Iraanse olie-export stijgt explosief na opheffen sancties Iraanse olie op zee

Als het onuitgesproken doel van de oorlog met Iran was om Rusland, en – paradoxaal genoeg – Iran, veel meer invloed te geven door hun gesanctioneerde olie-export te legitimeren in een wereld die plotseling kampt met een energietekort, dan is die missie geslaagd.

Enkele dagen nadat de VS de sancties op Russische olie in gesanctioneerde tankers “tijdelijk” hadden opgeheven, zei minister Scott Bessent donderdag dat de regering-Trump mogelijk ook de sancties op Iraanse olie die zich al op zee bevindt, zal opschorten in een poging de energieprijzen te drukken.

“In the coming days we may unsanction Iranian oil that’s on the water, about 140 million barrels,” zei hij op Fox Business, eraan toevoegend: “In essence, we will be using the Iranian barrels against the Iranians to keep the price down for the next 10 or 14 days, as we continue this campaign.”

Het is de meest recente zet van de regering om de oliemarkt te stabiliseren tegen prijsschokken sinds de VS en Israël in februari hun gezamenlijke operatie lanceerden. De manoeuvre zou 140 miljoen vaten Iraanse olie beschikbaar kunnen maken voor de wereldmarkt, aldus Bessent.

Het is een van de verschillende “instrumenten” waarover de regering volgens Bessent beschikt, nu Iraanse aanvallen de Straat van Hormuz lamleggen, waardoor ongeveer 20% van de wereldwijde olievoorraad is afgesloten. De regering zou ook meer olie uit de Strategische Petroleumreserve beschikbaar kunnen stellen, voegde Bessent eraan toe. De regering is al begonnen met het beschikbaar stellen van 172 miljoen vaten uit de SPR.

“So we have lots of levers, we’ve got plenty more that we can do,” zei Bessent. “Some countries are going to do more, the U.S. could unilaterally do another SPR release to keep the price down.”

Het Witte Huis heeft besproken om tot 100 miljoen vaten extra toe te voegen aan de toezegging van de regering van vorige week, meldde Politico op basis van een bron die bekend is met het plan.

“Some military advisers are concerned [about] draining so much, and are pushing for more like 50 million barrels on the concern that further destruction of oil and gas infrastructure in the [Middle East] region could leave the country vulnerable from a reserve standpoint,” aldus de bron.

Een woordvoerder van het ministerie van Energie – die de SPR beheert – zegt in een verklaring na het interview met Bessent dat er momenteel geen plannen zijn voor een nieuwe vrijgave.

“The United States has taken several actions thus far to mitigate disruptions to energy markets,” aldus Ben Dietderich, woordvoerder van het ministerie van Energie. “While the U.S. continues to consider all options to keep markets supplied, there are currently no plans for an additional SPR release.”

De opmerkingen van Bessent komen een dag nadat de Amerikaanse regering een tijdelijke vrijstelling van 60 dagen van de Jones Act-scheepvaartwet aankondigde, waardoor buitenlandse schepen tijdelijk brandstof, kunstmest en andere goederen tussen Amerikaanse havens kunnen vervoeren.

Dat maakt het opheffen van de sancties op Iraanse olie de meest waarschijnlijke volgende stap.

Het plan wordt geopperd op een moment dat er een enorm prijsverschil van bijna $70 is ontstaan tussen olie die via Oman naar Azië wordt vervoerd en die nu voor $167 per vat wordt verhandeld, en WTI, de olie die de Amerikaanse markt bedient en voor $97 wordt verhandeld. Ondertussen stijgt de Brent-olieprijs, recent verhandeld voor $113, en raakt steeds verder losgekoppeld van WTI vanwege de angst dat de VS de olie-export zouden kunnen verbieden, waarmee het besluit van Barack Obama uit 2015 ongedaan zou worden gemaakt en de Amerikaanse productie wordt geblokkeerd.

Global oil market fractures: Asia at $167 (Oman), Europe at $112 (Brent), US at $97 (WTI)

De aanvoer van olie en andere producten door de zeestraat is gekelderd van ongeveer 20 miljoen vaten per dag tot slechts “een druppeltje”, meldt het Internationaal Energieagentschap vorige week. Dit is de grootste verstoring van de aanvoer in de geschiedenis. De Amerikaanse benzineprijzen zijn sinds het begin van de oorlog met meer dan 85 cent per gallon gestegen. Bessent noemde de blokkade een “tijdelijk knelpunt” en smeekte de Amerikaanse bondgenoten om te helpen de zeestraat te beveiligen.

“They’re the ones who need this oil,” zei hij, “The U.S., we’re an oil exporter.”

Hoewel China bijzonder afhankelijk is van olie uit de Golfregio, en van oudsher de grootste afnemer is, beschikt het land ook over een strategische aardoliereserve die het de afgelopen jaren in stilte heeft aangevuld. Deze reserve bedraagt momenteel ongeveer 1,5 miljard vaten, meer dan de totale reserve van 1,2 miljard vaten van alle IEA-lidstaten. De vraag is dan ook of Peking bereid is haar reserve aan te spreken zolang de Aziatische olieprijzen hoog blijven (of misschien zelfs zo laag te zakken dat het Amerikaanse olie koopt), of dat het wacht op een meer strategisch moment, zoals de invasie van Taiwan, voordat het de reserves gaat aanspreken.

