Trump’s Project Freedom waarschijnlijk getriggerd door één maand aftellen voor chaos op de oliemarkt

De onthulling van Project Freedom door president Trump bevestigt dat Amerikaanse zeestrijdkrachten nu actief het commerciële zeeverkeer door de omstreden Straat van Hormuz begeleiden. Deze militarisering van de corridor valt samen met een precair moment voor de wereldwijde oliemarkten die volgens analisten slechts enkele weken verwijderd zijn van een structureel omslagpunt.

Zonder een snelle diplomatieke of militaire oplossing dreigen de wereldwijde voorraden ruwe olie en geraffineerde producten acuut uitgeput te raken. Dit scenario dreigt een nieuwe agressieve piek in de energiekosten te veroorzaken, waardoor het herstel van de wereldeconomie mogelijk wordt gedestabiliseerd.

In een toespraak voor analisten afgelopen donderdag waarschuwde ConocoPhillips CFO Andy O’Brien:

“De grootste uitdaging waarvoor we staan is dat de markten aanvankelijk een soort aflossingsvrije periode hadden toen de tankers die eind februari de Perzische Golf verlieten nog op het water lagen; nu hebben ze allemaal hun bestemming bereikt.”

Bron: J.P. Morgan grondstoffenonderzoek, Kpler

Bron

“We gaan zien dat sommige landen afhankelijk van import te maken krijgen met kritieke tekorten als we in juni-juli komen,” die verwacht O’Brien, die opmerkte dat de vernietiging van de vraag dan zou versnellen.

De implicaties voor de soevereine energiezekerheid zijn ingrijpend, vooral voor landen in Zuidoost-Azië en Europa die niet over robuuste strategische aardoliereserves beschikken.

In een directe reactie op deze toenemende waarschuwingen uit de sector zagen we bij de implementatie van Project Freedom op 4 mei twee destroyers van de Amerikaanse marine met succes de Perzische Golf bevaren, waarbij twee schepen onder Amerikaanse vlag met succes werden beschermd tegen Iraanse asymmetrische maritieme dreigingen.

“We hebben geen maanden de tijd,” merkte Frederic Lasserre, hoofd onderzoek bij Gunvor, op. Hij waarschuwtdat er “enorme pijn” op komst is voor kwetsbare landen. “Het gaat verder dan benzine aan de pomp tot het stilleggen van de industrie en je komt in een recessie terecht. Het omslagpunt is duidelijk in juni. Dit is het punt waarop er iets moet veranderen.

De oprichter van Energy Aspects, Amrita Sen, sluit zich aan bij dit sentiment en benadrukt dat als de geopolitieke impasse tot en met juni aanhoudt, de uitputting van de wereldwijde voorraadbuffers Brent crude naar extreme hoogten zou kunnen stuwen. “De prijsherziening begint vanaf vandaag. We verwachten een aanzienlijke stijging voor zowel ruwe olie als producten”, aldus Sen, die potentiële marges van $ 150 tot $ 200 per vat voorspelt.

Helima Croft, hoofd global commodity strategy bij RBC Capital Markets, voegt daaraan toe: “We staan misschien aan de vooravond van een sentimentsverschuiving nu mensen zich beginnen te realiseren dat de berichtgeving van de VS misschien niet de realiteit weergeeft. Vanaf het begin is het Witte Huis erg succesvol geweest in de berichtgeving dat dit een korte oorlog zou zijn, en nu lijkt het erop dat dit de hele zomer kan worden volgehouden.”

Prijsgrafiek

Tot nu toe werd het prijseffect kunstmatig getemperd door een combinatie van de afname van drijvende voorraden, de inzet van de Strategic Petroleum Reserve (SPR), de rantsoenering van de vraag in Azië en de maximalisering van geraffineerde producten door mondiale raffinaderijen. “De eerste twee maanden hadden we deze buffers. Raffinaderijen konden de producten die ze maakten omschakelen vanwege de tijd van het jaar. Ze hebben hun productie van straalvliegtuigbrandstof en diesel echt gemaximaliseerd,” vertelde een anonieme handelsmanager aan de Financial Times. Dit zijn echter eindige, eenmalige hefbomen. Zodra deze noodmechanismen zijn uitgeput, zal de markt volledig worden blootgesteld aan het ruwe tekort tussen vraag en aanbod, waardoor er weinig ruimte overblijft voor fouten. Het wordt steeds duidelijker dat de lancering van Project Freedom een reactieve maatregel was die werd gekatalyseerd door een olie-industrie die de noodklok luidt op een maand aftellen naar een mogelijk catastrofale bevoorradingsschaarste.

