Energiemarkt analyse 23 april 2025

“Over het algemeen lijkt de markt zich in een afwachtende modus te bevinden.” – Ole Hansen, hoofd Commodity Strategy Saxo Bank

OPEC heeft haar voorspelling voor de wereldwijde olievraaggroei voor 2025 naar beneden aangepast door de escalerende handelsspanningen en zwakkere economische indicatoren. Dit melden o.a. Reuters en OilPrice.com. Het kartel anticipeert nu een vraagtoename van 1,3 miljoen vaten per dag (bpd) voor 2025, 150.00 bpd onder haar vorige voorspelling. Ook de verwachting voor 2026 is neerwaarts aangepast met 1,28 miljoen bpd.

Het OPEC-rapport laat zien dat de importheffingenoorlog van Trump de economische activiteit heeft gedempt. Dit leidt tot een voorzichtigere outlook van de olieconsumptie. De organisatie heeft ook haar wereldwijde economische groeivoorspelling aangepast. Voor 2025 wordt een 3% expansie voorspeld, een bijstelling van de eerdere 3,1%. Medio april kondigden acht OPEC+-landen aan vrijwillige beperkingen van hun olieproductie te willen uitfaseren door de output in mei met 411.000 vaten per dag te verhogen. Zo geven verschillende olielanden in het Midden-Oosten, waaronder Kazachstan, de Verenigde Arabische Emiraten en Irak, het signaal af hun langdurige rol als OPEC’s swing producent op te willen geven in een poging een harder standpunt in te nemen tegen landen die het productie-pact blijven schenden.

De aangepaste voorspellingen hebben ook impact op olieprijzen, met Brent rond $ 66 per vat en West Texas Intermediate rond $ 62. Beiden beïnvloed door zowel vraagvooruitzichten als de recente tariefuitzonderingen. Analisten suggereren dat blijvende handelsdisputen de marktdynamiek en het vertrouwen van investeerders verder kunnen verstoren. Handelaren kijken nu uit naar het volgende maandrapport van de International Energy Agency (IEA).

De daling vanaf de dagelijkse cloud-weerstand was snel en diep. De prijs is inmiddels al bijna $ 10 opgeveerd en is nu in correctie van deze opwaartse beweging.

Prijs Ruwe olie – Brent juni 2025 ($/barrel) – dag cloud candle, log scale

“Er kan niet meer vraag zijn dan aanbod.” – Beth Garza, denktank R Street Institute

De AI-infrastructuur handel is flink teruggevallen na een enorme stijging. Ook wel bekend als het Power-Up America-mandje, een groep of categorie aandelen of beleggingen gepositioneerd om te profiteren van de grootschalige push naar elektrificatie, infrastructuur upgrades, AI-gedreven energievraag en binnenlandse industriële groei. De aandelen van Vertiv, Contellation, Oklo en anderen zijn van recordhoogte onderuit gegaan door toenemende speculatie dat China’s DeepSeek en andere goedkope Large Language Model-alternatieven zullen leiden tot een lagere vraag naar kapitaalgoederen dan momenteel is voorspeld.

De vooruitzichten voor Amerikaanse infrastructuur- en nucleaire aandelen blijven gunstig, mede dankzij de enorme groei van de elektriciteitsvraag in Texas. Volgens netbeheerder ERCOT zal de staat tegen 2030 ongeveer 30 nucleaire centrales aan extra capaciteit nodig hebben om aan de vraag te voldoen. Deze stijging komt vooral door de opkomst van energie-intensieve datacentra, met name voor AI-toepassingen.

Individuele datacentra vragen soms al om 1 gigawatt aan stroom – genoeg voor 250.000 huishoudens. Dit brengt grote risico’s met zich mee voor de stabiliteit van het elektriciteitsnet. De aanvragen voor nieuwe netverbindingen zijn sinds maart meer dan verdubbeld, van 40,8 naar 99 gigawatt. ERCOT verwacht dat de piekvraag in 2030 75% hoger zal liggen dan het huidige record van 85,5 gigawatt.