Prijs Ruwe olie – Brent mei 2026 ($/vat) – weekly cloud candle, logaritmische schaal

EU: subsidie op energie en verlaging elektriciteitsbelasting

Geschreven door Evgenia Filimianova via The Epoch Times

De Europese Unie overweegt verlagingen van de elektriciteitsbelasting en gerichte subsidies om consumenten en de industrie te beschermen tegen de sterk stijgende energiekosten te midden van de aanhoudende oorlog met Iran, zei de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, op 19 maart.

Na afloop van een bijeenkomst van de Europese Raad in Brussel zei Von der Leyen dat de elektriciteitsprijzen worden bepaald door energiekosten, netwerkkosten, CO2-beprijzing en belastingen.

De elektriciteitsbelastingen en -heffingen in de Europese Unie bedragen gemiddeld zo’n 15%, zei ze, en voegde eraan toe dat het blok “zal voorstellen om lagere belastingtarieven op elektriciteit verplicht te stellen” en ervoor te zorgen dat “elektriciteit minder wordt belast dan fossiele brandstoffen”.

“In some cases, electricity is taxed much more than gas – partially up to 15 times more. This cannot be,” aldus Von der Leyen in een verklaring.

In de Europese Unie wordt elektriciteit voornamelijk belast via de btw en de energiebelasting op grond van de Energiebelastingrichtlijn, met aanvullende nationale heffingen die door de afzonderlijke lidstaten worden opgelegd.

Volgens cijfers van Eurostat van 29 oktober 2025 bedroegen de gemiddelde elektriciteitsprijzen voor huishoudens in de EU in de eerste helft van 2025 € 28,72 per 100 kilowattuur (kWh), vrijwel gelijk aan die in de tweede helft van 2024.

Hoewel de prijzen vóór belasting licht daalden, steeg het aandeel van belastingen en heffingen van 24,7% in de tweede helft van 2024 naar 27,6% in de eerste maanden van 2025.

De prijzen liepen sterk uiteen binnen de EU. Duitsland kende de hoogste tarieven voor huishoudens met € 38,35 per 100 kWh, gevolgd door België en Denemarken, terwijl Hongarije, Malta en Bulgarije de laagste prijzen hadden.

Vergeleken met een jaar eerder stegen de elektriciteitskosten in Luxemburg, Ierland en Polen, maar daalden ze in Slovenië, Finland en Cyprus.

Aanbod, prijzen

Von der Leyen zei dat de directe impact van het conflict op Europa zich uitte in hogere energieprijzen, en niet zozeer in verstoringen van de fysieke levering. De EU blijft gediversifieerd in haar gasvoorziening, wat heeft bijgedragen aan het voorkomen van tekorten, aldus Von der Leyen.

Noorwegen was in 2025 de grootste gasleverancier van het blok, goed voor 31,1% van de import, gevolgd door de Verenigde Staten met 25,4%, Rusland met 13,1% en Noord-Afrika met 12,8%, aldus de Raad van de Europese Unie. Het Verenigd Koninkrijk en Azerbeidzjan hadden kleinere aandelen.

De EU importeerde vorig jaar meer dan 140 miljard kubieke meter vloeibaar aardgas (LNG), waarvan bijna 58% afkomstig was uit de Verenigde Staten, aldus onderzoeksbureau Bruegel. De Amerikaanse LNG-leveringen zijn sinds 2021 verdrievoudigd. Frankrijk, Spanje, Italië, Nederland en België zijn de grootste importeurs binnen de EU.

Volgens Von der Leyen zijn de energiekosten zelf gemiddeld goed voor zo’n 56% van de elektriciteitsprijzen.

De EU-lidstaten beschikken al over instrumenten om deze kosten te verzachten via staatssteun, zei ze, en de Commissie zal de regels verder versoepelen om meer steun mogelijk te maken voor kwetsbare consumenten en energie-intensieve industrieën.

Netwerkkosten vormen een andere belangrijke kostenpost en zijn goed voor ongeveer 18% van de prijzen.

De EU plant wetswijzigingen om de efficiëntie van de infrastructuur te verbeteren en mogelijk de heffingen voor de zware industrie te verlagen, aldus Von der Leyen.

De koolstofmarkt onder de loep

Ook de CO2-beprijzing binnen het EU-emissiehandelssysteem (ETS) wordt herzien, nu de leiders naar manieren zoeken de energiekosten te stabiliseren zonder de klimaatdoelstellingen uit het oog te verliezen.

Het systeem vereist dat bedrijven vergunningen kopen voor elke ton kooldioxide die ze uitstoten.

Von der Leyen zei dat het ETS heeft bijgedragen aan de vermindering van de afhankelijkheid van geïmporteerde fossiele brandstoffen en investeringen in schonere energie heeft gestimuleerd, maar erkent dat de volatiliteit van de emissierechtenprijzen tot bezorgdheid bij fabrikanten heeft geleid.