Prijs Ruwe olie – Brent juli 2026 ($/barrel) – dag cloud candle, log scale

Versnelde uitrol van kernenergie wint aan kracht naarmate prognoses kleine modulaire reactoren integreren

Een recent rapport van Goldman Sachs, getiteld “Nuclear Nuggets: Global Reactor Tracker” onderstreept een groeiende institutionele consensus: kernenergie – de meest veerkrachtige en koolstofvrije energiebron beschikbaar – beleeft een sterke opleving.
Jarenlang werd de sector gehinderd door lethargie op het gebied van regelgeving en scepticisme bij het publiek. Nu dwingen geopolitieke noodzaak en decarbonisatiemandaten tot een snelle herwaardering van nucleaire activa over de hele wereld.
Deze paradigmaverschuiving, een verhaal dat aanvankelijk eind 2020 werd gesignaleerd, blijft zich snel ontwikkelen. We zijn getuige van een versnelling in de ontwikkeling van zowel traditionele installaties op gigawattschaal als innovatieve kleine modulaire reactoren (Small Modular Reactors – SMR’s). Deze snelle expansie loopt echter parallel met de dreiging van een structureel tekort in de wereldwijde uraniumvoorraden.
Een cruciale aanpassing in de laatste analyse van analist Brian Lee van Goldman Sachs is de formele opname van SMR’s in hun lange termijnmodellen voor de uraniummarkt. De herziene voorspellingen gaan ervan uit dat de cumulatieve SMR-capaciteit tegen het jaar 2045 bijna 46 gigawatt zal bedragen.

Bron: Goldman Sachs wereldwijd beleggingsonderzoek

Dit betekent dat de SMR-technologie van een theoretisch concept is uitgegroeid tot een commercieel levensvatbare pijler van de toekomstige basislastproductie.

Bijgevolg verhoogt deze integratie hun schattingen voor de opwekking van kernenergie in 2045 met ongeveer 6%. Deze opwaartse herziening vertaalt zich in een extra verwachte vraag naar uranium van 28 miljoen kilogram, wat een aanzienlijke stijging van 17% betekent ten opzichte van de vorige basisramingen voor de lange termijn.

Wereldwijde reactorbouw tracker, per land:

Bron: World Nuclear Association, gegevens verzameld door Goldman Sachs Global Investment Research

Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar 2027 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

Europa’s strategische oriëntatie op Amerikaans LNG introduceert nieuwe afhankelijkheidsrisico’s

De strategische verschuiving van de Europese Unie weg van Russisch pijpleidinggas verandert snel in een grote afhankelijkheid van Amerikaans vloeibaar aardgas (LNG). Volgens het Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA) zou de Amerikaanse aanvoer komende twee jaar tot 80% van de totale LNG-import van Europa kunnen uitmaken.

Hoewel dit wordt toegejuicht als een triomf van de trans-Atlantische energiesamenwerking, ruilt deze dramatische herschikking in feite de ene monopolistische afhankelijkheid in voor de andere, waardoor het continent structureel wordt blootgesteld aan Amerikaanse productieknelpunten en exportbeleid.

Momenteel is Amerikaanse LNG goed voor 58% van de totale invoer van gas over zee in de EU. Het IEEFA-rapport waarschuwt dat deze groeiende concentratie aanzienlijke risico’s met zich meebrengt voor één leverancier. Om deze kwetsbaarheid te verminderen, pleit het instituut voor een versnelde uitrol van binnenlandse hernieuwbare infrastructuur, waaronder wind-, zonne- en warmtepomptechnologieën.