De snelle elektrificatie van de economie, knelpunten in de toeleveringsketens (zoals traag leverbare turbines en transformatoren), en onduidelijkheid over wie de uitbreiding moet betalen, zorgen voor onzekerheid. Ook het bestaande 4CP-programma – waarmee grote industriële verbruikers kosten kunnen ontwijken in ruil voor flexibiliteit tijdens piekmomenten – komt onder druk te staan. Wetgevers, zoals senator Schwertner, pleiten voor hervorming om de kosten eerlijker te verdelen.

Ook in Europa groeit de bezorgdheid over de impact van datacentra en digitalisering op het energienet:

• In Nederland bijvoorbeeld, leidde de bouw van hyperscale datacentra (zoals van Microsoft en Google) tot protesten vanwege hun enorme stroomverbruik en beslag op ruimte en water.
• Duitsland ziet eveneens een scherpe toename van stroomvraag door elektrificatie (warmtepompen, EV’s) en digitalisering, terwijl het elektriciteitsnet op verschillende plekken al tegen zijn grenzen aanloopt.
• De Europese Commissie dringt aan op betere ‘demand response’-mechanismen, waarbij grote gebruikers hun verbruik aanpassen aan het aanbod, vergelijkbaar met wat in Texas wordt besproken.
• Tegelijkertijd overwegen Europese landen investeringen in kernenergie of kleine modulaire reactoren (SMRs) om duurzame basislastcapaciteit te waarborgen – net zoals Texas overweegt de nucleaire capaciteit uit te breiden.

Zowel in Amerika als in Europa blijkt dat digitalisering, AI en de energietransitie grote druk zetten op verouderde netten. Zonder grootschalige investeringen en hervormingen riskeren beide continenten stijgende kosten, leveringsonzekerheid en conflicten over wie deze nieuwe energierekening moet betalen.

De prijs van elektriciteit is na een beweging richting € 100 per MWh teruggevallen naar € 75. Op de weekgrafiek handelt de prijs onder de cloud. De lagging lijn worstelt nog in de week cloud.

Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar 2026 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

“Als de importheffingenoorlogen blijven escaleren, leidt dit meestal tot een afname van de wereldhandel en de wereldeconomie en mogelijk ook van de vraag naar onze energiebronnen. Daarom zijn er hier risico’s..” –  Elvira Nabiullina, Centrale Bank Rusland, TASS

Rusland wil haar aardgasexporten verdubbelen tegen 2030 en verdrievoudigen tegen 2050. De strategie richt zich op uitbreiding van haar export naar “bevriende landen” en op de ontwikkeling van de Arctische LNG energiebronnen. Rusland loopt tegen economische risico’s aan door wereldwijde marktvolatiliteit en Westerse sancties.

Rusland verwacht haar aardgasexporten, waaronder pijpleiding en LNG, sterk uit te breiden onder haar nieuwe lange termijn energie strategie. Het land ziet haar overzeese pijpleiding- en LNG-leveringen toenemen van 146 miljard kuub (bcm) in 2023 naar 293 bcm in 2030 tot 438 bcm rond 2050. Het volume aan ruwe olie en condensaten stijgt van 10,66 miljoen vaten per dag (bpd) in 2023 tot 10,8 miljoen bpd tegen 2050.

De nieuwe strategie bevat maatregelen om de ontwikkeling van olie- en gasverwerking en het regionale ontwikkelingsprogramma voor gasinfrastructuur te versnellen. Met als doel voldoende aanbod te kunnen garanderen van petroleumproducten op de binnenlandse markt tegen betaalbare prijzen. Onder de strategie zal Rusland ook de olie- en gasexporten blijven omleiden naar nieuwe markten in bevriende landen. Dit zijn vooral de landen waaraan energieproducten worden geleverd sinds de Westerse embargo’s en sancties in 2022.