De commissie zal maatregelen voorstellen het systeem te moderniseren en tegelijkertijd de milieudoelstellingen te behouden, aldus von der Leyen.

EU-functionarissen streven ernaar de evaluatie in juli af te ronden, hoewel de lidstaten verdeeld blijven over de reikwijdte van de hervormingen. Sommige regeringen zijn voorstander van een uitbreiding van de gratis emissierechten voor de industrie om bedrijven te beschermen tegen hoge energiekosten.

De Italiaanse minister van Industrie, Adolfo Urso, suggereert dat drastischer maatregelen nodig zouden kunnen zijn als er geen consensus bereikt wordt. Op 9 maart zei hij dat de opschorting van het ETS als een “noodmaatregel” zou kunnen dienen als er niet snel overeenstemming over hervormingen kan worden bereikt.

Urso zegt dat schattingen uit de sector erop wijzen dat de afschaffing van het systeem de elektriciteitsprijzen met € 25 tot 30 per megawattuur zou kunnen verlagen.

Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar 2026 (eur/MWh) – weekly cloud candle, logaritmische schaal

Amerikaanse LNG-exportterminals “draaien bijna op volle capaciteit” nu energie-infrastructuur Midden-Oosten in chaos is

De aanvallen op olie- en gasinstallaties in het Midden-Oosten hebben voor onrust gezorgd op de wereldwijde energiemarkten.

Israël zette de kettingreactie in gang met haar aanval op het Iraanse gasveld South Pars op woensdagochtend, gevolgd door Iraanse vergeldingsaanvallen op de LNG-installatie van Qatar, de Saoedische exporthaven in de Rode Zee en andere doelen in de omliggende Golfstaten.

De aanvallen van deze week op cruciale energie-installaties in het Midden-Oosten, zowel door Iran als Israël, wijzen op het risico van langdurige stroomonderbrekingen en krappere gasmarkten wereldwijd.

Dat is goed nieuws voor Amerikaanse LNG-exporteurs langs de Golf van Amerika, waar de wateren kalm blijven en het risico op grote conflicten laag is.

Maar zoals James Bevan, president van Criterion Research , hieronder uitlegt, draaien deze Amerikaanse exportcentra al (bijna) op volle capaciteit.

De aanval

Iraanse ballistische raketten troffen de industriestad Ras Laffan in Qatar in twee golven binnen een tijdsbestek van 12 uur op 18 en 19 maart, waardoor zowel de Shell-QatarEnergy Pearl GTL-installatie als het LNG-complex aanzienlijke schade opliepen. Het Pearl GTL-complex, ’s werelds grootste gas-naar-vloeistofinstallatie met een verwerkingscapaciteit van ongeveer 1,6 miljard kubieke voet aardgas per dag, werd woensdagavond als eerste getroffen. Een tweede golf raketten trof donderdagochtend direct de LNG-installaties. QatarEnergy bevestigde grote branden en aanzienlijke verdere schade, maar gaf niet aan welke installaties precies getroffen waren.

Het Qatarese ministerie van Defensie meldde dat er vijf ballistische raketten op het complex waren afgevuurd; vier werden onderschept en de vijfde trof doel. Er vielen geen slachtoffers en al het personeel was uren eerder geëvacueerd nadat de Revolutionaire Garde (IRGC) expliciete waarschuwingen had afgegeven waarin Ras Laffan werd genoemd als een van de vijf energiecomplexen in Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar die als doelwit waren aangewezen. De branden zijn te zien op satellietbeelden van NASA, wat de situatie ter plaatse bevestigt.

De aanvallen waren een vergeldingsactie voor Israëlische aanvallen op het Iraanse gasveld South Pars. De Revolutionaire Garde noemde vijf energiecomplexen in Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar als doelwit.

Wat is offline?

Ras Laffan beschikt over een vloeibaarmakingscapaciteit van ongeveer 77 miljoen ton per jaar, circa 20% van de wereldwijde LNG-productie. Deze capaciteit lag al sinds 2 maart stil, toen eerdere Iraanse droneaanvallen de productie stillegden en overmacht inluidden. De markt beschouwde de stilstand aanvankelijk als tijdelijk. De bevestigde fysieke schade als gevolg van de aanvallen van deze week verandert de situatie echter.

 Amerikaanse LNG: vol gas de kloof in

Terwijl ongeveer 20% van de wereldwijde LNG-voorraad in Qatar buiten bedrijf is of beschadigd raakt, draaien de Amerikaanse exportterminals op of nabij hun maximale capaciteit.

Volgens Criterion Research stegen de totale aanvoerstromen van LNG-gas naar de VS op 19 maart naar 19.982 miljoen kubieke voet per dag (MMcf/d), een scherpe stijging ten opzichte van de korte daling van de dag ervoor. Het huidige wekelijkse gemiddelde van ongeveer 19.883 MMcf/d is een toename ten opzichte van de 19.731 MMcf/d van vorige week, en de prognoses voor toekomstige leveringen suggereren dat de aanvoerstromen de komende dagen kunnen oplopen tot 20.234 MMcf/d naarmate de inbedrijfstellingsactiviteiten bij verschillende installaties vorderen.