De intermitterende aard van hernieuwbare energiebronnen betekent echter dat flexibele gasproductie in de nabije toekomst een kritieke basisbehoefte zal blijven, waardoor het vermogen van Europa zich gemakkelijk los te koppelen van de LNG-markten wordt beperkt.

Dit jaar zijn de Verenigde Staten klaar om hun positie als de grootste LNG-leverancier van de EU te verstevigen. Tegelijkertijd kopen Europese kopers op agressieve wijze de resterende beschikbare Russische LNG-ladingen in, vooruitlopend op het algehele verbod op de invoer van Russische energie dat voor 2027 staat gepland.

De voornaamste geopolitieke reden voor dit verbod was om de afhankelijkheid van Moskou te verbreken en de aanvoerlijnen te diversifiëren. Paradoxaal genoeg plaatst het huidige traject Europa in een vergelijkbare, asymmetrische relatie met Washington.

Deze dynamiek wordt sterk beïnvloed door de bilaterale handelsovereenkomst vorig jaar gesloten tussen president Trump en de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, waarin de EU zich ertoe verbond over een periode van drie jaar voor $ 750 miljard aan Amerikaanse energiegrondstoffen te kopen.

Dit astronomische cijfer werd altijd met scepsis bekeken door energiehandelaren, gezien de enorme logistieke beperkingen van het transporteren van dergelijke volumes over de Atlantische Oceaan.

Recente weerstand van het Europees Parlement tegen de voorwaarden van de overeenkomst heeft geleid tot scherpe verwijten van de Amerikaanse president, die heeft gedreigd met vergeldingsheffingen op Europese goederen als de overeenkomst wordt gewijzigd.

Hoewel deze geopolitieke regeling een sterke voorkeur heeft voor de integratie van Amerikaanse fossiele brandstoffen in Europa’s energiearchitectuur, blijft de praktische uitvoering van de levering van deze enorme grondstofvolumes een formidabele logistieke en financiële hindernis voor beide zijden van de Atlantische Oceaan.

Prijs TTF gas leverjaar 2027 (eur/MWh) – dag cloud candle, log scale

Oplevende wereldwijde vraag naar steenkool aangewakkerd door energiestoringen Midden-Oosten

Geschreven door Tsvetana Paraskova via Oilprice.com

In een scherpe omkering van de decarboniseringstrends beleefde de wereldwijde kolenhandel in maart en april een enorme opleving. Importeurs kochten de vaste brandstof agressief aan om de ernstige terugval in olie- en gasstromen als gevolg van het conflict in het Midden-Oosten te compenseren.

Deze ommezwaai onderstreept de harde realiteit van energiezekerheid: wanneer landen te maken krijgen met onmiddellijke schokken in de energievoorziening zullen ze altijd prioriteit geven aan de stabiliteit van het elektriciteitsnet boven klimaatverplichtingen, waarbij ze terugvallen op de meest betrouwbare en direct beschikbare basisbrandstoffen.

Onder invloed van de meest acute verstoring van de energievoorziening ooit beleeft steenkool een renaissance. De vraag is zelfs gestegen in rechtsgebieden waar het steenkoolverbruik voorheen als permanent dalend werd beschouwd. Volgens analistenbureau Kpler, zoals gemeld door de Financial Times, nadert de wereldwijde import van steenkool over zee snel het op twee na hoogste maandelijkse volume in de geschiedenis.

Scheepvaartgegevens van BIMCO onderstrepen deze dramatische verschuiving en onthullen een stijging van 27% j-o-j in steenkoolleveringen aan Zuid-Korea, Japan en de Europese Unie vorige maand.

Deze grote economische blokken zijn dringend op zoek naar alternatieven voor de basislast nu de gasleveringen uit het Midden-Oosten verlamd blijven. Cruciale volumes zijn ofwel geblokkeerd in de Straat van Hormuz of volledig offline, nog verergerd door de stopzetting van de LNG-productie in Qatar in maart en de daaropvolgende structurele schade aan het Ras Laffan-complex door Iraanse stakingen.

“De sluiting van de Straat van Hormuz heeft de LNG-transporten vanuit de Perzische Golf verstoord en heeft bijgedragen aan een daling van 8% op jaarbasis in de wereldwijde overzeese LNG-transporten in april”, rapporteerde BIMCO.