Rusland wil tevens haar olie-verschepingscapaciteit vergroten in haar havens in het poolgebied en het verre oosten. Ook wil het land het potentieel van de Noordelijke Zeeroute actief benutten. Deze havens zijn de sleutel om olie en LNG van haar Arctische projecten richting de markten in Azië te vervoeren. Ondanks de update van Ruslands lange termijn strategie, verwacht het land op korte termijn lagere olie- en gasontvangsten. Voor de Russische economie kan de recente olieprijsdaling risico’s vormen verwacht Elvira Nabiullina, gouverneur van de Russische Centrale Bank.

Je lost een handelstekort niet op met alleen maar LNG-export.

Een aantal traditionele kopers van Amerikaanse energie, zoals Japan, Zuid-Korea en de EU, hebben aangegeven meer Amerikaanse olie, LNG of kolen af te kunnen nemen. Door hogere energie-importen van handelspartners zouden de Amerikaanse handelstekorten wat kunnen slinken, maar niet volledig teniet gedaan worden. Ook zal een commitment en contract om meer Amerikaanse energie af te nemen de koper niet noodzakelijkwijs vrijwaren van importheffingen.

Voor de meeste landen is energie de enige uitvoerbare optie om de importen uit Amerika te verhogen. Maar er zullen handelstekorten blijven. Aan de andere kant zijn Amerikaanse exporteurs niet in staat de hoeveelheid energiegrondstoffen te leveren voor het significant reduceren van de handelstekorten.

Een goed voorbeeld is president Trump’s idee dat de EU zou moeten beloven $350 miljard aan energiewaarde van Amerika te kopen als het blok de importheffingen wil voorkomen. De Europese Unie is bereid meer Amerikaanse LNG af te nemen als Amerika de importheffingen zou heroverwegen, aldus energiecommissaris Dan Jørgensen.

Een waarde van $350 miljard aan LNG is ruwweg gelijk aan ongeveer 40 miljoen ton van de super gekoelde vloeistof, meer dan de helft van de EU’s totale LNG-import van 2024. Deze bedroeg ongeveer 75 miljoen ton en veel hiervan kwam al uit Amerika, meldt Eurostat.

De gasmarkt is volatiel beide kanten op. Vanaf februari 2024 is de prijs voorzichtig opgeklommen met een piek in februari dit jaar. Door een aantal lange rode week candles is de stijging vanaf september 2024 grotendeels teniet gedaan.

Prijs TTF gas leverjaar 2026 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

“Wereldwijd is China de leider in installaties voor hernieuwbare energie, maar het is ook een leider in kolengestookte energie en blijft de belangrijkste aanjager van de recordhoge wereldwijde vraag naar kolen.” – Svetlana Paraskova, OilPrice.com

Een zwakke vraag en binnenlandse prijzen op 4-jarige dieptepunten zorgde voor een jaarlijkse afname van 6% in Chinese olie-importen. In maart importeerde China een totaal van 38,73 miljoen metrische ton kolen, vergeleken met 41,38 miljoen ton import in dezelfde maand in 2024. Dit wordt geconcludeerd op basis van een analyse van douane-gegevens door Reuters. De Chinese gecombineerde januari-februari kolenimporten, tezamen gerapporteerd om de Lunar New Year effecten uit te vlakken, is met 2% gestegen ten opzichte van dezelfde periode in 2024. De dip in maart betekent dat Chinese kolenimporten voor de eerste 3 maanden van 2025 een kleine procent lager waren dan het eerste kwartaal van vorig jaar. De binnenlandse Bohai-Rim Bay prijsindex van thermische kolen laat zien dat de binnenlandse prijs voor medium kwaliteit kolen op het laagste niveau is beland sinds maart 2021.

In het licht van lagere binnenlandse kolenprijzen, een zwakkere vraag en hoge kolenvoorraden bij de havens, kwam de importdaling in maart niet als een verrassing. Analisten verwachten dat de trend van lagere kolenimporten de komende maanden blijft aanhouden.