De wiskunde

De 77 miljoen ton per jaar die Qatar niet kan verwerken, komt neer op ongeveer 10,2 miljard kubieke voet per dag die niet beschikbaar is op de wereldmarkt. Amerikaanse terminals met een capaciteit van circa 20 miljard kubieke voet per dag kunnen dit fysiek niet vervangen. Geen enkele combinatie van niet-Qatarese leveranciers kan dat.

Goldman Sachs schatte dat een onderbreking van de doorvoer door de Straat van Hormuz van een maand de TTF-prijs zou kunnen opdrijven tot 74 euro/MWh, de drempel die leidde tot een vraagdaling tijdens de Europese energiecrisis van 2022. We zitten nu bijna een maand in de verstoring en de schade aan de infrastructuur neemt toe. De Europese gasvoorraden zijn voor ongeveer 29% gevuld, een daling van meer dan 20 procentpunten op jaarbasis, en het injectieseizoen start in april. In Azië leverde Qatar ongeveer 53% van de LNG-import van India, 72% van die van Bangladesh en 99% van die van Pakistan.

Prijs TTF gas leverjaar 2026 (eur/MWh) – daily cloud candle, logaritmische schaal

“Situatie nijpend”: helft van beschikbare LNG-tankers vast in Perzische Golf

De wereldwijde olietankervloot bestaat uit duizenden schepen, volgens sommige schattingen bijna 9000 (en dat is exclusief de schepen die onder sancties vallen). Slechts een fractie daarvan moet wachten om de geblokkeerde Straat van Hormuz binnen te varen of te verlaten.

Daarentegen vormt de wereldwijde LNG-vloot slechts een klein deel en het grootste deel daarvan ligt nu vast in de Perzische Golf.

Volgens de Wall Street Journal zitten minstens 20 LNG-tankers – ongeveer de helft van de wereldwijde vloot – vast in de Perzische Golf. De dagelijkse vrachtkosten stijgen enorm door de toenemende vraag vanuit Azië, aldus scheepsmakelaars. Bloomberg geeft een overzicht van de bekende LNG-tankers die momenteel hun positie doorgeven:

1. Al Rayyan
2. Al Kharaitiyat
3. Umm Al Amad
4. Lebrethah
5. Gaslog Skagen
6. Sohar Lng
7. Disha
8. Al Daayen
9. Mubaraz
10. Al Sahla
11. Rasheeda
12. Patris
13. Seapeak Bahrein
14. Fuwairit
15. Mihzem
16. Mraikh
17. Al Ghashamiya

De meeste bevinden zich vlak voor de kust van de VAE:

“The situation is dire and will have a lasting impact on the market, regardless of how quickly the conflict ends,” zegt Kostas Karathanos, de operationeel directeur van het in Athene gevestigde Gaslog, dat 34 gastankers exploiteert, aan The Wall Street Journal.

Ongeveer 20% van de wereldwijde LNG-export is afkomstig uit de Golfstaten. Momenteel kan echter slechts een handvol schepen door de Straat van Hormuz varen, en productiefaciliteiten zoals die van QatarEnergy zijn aangevallen en hebben de productie stilgelegd.

Scheepsmakelaars melden dat de 20 schepen die vastzitten in de Perzische Golf bijna de helft uitmaakt van alle LNG-schepen die momenteel beschikbaar zijn voor charter. De dagtarieven zijn gestegen van minder dan 98.000 dollar vóór het begin van de vijandelijkheden met Iran tot meer dan 200.000 dollar.

Energiehandelaren verwachten dat de LNG-prijzen begin volgende week zullen stijgen, bovenop de stijging van 40% deze week in Azië en Europa. “The effect on LNG shipping will outlast the conflict for a few months,” aldus Karathanos.

Temidden van de strijd om LNG worden steeds meer schepen die voor Europa bestemd waren, omgeleid naar Azië. Volgens scheepsvolgsystemen van Bloomberg zijn sinds het begin van de gevechten minstens negen ladingen aanvankelijk bestemd voor Europa, van koers veranderd naar Azië. Deze trend is de afgelopen dagen versneld. De buffer aan reservevoorraad raakt snel op, wat dreigt te leiden tot meer concurrentie en hogere prijzen in beide regio’s.

De onrust wordt nog verergerd doordat LNG-leveranciers, waaronder Shell Plc, overmacht afkondigen voor klanten in heel Azië vanwege de stilgelegde leveringen vanuit het Midden-Oosten, aldus bronnen die bekend zijn met de zaak. Dit illustreert een groeiend domino-effect op de wereldwijde gasmarkt.

Omdat er vrijwel geen tankers beschikbaar zijn om ladingen te vervoeren, bereiden Aziatische kopers van LNG zich voor op verstoringen van de leveringen door de oorlog in het Midden-Oosten die maandenlang kunnen duren, meldt Bloomberg.

Volgens handelaren die bekend zijn met de zaak, willen bedrijven in Thailand LNG-ladingen kopen voor levering tot en met mei. Bangladesh heeft al ladingen voor april gekocht en overweegt ook brandstof aan te schaffen voor levering vanaf mei, aldus de handelaren. Grote afnemers in Taiwan en Zuid-Korea bereiden zich eveneens voor op de aankoop van meer LNG voor die twee maanden.

