector zal opleveren van $ 19 miljard.
Coöperatieve nutsbedrijven, onafhankelijke stroomproducenten, de National Mining Association en andere partijen prezen de beslissing van EPA. Deze GHG-regel zou volgens Michelle Bloodworth, CEO van America’s Power, een handelsgroep voor eigenaren van kolencentrales, de nationale vloot kolencentrales hebben doen sluiten, ondanks waarschuwingen van experts en officials dat meer dan de helft van Amerika risico loopt op elektriciteitstekorten.
Lees meer hierover bij het volgende onderdeel Emissierechten.
“Edison Electric Institute waardeert de erkenning van EPA dat technologieën voor CO2 afvang en -opslag nog niet geschikt zijn voor grootschalige toepassing.” – Alex Bond, directeur Legal & Clean Energy Policy bij Edison Electric Institute
Tegenstanders van de Greenhouse Gas (GHG)-regel van EPA beargumenteren dat deze leunt op carbon afvang- en opslagtechnologie die commercieel nog niet beschikbaar is. Alex Bond, directeur Legal & Clean Energy Policy bij het Edison Electric Institute, geeft aan EPA’s erkenning te waarderen dat carbon afvang- en opslag-technologieën nog niet levensvatbaar zijn voor wijdverspreide uitrol. Elektriciteitsbedrijven hebben standaarden nodig voor aardgasfaciliteiten die haalbaar zijn om te plannen en nieuwe faciliteiten toe te staan. Naast flexibele regelgevingsbenaderingen die bijdragen aan het behoud van op- en afschakelbare capaciteit.
Elektriciteitscentrales zijn goed voor een kwart van de Amerikaanse CO2-emissies, de op één na grootste bron van GHG emissies na de transportsector volgens de EPA. Als de Amerikaanse elektriciteitssector een land was, zou het wereldwijd de zesde grootste emissiebron zijn in 2022 volgens het Instituut voor Beleidsintegriteit aan de New York University School of Law. De EPA zegt in haar voorgestelde regel dat CO2-emissies van elektriciteitscentrales niet significant bijdragen aan gevaarlijke luchtvervuiling, mede vanwege het beleid dat inzet op energiezekerheid via fossiele brandstoffen.
De prijs van CO2-rechten, levering eind dit jaar, heeft een 5-golf stijging laten zien vanaf begin april. De correctie van deze opwaartse beweging is bijna teruggevallen op de onderkant van de dag-cloud, een potentieel steunpunt.
“Zonder Europese beleidsmaatregelen blijft groene waterstof uit Afrika onbetaalbaar, met minimale kosten van € 4,2 kgH2−1 tot € 4,9 kgH2−1, afhankelijk van de rentestand.” – Nature Energy
Kan Afrika Europa’s groene waterstof ambities mogelijk maken?
De EU heeft $ 27,4 miljoen gecommitteerd aan het Italiaanse H2 Backbone project, onderdeel van een 3.300 km lange pijpleiding om tegen 2030 waterstof van Noord-Afrika naar Europa te transporteren. Het project is onderdeel van de grotere SoutH2 Corridor, een pijpleidingnetwerk voor waterstof met een lengte van 3.300 km onder de Middellandse Zee die naar verwachting jaarlijks tot 4 miljoen ton waterstof kan transporteren van Noord-Afrika naar Zuid-Duitsland. Transmissiesysteembeheerders uit Duitsland, Oostenrijk en Italië ontwikkelen het project. De 1.900 km lange H2 Backbone zal voor 60% bestaan uit omgebouwde gaspijpleidingen en zal naar verwachting tegen 2030 afgerond zijn.
Er is lang gesproken over dat Noord-Afrika een groene waterstof superpower is, door omzetting van solar tot schone elektriciteit, nodig voor de elektrolyse van het groene waterstof productieproces. Er staan echter diverse uitdagingen in de weg om de productie van groene waterstof mogelijk te maken. Algerije en Tunesië steunen dit project, ondanks het gebrek aan gedegen export strategieën. Deze landen zijn van plan 8% van het aanbod van de pijpleidingcapaciteit te leveren. Een recente studie waarschuwt dat zonder significante beleidssteun, Afrikaanse groene waterstof economisch niet levensvatbaar is vanwege de hoge productiekosten.
Nu diverse landen hun groene waterstof productiecapaciteit uitbreiden, moeten regio’s nieuwe pijpleidingen en energietransportdoorgangen ontwikkelen om een grensoverschrijdende groene transitie te ondersteunen. Sommige landen zijn meer geschikt om groene waterstof te produceren dan andere landen. Dit betekent dat door het delen van energie, niet-producerende landen toegang kunnen krijgen tot schone brandstof en zo een bijdrage kunnen leveren aan decarbonisatie. In recente jaren is vooruitgang geboekt in het verbinden van Noord-Afrika met Europa. Groene waterstof via pijpleiding zal waarschijnlijk beginnen te stromen zo vroeg als 2030.
Er is groot optimisme rondom het vestigen van een groene waterstof-corridor tussen Europa en Noord-Afrika. Investeringen in de energielink zouden diverse Afrikaanse landen helpen hun hernieuwbare energie en groene waterstof-industrieen te ontwikkelen, als ook Europese landen te beleveren met de groene brandstof ten behoeve van decarbonisatie. Dit vereist echter beleidssteun in diverse landen, als ook hogere investeringen in snel opschaalbare groene waterstofoperaties om de productiekosten naar beneden te brengen.
Europa kijkt niet alleen naar Noord-Afrika voor groene waterstof. De EU financiert projecten in Kenya, Mauritanië en Namibië. De financiering heeft voornamelijk groene ammoniak projecten in deze regio’s gesteund. De Europese Unie investeerde dit jaar $ 5,4 miljoen, als onderdeel van haar Global Gateway strategie om de Zuid-Afrikaanse schone energiesector te ontwikkelen, met name groene waterstof.
President van de Europese Commissie Ursula von der Leyen benadrukt het Zuid-Afrikaanse potentieel om een wereldwijd leider in groene waterstof te worden dankzij haar overvloedige hernieuwbare energiebronnen. Zuid-Afrika bezit ook ongeveer 91% van de wereldwijde platinagroep metaalreserves, nodig voor de productie van elektrolysers. De EU richt zich op financiering van faciliteiten om hogere niveaus van publieke en private financiering aan te trekken in de hernieuwbare energiesector, alsmede handelsrelaties te bevorderen. De EU zal ook technische ondersteuning bieden voor de projectontwikkeling van waterstof. De samenwerking steunt de South Africa’s Just Energy Transition Partnership, die als doel heeft het land te bewegen weg van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare alternatieven.
Diverse Afrikaanse landen zien eindelijk investeringen van Europese landen met hoge inkomens die nodig zijn om een groene energietransitie te ondersteunen. De ontwikkeling van grootschalige groene waterstofindustrie vanaf scratch is extreem complex en neemt decennia in beslag voor het bereiken van de output nodig om de regionale decarbonisatie doelen te steunen.
Eén studie, gepubliceerd in de Nature Journal in juni heeft twijfel gezaaid over de economische levensvatbaarheid van Afrika’s doel om groene waterstof naar Europa te exporteren. De studie suggereert dat, tenzij significante beleidssteun wordt geïntroduceerd, Noord-Afrikaanse groene waterstof te duur zou kunnen zijn voor Europese markten. De studie stelt dan ook dat zonder Europese beleidsinterventie, groene waterstof (H2) uit Afrika onbetaalbaar duur blijft.
Nederlands
Wereldwijd
Nederland
United Kingdom