Wereldwijd is China toonaangevend in hernieuwbare energie capaciteitsinstallaties, als ook nog steeds marktleider in kolencentrales. Het land blijft de belangrijkste driver van de recordhoge wereldwijde kolenvraag. De thermische elektriciteitsproductie, nog steeds gedomineerd door kolen, steeg in 2024 met 1,5% ten opzichte van 2023. Een record van 6,34 biljoen kilowattuur (kWh), zoals gegevens van China’s Nationale Bureau van Statistiek laten zien.

De aanhoudende groei in Chinese kolenvraag, waaronder die voor elektriciteitsproductie, laat zien dat kolen dé baseload blijft in China’s elektriciteitssysteem. De brandstof is nodig als back-up voor de toename van hernieuwbaar en dit zal nog jaren zo blijven met een toenemende elektriciteitsvraag door de verdere elektrificatie van woningen en transport.

Prijs ICE Coal leverjaar 2026 (usd/t) – week cloud candle, log scale

“In Taiwan wordt meer dan 83% van de elektriciteit opgewekt door fossiele brandstoffen, terwijl dat in Japan en Zuid-Korea respectievelijk 68,6% en 58,5% is.” – Greenpeace

Greenpeace bekritiseert Westerse AI-technologie en spaart China.

Greenpeace heeft een rapport uitgebracht dat scherpe kritiek levert op Westerse technologiebedrijven vanwege de hoge emissies die gepaard gaan met de productie van halfgeleiders voor kunstmatige intelligentie (AI). Grote namen als Nvidia en Microsoft zijn afhankelijk van chipproducenten zoals TSMC, Samsung, SK Hynix en Micron, waarvan veel fabrieken in Aziatische landen staan waar de stroom grotendeels uit fossiele bronnen komt.

Volgens het rapport is de CO₂-uitstoot van AI-gerelateerde chipproductie in 2024 met 357% gestegen, zelfs meer dan de toename van het elektriciteitsverbruik. Greenpeace roept overheden in Oost-Azië op om sneller over te stappen op hernieuwbare energie. Opvallend genoeg worden Chinese chipfabrikanten niet genoemd – ondanks China’s sterke afhankelijkheid van steenkool.

Critici beschuldigen groene NGO’s ervan selectief te zijn in hun verontwaardiging. Terwijl Westerse landen onder druk worden gezet hun economische groei te beperken met streng klimaatbeleid, blijven vervuilende Chinese fabrieken buiten schot. Dit zou volgens hen leiden tot economisch nadeel voor het Westen en een strategisch voordeel voor China. Patrick Moore, medeoprichter van Greenpeace, stelt dat sommige milieuactivisten zich in werkelijkheid laten leiden door antikapitalistische motieven, verpakt in ecologische retoriek.

 De prijs van emissierechten zit nog steeds in een grote correctiefase, net als de prijzen voor gas en elektriciteit. Op de maandgrafiek hieronder is de hele rally zichtbaar vanaf 2017. Vanaf eind 2022 verkeert de markt in een bearfase.

Prijs Emissierechten – Dec-25 contract EEX (eur/t) – maand cloud candle, log scale

“Groot-Brittanië heeft een grenzeloze voorraad wind die niet aan- en uitgezet kan worden door de grillen van dictators en oliestaten. Het is tijd om uit de achtbaan van fossiele brandstoffen te stappen, schone energie uit te rollen, onze energiezekerheid te beschermen en de rekeningen voorgoed omlaag te brengen.” – Ed Miliband, energieminister Groot-Brittannië

Groot-Brittannië verdubbelt haar windenergie – focus op offshore expansie

Groot-Brittannië vergroot haar wind energiecapaciteit, vooral offshore, met de recente goedkeuring  van het Rampion 2 project dat in 2026 zal starten. De Rampion 2 expansie van 90 turbines aan de Britse zuidkust zal 1,2 GW aan capaciteit toevoegen. Voldoende voor de elektriciteit van ongeveer 1 miljoen woningen.