Deze ontwikkelingen tonen aan dat Aziatische importeurs niet rekenen op een snelle oplossing in de oorlog tussen de VS en Israël tegen Iran, en dat de productiestop in Qatar, dat 20% van ’s werelds LNG levert, naar verwachting langdurig zal zijn. Hoe langer de fabriek gesloten blijft, hoe groter de verstoring van de aanvoer, aangezien er geen alternatieve exportroute voor de brandstof is en er elders geen reservecapaciteit beschikbaar is om het productieverlies op te vangen.

Bedrijven moeten noodplannen maken om zich voor te bereiden op een verstoring van 2 tot 4 maanden, stelt Dai Jiaquan, hoofdeconoom bij het CNPC Economics and Technology Research Institute, donderdag tijdens een BloombergNEF- top in Peking.

Qatar sloot vorige week de exportfaciliteit in Ras Laffan na een Iraanse droneaanval, wat de markt ontwrichtte en de gasprijzen in Europa en Azië omhoog joeg. Een aantal bedrijven, waaronder Shell Plc, hebben overmacht afgekondigd voor hun leveringen van Qatarees LNG aan klanten in Azië.

Volgens scheepsvolgsystemen van Bloomberg zijn sinds het begin van de gevechten minstens negen LNG-scheepsladingen bestemd voor Europa omgeleid naar Azië, nadat Aziatische kopers hogere prijzen boden dan hun concurrenten in Europa.

Ondertussen heeft Taiwan – dat dringend LNG nodig heeft voor de omzetting naar helium, een cruciaal onderdeel voor de chips van Taiwan Semi – alternatieve LNG-leveringen voor mei veiliggesteld, aldus kabinetswoordvoerder Michelle Lee donderdag tijdens een briefing in Taipei. Het eiland heeft de levering voor maart en april volledig veiliggesteld, voegde Lee eraan toe.

India, dat ongeveer de helft van zijn LNG uit Qatar betrekt, doet er alles aan alternatieve leveringsbronnen te vinden, aldus handelaren. Gail India Ltd. is er na een aantal mislukte pogingen in geslaagd om dinsdag een LNG-lading voor maart te boeken, terwijl andere bedrijven nog steeds op zoek zijn, aldus de handelaren.

Prijs ICE LNG april 2026 (usd/MMbtu) – weekly cloud candle, logaritmische schaal

Vraag naar EV’s stijgt explosief in Azië

Eén van de belangrijkste conclusies op de wereldwijde energiemarkten deze week is de toenemende fragmentatie. De Brent-olieprijs in Azië is gestegen tot boven de $150 per vat, met een afname van de vraag die zich al aftekent. China en India staan het meest onder druk vanwege hun grote afhankelijkheid van olie uit de Golfregio. Ondertussen heeft de regering-Trump besloten vaten vrij te geven uit de strategische petroleumreserve om de WTI-prijs onder de $100 te houden. De Amerikaanse ruwe olieprijs schommelt momenteel rond de $94 per vat.

De door Iran veroorzaakte energieschok treft Azië tot nu toe het hardst, omdat een groot deel van de ruwe olie en LNG daar wordt geïmporteerd en via de Straat van Hormuz wordt vervoerd.

De huidige status van het knelpunt bij Hormuz…

“The countries that are exposed to that supply disruption are not so much in Europe, or in the Americas, they’re actually really in the Asia region,” zegt Michael Williamson van de Economische en Sociale Commissie van de Verenigde Naties voor Azië en de Stille Oceaan tegen AP News.

De energieschok in Azië heeft een domino-effect gehad op de economische activiteit in de hele regio. Een van de gedragsveranderingen onder degenen die het zich kunnen veroorloven over te stappen van benzineauto’s naar elektrische voertuigen, is de sterke toename van de activiteit bij de Chinese fabrikant van elektrische auto’s BYD Motors.

Bloomberg meldt dat BYD-dealers op de Filipijnen in slechts twee weken tijd al bestellingen voor een hele maand hebben binnengehaald, als gevolg van de reactie van consumenten op de schok van de energieprijzen en de gestegen kosten van benzine.

Het Vietnamese autobedrijf VinFast heeft een verviervoudiging van het aantal showroombezoekers gezien en verkoopt ongeveer 80 elektrische auto’s per week, ongeveer het dubbele van de verwachte aantallen in 2025, als gevolg van de sterke stijging van de energieprijzen. In Thailand, Nieuw-Zeeland en Zuidoost-Azië melden dealers een omzetstijging van 20% of meer en zelfs tekorten aan voorraad.

Het belangrijkste punt hier is dat de snelle stijging van de benzine- en dieselprijzen in Azië de acceptatie van elektrische voertuigen de afgelopen weken heeft versneld, en als de crisis aanhoudt, zullen de acceptatiepercentages de komende weken en maanden alleen maar toenemen.

“Higher oil prices always help the transition to electric vehicles,” aldus Albert Park, hoofdeconoom van de Aziatische Ontwikkelingsbank. “It creates economic incentives to accelerate the green transition.”