Als directe reactie op de energieschok heeft Zuid-Korea de ontmanteling van zijn oude kolengestookte energiecentrales officieel uitgesteld.

Dit is een belangrijke beleidswijziging voor Seoel en schept een precedent dat andere geïndustrialiseerde landen waarschijnlijk zullen volgen nu de winter nadert.

Ondertussen worden Europese kopers op de spotmarkt voor LNG overboden door Aziatische concurrenten, waardoor hun vermogen kritieke gasvoorraden aan te vullen in de aanloop naar het stookseizoen ernstig in gevaar komt.

Analisten van Wood Mackenzie merken op dat nationale beleidskaders fundamenteel worden herschreven vanwege de angst voor de energieleveringszekerheid. Deze paniek uit zich in uitgestelde kolenuitfasering en een stijgend verbruik op de belangrijkste Europese en Aziatische markten.

Prijs ICE Coal leverjaar 2027 (usd/t) – maand cloud candle, log scale

Omkeringen in het Duitse beleid leggen de kwetsbaarheid van het Netto Nul Verhaal bloot

De Duitse bondskanselier Friedrich Merz heeft in het openbaar de kernuitstap van het land veroordeeld en bestempeld als een “ernstige strategische fout” die de basislastcapaciteit van Duitsland heeft gedecimeerd en van de Energiewende het meest financieel ruïneuze energie-experiment ter wereld heeft gemaakt.

Merz’ grimmige bekentenis verbrijzelt de politieke consensus die decennialang het Europese energiebeleid heeft bepaald en kan buurlanden een politieke dekmantel bieden op vergelijkbare wijze hun agressieve klimaatdoelstellingen terug te schroeven.

Deze bekentenis is waarschijnlijk het begin van een bredere wereldwijde terugtrekking uit het dogmatische klimaatbeleid dat betrouwbare koolwaterstoffen en kernenergie te vroeg heeft verguisd.

De beslissing van Duitsland om haar laatste drie operationele kernreactoren in april 2023 definitief te sluiten – te midden van de ernstigste energiecrisis in de moderne Europese geschiedenis – is een duidelijke waarschuwing. Zoals energiepragmatici al voorzagen, hebben de Duitse industriële basis en particuliere consumenten nu te maken met exorbitante elektriciteitskosten, terwijl ze onzeker afhankelijk blijven van buitenlandse energie-importen.

De utopische belofte van de groene overgang was gebaseerd op de veronderstelling van goedkope hernieuwbare energie. In de praktijk heeft dit echter geleid tot recordhoge energierekeningen, bureaucratische subsidies en een kwetsbaar elektriciteitsnet dat hapert tijdens perioden met weinig wind- en zonne-energie.

Het is een klassiek geval van beleid dat de technische realiteit voorbijstreeft, waarbij variabele elektriciteit werd opgelegd voordat opslagoplossingen op nutsschaal commercieel levensvatbaar waren.

Japan, dat na Fukushima een soortgelijke strategische blunder beging door alle 54 kernreactoren op te schorten, verlegt nu systematisch haar koers en brengt die vitale eenheden weer online.

Er tekent zich een duidelijk historisch patroon af: regeringen ontmantelen betrouwbare energie-infrastructuur onder intense politieke druk, om vervolgens jaren en miljarden dollars te spenderen aan het herstel van de systemen die ze hebben ontmanteld.

Bijgevolg wordt een golf van beleidsombuigingen verwacht van wereldleiders die eerder voorstander waren van de agressieve ontmanteling van netwerken van fossiele brandstoffen. De Nederlandse regering bijvoorbeeld heeft de definitieve sluiting van het enorme Groningen-gasveld in 2024 uitgesteld met een beroep op dwingende redenen van energiezekerheid.

Na de opmerkingen van kanselier Merz, verwoordde de Duitse minister van Energie soortgelijke gevoelens op een conferentie van de industrie, waarbij hij zijn diepe bedenkingen uitte over de agressieve Net Zero tijdlijn en de inherente aanval op de infrastructuur voor fossiele brandstoffen.