De Britse overheid richt zich op de verviervoudiging van haar offshore windcapaciteit tegen 2030 als onderdeel van haar netto-nul carbon doelstellingen. Groot-Brittannië is al wereldleider in windenergie door een snelle expansie in het afgelopen decennium van zowel onshore als offshore windcapaciteit. Nu, onder de nieuwe Labour overheid, hoopt het land haar wind energiesector verder uit te breiden door de grote expansie van het Rampion offshore windpark. Verwacht wordt dat dit project bijdraagt aan de overheidsvorderingen in het bereiken van haar netto-nul carbon ambities.

In 2023 werd 46,4% van de Britse elektriciteit geproduceerd door de inzet van hernieuwbare energiebronnen, waarvan 61% windenergie. Ongeveer 39,7% van de Britse windenergie wordt onshore gegenereerd, de resterende 60,3% offshore. Groot-Brittannië bouwde in 1991 haar eerste commerciële onshore windpark met een capaciteit van 1 GW. In 2024 was de Britse wind energiecapaciteit toegenomen tot 30 GW, twee keer zoveel als in 2017. Groot-Brittannië heeft 11.906 turbines, met 9.141 onshore en 2.765 offshore, bestaande uit 10 drijvende en 2.755 vaste turbines. De overheid hoopt tegen het eind van het decennium een windcapaciteit van 60 GW te bereiken. Dat zou $ 58,5 miljard toevoegen aan de economie.

Begin 2025 had Groot-Brittannië haar offshore wind energiecapaciteit zien aangroeien tot de grootste in Europa en na China de grootste ter wereld, met 14 GW. Er zijn plannen voor de verdubbeling van onshore wind, een verdrievoudiging van solar en een verviervoudiging van de offshore wind powercapaciteit tegen 2030. De regering heeft ook plannen aangekondigd de bijdrage van aardgas in de elektriciteitsproductie van het land te reduceren tot slechts 5% tegen het eind van het decennium.

Afgelopen jaar was een recordjaar voor windenergieproductie, met onshore en offshore projecten die 83 terawattuur (TWh) aan elektriciteit produceren in heel Groot-Brittannië. Een toename van 4 TWh ten opzichte van 2023. In ongeveer 10 dagen alleen al in december, was meer dan 50% van de Britse elektriciteitsproductie afkomstig van wind. Er zijn echter ook minder winderige perioden met een lagere energieproductie. Dit suggereert de noodzaak voor meer investeringen in batterij-opslagtechnologie. Hierdoor kan de hernieuwbare energiebron betrouwbaarder worden en de Britse afhankelijkheid van fossiele brandstoffen reduceren in tijden van lage productie.

Windenergie in Nederland

Nederland boekt eveneens vooruitgang in de uitbouw van windenergie. Echter het tempo en de schaal van de Britse aanpak zijn indrukwekkender. Nederland had in 2024 ongeveer 11 GW aan windcapaciteit, met een forse focus op offshore windparken in de Noordzee. Net als Groot-Brittannië streeft Nederland naar een flinke uitbreiding, met een doel van 21 GW aan offshore windcapaciteit in 2030, volgens het Klimaatakkoord.

Toch blijft Nederland in absolute aantallen achter. Zo heeft Groot-Brittannië inmiddels bijna 12.000 windturbines, tegenover ongeveer 3.000 in Nederland. Waar Groot-Brittannië sterk inzet op economische groei via windenergie (geschat op $ 58,5 miljard economische meerwaarde), is de Nederlandse benadering terughoudender en complexer door ruimtegebruik, vergunningstrajecten en publieke weerstand.

Opvallend is dat Groot-Brittannië aardgasgebruik in elektriciteitsproductie wil reduceren tot 5% tegen 2030. In Nederland blijft aardgas nog een structureel onderdeel van de energievoorziening, mede vanwege het afbouwen van kolencentrales en beperkte opslagcapaciteit voor wind- en zonne-energie.