Joanna Chen, analist bij Bloomberg Intelligence, merkte op dat betaalbaarheid en opladen altijd al obstakels zijn geweest voor de EV-markt. Ze voegde eraan toe: “Outside of China, the upfront price of EVs is still generally more expensive than gasoline cars.”

De schok in de energieprijzen is een welkome ontwikkeling voor de auto-industrie wereldwijd die het afgelopen jaar een vreselijke gok heeft gewaagd met elektrische auto’s. De toegenomen vraag kan namelijk helpen om voorraden af te zetten bij angstige consumenten die gewaarschuwd zijn voor wat wel eens de grootste energieschok in de moderne economie zou kunnen zijn.

Prijs Emissierechten – 25 december contract EEX (eur /t) – weekly cloud candle, logaritmische schaal

VS: nog maar 2 maanden zeldzame aardmetalen op voorraad

De afhankelijkheid van het Amerikaanse leger van Chinese zeldzame aardmetalen komt steeds meer naar voren als een strategische kwetsbaarheid nu het conflict tussen Washington en Iran zich ontvouwt en president Donald Trump zich voorbereidt op een veelbesproken bezoek aan Peking later deze maand.

Amerikaanse functionarissen en analisten zeggen dat de oorlog de zorgen over de toeleveringsketens voor de gespecialiseerde mineralen die in geavanceerde wapensystemen worden gebruikt, heeft vergroot, meldt SCMP. Volgens bronnen bekend met de problematiek, heeft de VS mogelijk nog maar voor ongeveer twee maanden aan zeldzame aardmetalen op voorraad. Dit roept vragen op over hoe lang de huidige militaire operaties kunnen worden voortgezet als de toegang tot Chinese leveringen wordt verstoord.

Zoals reeds duidelijk werd in 2023, gaf voormalig Raytheon-CEO Greg Hayes toe dat Peking de toeleveringsketen van het Amerikaanse leger feitelijk in zijn greep heeft dankzij de afhankelijkheid van zeldzame aardmetalen en andere materialen die uit China komen of daar worden verwerkt.

Volgens Hayes heeft Raytheon “duizenden leveranciers in China”, waardoor “ontkoppeling … onmogelijk is.”

“We can de-risk but not decouple,” zegt hij tegen de Financial Times, eraan toevoegend dat dit volgens hem” voor iedereen” geldt.

“Think about the $500bn of trade that goes from China to the US every year. More than 95% of rare earth materials or metals come from, or are processed in, China. There is no alternative,” vervolgt Hayes en voegt eraan toe: “If we had to pull out of China, it would take us many many years to re-establish that capability either domestically or in other friendly countries.”

Hayes zei minstens twee jaar geleden dat het bedrijf “to take some of the most critical components and have second sources but we are not in a position to pull out of China the way we did out of Russia.”

Nu zullen de zorgen over de vermeende beperkte beschikbaarheid van zeldzame aardmetalen een rol spelen bij Trumps geplande ontmoeting met de Chinese president Xi Jinping, die van 31 maart tot 2 april zal plaatsvinden. Bronnen op de hoogte van de besprekingen zeggen dat de beschikbaarheid van zeldzame aardmetalen wel eens het belangrijkste agendapunt zou kunnen zijn tijdens de ontmoeting tussen de twee leiders.

Michael Every van Rabobank trekt parallellen met de Suezcrisis van 1956, toen de Verenigde Staten financiële druk uitoefenden om Groot-Brittannië en Frankrijk te dwingen hun militaire operaties in Egypte te staken. In die periode hertekende de invloed van Washington het geopolitieke evenwicht tussen de westerse mogendheden.

Dit is uiteraard van cruciaal belang. Om een analogie van gisteren door te trekken: is China in 2026 de VS van 1956 en de VS van 2026 het VK en Frankrijk van de Suezcrisis? (Dit is relevant omdat Duitsland mogelijk Japan zal navolgen door de levering van kritieke mineralen veilig te stellen via gezamenlijke inkoop bij belangrijke bedrijven, met als doel de afhankelijkheid van China te verminderen.)

Vandaag de dag zouden de rollen wel eens omgedraaid kunnen zijn. De Chinese controle over cruciale minerale grondstoffen vergroot de kans dat Peking een vergelijkbare invloed op Washington kan uitoefenen, juist nu de Amerikaanse militaire operaties en industriële toeleveringsketens sterk afhankelijk zijn van die materialen.

Zeldzame aardmetalen – met name de zwaardere varianten zoals dysprosium en terbium – zijn essentieel voor de productie van hoogwaardige permanente magneten, radarsystemen, geleidingscomponenten voor raketten en voortstuwingssystemen die in moderne wapens worden gebruikt. China domineert al lange tijd de wereldwijde productie en verwerking van deze mineralen, waardoor de VS afhankelijk is van import voor cruciale onderdelen van hun defensie-industrie.

Uit een rapport van de US Geological Survey van deze maand blijkt dat China tussen 2021 en 2024 verantwoordelijk was voor 71% van de Amerikaanse import van zeldzame aardmetalen (dus duidelijk minder afhankelijk dan 2,5 jaar geleden). Gedurende die periode was China de enige leverancier van bepaalde zware zeldzame aardmetalen, waaronder terbium, zonder dat er direct alternatieve bronnen beschikbaar waren.