In de VS hebben uitvoerende maatregelen van president Trump met succes de vroegtijdige sluiting van kritieke steenkoolcentrales tegengehouden, waaronder de J.H. Campbell-fabriek in Michigan, specifiek om catastrofale stroomstoringen in de zomer te voorkomen. Ook de Zuid-Afrikaanse minister van Minerale Hulpbronnen en Energie, Gwede Mantashe, heeft zich fel verzet tegen de westerse druk om steenkool te ontmantelen.

“Je vernietigt niet wat je hebt op basis van de hoop dat er iets beters komt,” verklaarde Mantashe, die benadrukte dat het de primaire verplichting van een staat is om de energievoorziening te garanderen.

India is een voorbeeld van deze pragmatische aanpak. Ondanks diplomatieke beloften over een netto-nuldoelstelling voor 2070 breidt New Delhi haar steenkoolpark actief uit. Het land heeft in één fiscaal jaar 7,2 gigawatt aan nieuwe steenkoolcapaciteit toegevoegd, met plannen om tegen 2035 meer dan 300 gigawatt te integreren.

Dit onderstreept een verschil in wereldwijde energiestrategieën: ontwikkelingslanden blijven prioriteit geven aan betaalbare basislastopwekking voor economische groei, terwijl het westerse beleid emissiereducties grotendeels prioriteit heeft gegeven boven capaciteitsuitbreiding op de korte termijn.

Daarentegen hebben Europese beleidsmakers hun betrouwbare opwekkingsactiva systematisch ontmanteld voordat ze levensvatbare vervangingen hebben geïnstalleerd, waarbij ze emissiedoelstellingen prioriteit hebben gegeven boven netstabiliteit en economisch concurrentievermogen.

Hoewel de huidige conflicten in het Midden-Oosten de energiezekerheid op de voorgrond hebben geplaatst is geopolitieke oorlogvoering geen voorwaarde voor een crisis. De inherente kwetsbaarheid van een netwerk dat geen fossiele brandstoffen gebruikt garandeert dat de volgende zware weersomstandigheden of vraagpiek onvermijdelijk zullen leiden tot marktvolatiliteit, stroomuitval en hevig verzet van het publiek.

Prijs Emissierechten – Dec-26 contract EEX (eur/t) – dag cloud candle, log scale

De structurele ineenstorting van Europa’s Green Deal

In het afgelopen decennium heeft Europa zich gepositioneerd als de voorhoede van de wereldwijde klimaatregulering, met als hoogtepunt de uitrol van de Europese Green Deal in 2019. De voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, noemde het initiatief een “man op de maan-moment”.

Het wetgevingspakket was bedoeld om Europa tegen 2050 tot het eerste klimaatneutrale continent te kronen, zogenaamd om industriële innovatie te stimuleren.

De rigide uitvoering van dit versnelde overgangsbeleid heeft echter geleid tot ernstige structurele tegenwind voor de macro-economische fundamenten van het continent.

Spoel snel door naar vandaag en de resultaten zijn aantoonbaar somber. In plaats van een groene renaissance te ontketenen, is de Deal synoniem geworden met verlammende energiekosten, ernstige industriële krimp en felle binnenlandse tegenstand. Het beleid heeft de Europese eenheid verbroken en een ondraaglijke regeldruk op de particuliere sector gelegd.

De huidige economische malaise in Europa is onlosmakelijk verbonden met de structurele gebreken van de Green Deal. Unilaterale emissiedoelstellingen – een reductie van 55% tegen 2030 en netto nul tegen 2050 – hebben de energievoorzieningsmatrix kunstmatig ingeperkt. Dit is het geval ondanks het feit dat Europa nauwelijks 6% bijdraagt aan de totale wereldwijde uitstoot.

Gelijktijdig beleid dat vraagt om de geleidelijke afschaffing van nucleaire basislast, strenge beperkingen voor aardgas en een te grote afhankelijkheid van weersafhankelijke hernieuwbare energiebronnen hebben de energiezekerheid van het continent structureel ondermijnd en de prijsvolatiliteit vergroot. Als gevolg hiervan zijn de elektriciteitstarieven voor Europese industrieën momenteel twee tot drie keer hoger dan die op concurrerende Amerikaanse en Chinese markten, en worden ze zwaar opgedreven door agressieve belastingen.