Marina Zhang, universitair docent aan het Australia-China Relations Institute van de University of Technology Sydney, vertelde SCMP dat de onbalans Peking “significant indirect leverage over the duration and cost of potential conflicts” zal verschaffen waardoor er volgens haar “asymmetric vulnerability for Washington” ontstaat. Dit zou China in staat kunnen stellen geopolitieke onderhandelingen te beïnvloeden door de toegang tot materialen, essentieel voor de wapenproductie, te beperken of te versoepelen.

Zhao Minghao, hoogleraar aan het Instituut voor Internationale Studies van de Fudan-universiteit, zei dat Peking waarschijnlijk druk zal uitoefenen op de VS om de tarieven en exportbeperkingen te versoepelen in ruil voor garanties over een stabiele aanvoer van zeldzame aardmetalen.

De kwestie is urgenter geworden nu het Amerikaanse leger veel munitie verbruikt in zijn campagne tegen Iran, die op 28 februari begon. President Trump voorspelde aanvankelijk dat de aanvallen vier tot vijf weken zouden kunnen duren, maar zei maandag dat de Amerikaanse doelstellingen bijna bereikt waren en dat de crisis “zeer binnenkort” voorbij zou kunnen zijn.

De Washington Post meldde, op basis van anonieme bronnen binnen de Amerikaanse overheid, dat het Pentagon alleen al in de eerste twee dagen van de operaties voor ongeveer 5,6 miljard dollar aan munitie heeft verbruikt. Dit illustreert het tempo waarin de voorraden geavanceerde wapens worden afgebouwd.

Hoewel de bestaande raketvoorraden nog enkele maanden gevechten kunnen ondersteunen, kan het aanvullen ervan lastig blijken als de toegang tot Chinese mineralen beperkt is, aldus Amanda van Dyke, oprichtster van de denktank Critical Minerals Hub.

“Missile stockpiles are more than sufficient to sustain the Iran war for at least three to six months” stelt ze. “But restocking those munitions afterward may take much longer without Chinese minerals.”

De regering-Trump heeft geprobeerd het risico te beperken door “Project Vault” te lanceren, een publiek-privaat initiatief van 12 miljard dollar, gericht op het aanleggen van strategische voorraden van essentiële mineralen. Analisten in de sector zeggen dat het programma weliswaar kan helpen, maar mogelijk niet zal voldoen aan de specifieke behoeften van moderne wapensystemen.

China heeft al laten zien bereid te zijn de export van zeldzame aardmetalen als drukmiddel te gebruiken. In april legde Peking exportbeperkingen op voor zeven middelzware en zware zeldzame aardmetalen – waaronder dysprosium en terbium – waardoor speciale vergunningen voor verzending naar het buitenland vereist zijn. Deze stap was een vergeldingsmaatregel voor de Amerikaanse importheffingen die waren ingevoerd in het kader van Trumps zogenaamde “Liberation Day” handelsmaatregelen.

De extra beperkingen die in oktober waren ingevoerd, werden de volgende maand opgeschort als onderdeel van een tijdelijk handelsbestand, hoewel de eerdere vergunningsvereisten van kracht blijven.

Voor Washington reiken de belangen echter mogelijk verder dan alleen handel. Naarmate het conflict in Iran voortduurt en de wapenvoorraden slinken, zou de beschikbaarheid van zeldzame aardmetalen een steeds belangrijkere factor kunnen worden in zowel militaire planning als diplomatie.

Extra grafieken

Inflatie

Energieschok brengt kunstmestvoorziening in gevaar, net als voedselprijsstijging 2022

De snelheid waarmee de energieschok zich voltrekt, heeft nu al effect op de landbouwmarkten. Het risico op voedselinflatie neemt waarschijnlijk toe naarmate de secundaire effecten zich verspreiden over de grondstoffenmarkten na de chaos in het Midden-Oosten. De sterk stijgende productiekosten, waaronder diesel voor tractoren en machines en aardgas als belangrijke grondstof voor kunstmest, wijzen erop dat de wereldwijde voedselprijzen mogelijk opnieuw een scherpe stijging zullen laten zien, vergelijkbaar met de voedselprijsstijging in de beginperiode van de Russische invasie van Oekraïne.

“The speed of the move [energy shock] pushed volatility sharply higher, with energy once again becoming the primary transmission channel for geopolitical risk into broader macro pricing,” schrijft UBS-analist Claudio Martucci in een notitie aan klanten.

Claudio merkt op: “Agricultural markets reacted more indirectly to the energy shock via higher fertilizer costs, and higher input and biofuel costs lifted soybean oil to two-year highs, while wheat experienced elevated volatility and some profit-taking late in the week despite an otherwise supportive commodity backdrop.”

De energieschok die de Brent- en WTI-futures begin deze week naar bijna $120 per vat deed stijgen, is nu afgenomen. Het IEA en wereldleiders bereiden zich voor op de vrijgave van een recordhoeveelheid uit strategische aardoliereserves , wat de energieprijzen voorlopig helpt te beperken. Brent wordt verhandeld rond de $92 per vat en WTI rond de $87 per vat.

Maar de stijging van de olie- en aardgasprijzen, nu de Straat van Hormuz, het knelpunt voor de energievoorziening, al twaalf dagenlang ernstig verstoord is door Operatie Epic Fury, zal waarschijnlijk doorwerken in de bredere energiemarkten en de landbouw. Dit zou de Wereldvoedselprijsindex van de FAO (VN) de komende maanden mogelijk verder kunnen opstuwen als de energieprijzen hoog blijven, net zoals na de Russische invasie van Oekraïne in de eerste helft van 2022.

Source: Energy Shock Threatens Fertilizer Supplies As Echoes Of 2022 Food Price Spike Return by Tyler Durden

Macrostrateeg Simon White van Bloomberg waarschuwt: “But food prices are likely to be as troublesome for second-round inflationary effects. Less well-known is that the shock to food prices was worse than the oil price shocks in the 1970s, after the Arab oil embargo and the Iranian revolution. Food inflation in the US was already rising before both shocks, and contributed more to headline CPI than energy through almost all of the 70s.”

Source: Energy Shock Threatens Fertilizer Supplies As Echoes Of 2022 Food Price Spike Return by Tyler Durden

Wat sommigen wellicht niet weten, is dat de Straat van Hormuz ook een cruciale scheepvaartroute is voor ongeveer een derde van de wereldwijde handel in kunstmest. De veiligheidsdreiging bleef woensdag hoog, met meldingen van drie schepen die door projectielen van de Revolutionaire Garde werden geraakt, verzekeringskosten die in sommige gevallen de afgelopen week twaalfvoudig waren gestegen en een gedeeltelijke verlamming van het scheepvaartverkeer door de waterweg.

De ureumprijzen zijn al fors gestegen, en de spanning verspreidt zich nu ook naar de markten voor ammoniak, zwavel en fosfaat.

source: Energy Shock Threatens Fertilizer Supplies As Echoes Of 2022 Food Price Spike Return by Tyler Durden

Analisten op Wall Street waarschuwen nu al dat de timing bijzonder ongunstig is, omdat veel boeren zich in een cruciale periode bevinden waarin kunstmest moet worden gebruikt. Elk tekort of elke prijsstijging kan de oogst negatief beïnvloeden en de productiekosten van voedsel verhogen.

“The timing of the crisis is particularly worrying for the agricultural sector. Farmers in several countries are about to begin applying fertilizer for upcoming crop cycles, meaning any supply shock could directly affect crop yields,” aldus Chris Vlachopoulos van Independent Commodity Intelligence Services.

Vlachopoulos: “The fertilizer market was already under pressure before the Middle East crisis due to gas shortages, export restrictions, and geopolitical tensions affecting key suppliers. The latest conflict could intensify those strains.”

“The uncertainty is also rippling across ammonia, sulphur, and phosphates markets, where trade has slowed, prices are firming, and logistical constraints are forcing buyers to seek alternative suppliers while freight costs and shipping risks continue to rise,” voegt Vlachopoulos eraan toe.

Jeff Peterson van Heartland Farm Partners vertelt het landbouwblad ‘Brownfield’ dat de prijsstijging van kunstmest sommige boeren ertoe kan aanzetten hun gewasrotatie dit jaar te herzien.

De Nebraska-boer Clay Govier zegt dat hij niet verwacht zijn gewasrotatie dit voorjaar te veranderen, maar wel zijn bemestingsplan zal aanpassen.

“You can’t even buy fertilizer right now and I think that’s the bigger concern for this coming crop in terms of what we’re going to do for fertility options,” aldus Govier.

Zelfs als de Hormuz-pijpleiding volgende week weer opengaat, kan het weken, en mogelijk zelfs minstens een maand duren voordat de ruwe-olie- en gasverwerkingsinstallaties weer op gang komen. Dit wijst erop dat de kunstmestmarkt nog geruime tijd krap zal blijven. Dit alles gebeurt op één van de slechtst denkbare momenten, aangezien het groeiseizoen in het noordelijk halfrond over enkele weken van start gaat.

Onze interpretatie is dat het belangrijkste signaal om in de gaten te houden de FAO Wereldvoedselprijsindex is ten opzichte van Brent-olie (of WTI), die steeds meer wijst op een prijsstijging zoals in 2022. Met andere woorden, lezers zouden serieuzer moeten gaan nadenken over wat er zou gebeuren als Jared Cohen, President van Global Affairs en Co-Head van het Goldman Sachs Global Institute, gelijk krijgt over de ergste scenario’s wat betreft overloopeffecten.

Als dat scenario zich voordoet kan verdere verstoring op de energiemarkten de inflatieschok snel versterken.

Vrijwaring

Op deze analyse rust auteursrecht van COMCAM. Teksten mogen niet worden overgenomen, gekopieerd, openbaar gemaakt of verveelvoudigd worden, zonder expliciete toestemming van COMCAM. Ook bij citaten of gedeeltelijke overnames is dit niet toegestaan.