Deze zelfopgelegde handicap heeft energie-intensieve productie vrijwel onmogelijk gemaakt binnen de EU-grenzen, wat heeft geleid tot een ongekende exodus van industrieel kapitaal naar meer pragmatische rechtsgebieden.

De automobielsector, een hoeksteen van het BBP van de EU waar bijna 14 miljoen mensen werken, wordt bedreigd. Het rigide mandaat om verbrandingsmotoren te verbieden tegen 2035 dwingt tot een voortijdige overgang naar elektrische voertuigen, waarbij enorme infrastructurele en technologische tekortkomingen worden genegeerd.

Mercedes-Benz CEO Ola Källenius vatte het reguleringstraject treffend samen door te waarschuwen dat het beleid de industrie “met volle vaart tegen een muur” stuurt.

De gevolgen zijn al merkbaar in de vorm van kelderende productiecijfers en het schrappen van 86.000 banen sinds 2020, met nog eens honderdduizenden banen die op de tocht staan.

De landbouwsector heeft op vergelijkbare wijze geleden onder draconische Green Deal-mandaten. Agressieve beperkingen op landgebruik en essentiële landbouwchemicaliën hebben de winstmarges verpletterd en de opbrengsten gedestabiliseerd, waardoor kleinere landbouwbedrijven onevenredig zwaar werden getroffen en massale pan-Europese protesten ontstonden.

Door essentiële landbouwproductie te behandelen als een milieuvervuiling in plaats van een strategisch goed heeft Brussel zowel de economische stabiliteit van het platteland als de voedselzekerheid op het continent ernstig in gevaar gebracht.

De Europese Commissie zelf voorspelt dat de overgang maar liefst 260 miljard euro aan extra jaarlijkse investeringen zal vergen, die mogelijk tot 12% van het BBP van de EU zullen opslokken – een economische bloeding die het blok niet kan volhouden.

Deze fiscale realiteit heeft geleid tot een felle politieke afrekening. De EU-verkiezingen van 2024 legden de ineenstorting van de groene consensus bloot, waardoor Brussel gedwongen werd om de regelgeving heimelijk af te zwakken en de Green Deal helemaal te laten vallen.

De fundamentele mislukking van het beleid ligt in de starre centrale planning. Door af te zien van technologische neutraliteit en het effectief verbieden van overbruggingstechnologieën zoals e-brandstoffen en geavanceerde hybrides, hebben bureaucraten de innovatie van de particuliere sector gesmoord.

De Duitse Energiewende is het ultieme waarschuwingsverhaal. Ondanks een investering van 800 miljard dollar sinds 2002 heeft de parallelle uitbreiding van hernieuwbare energiebronnen en de afschaffing van kernenergie minimale milieuwinst opgeleverd, terwijl de Duitse industrie werd opgezadeld met een van de hoogste energiekosten ter wereld. Het behoud van de nucleaire vloot had drastisch betere emissiereducties kunnen opleveren tegen een fractie van de kosten.

Dit onderstreept een terugkerende uitdaging in recente klimaatinitiatieven: het in evenwicht brengen van ambitieuze milieudoelstellingen met de wiskundige realiteit van netstabiliteit, infrastructuurkosten en industrieel concurrentievermogen.

In schril contrast hiermee hebben de Verenigde Staten met succes economische groei losgekoppeld van emissies, grotendeels dankzij de dynamiek van de vrije markt en de enorme expansie van aardgas.

De ontrafeling van de Green Deal laat zien dat duurzame energietransities niet tot stand gebracht kunnen worden door bureaucratische mandaten en gecentraliseerde economische controle, maar door open markten, technologische concurrentie en krachtig particulier ondernemerschap.

Disclaimer

Deze analyse valt onder het auteursrecht van COMCAM. Teksten mogen niet worden overgenomen, gekopieerd, openbaar gemaakt of verveelvoudigd zonder uitdrukkelijke toestemming van COMCAM. Ook citaten of gedeeltelijke reproducties zijn niet toegestaan.