Energiemarkt analyse 3 december 2025

Vooruitzichten voor olieprijzen volgens JP Morgan en Goldman Sachs

JP Morgan: Brent mogelijk richting $30–$40 per vat in 2027

JP Morgan verwacht dat de internationale benchmark Brent Crude tegen 2027 kan dalen naar een prijsniveau in de range van $30–$40 per vat. Deze daling zou het gevolg zijn van een aanhoudend en overweldigend overaanbod op de oliemarkt.

Goldman Sachs: WTI gemiddeld $53 per vat in 2026

Goldman Sachs voorziet voor WTI Crude een gemiddelde prijs van $53 per vat in 2026, gedreven door een overschot van circa 2 miljoen vaten per dag (bpd).

De bank adviseert momenteel een shortpositie in olie, wat inhoudt:

• Het verkopen van termijncontracten op olie.
• Later terugkopen tegen een lager prijsniveau om winst te realiseren.

Marktbalans en aanbodgolf

De oliemarkt zal naar verwachting pas in 2027 weer in evenwicht komen, nadat de huidige aanbodgolf is verwerkt. Deze golf omvat de OPEC+ productie en de non-OPEC output uit Noord- en Zuid-Amerika.

Huidige prijsontwikkeling

• Brent Crude noteert momenteel rond $62,50 per vat.
• Jaar-op-jaar daling: circa 14%.
• Ondanks het sterke aanbod verwachten analisten en investeringsbanken geen daling tot $40 of lager op korte termijn.

Vooruitzicht 2026

De huidige aanbodgolf zal in 2026 volledig op de markt komen, wat neerwaartse druk op prijzen kan versterken.

Prijs Ruwe olie – Brent februari 2026 ($/barrel) – dag cloud candle, log scale

Datacenters drijven elektriciteitsprijzen fors op

De snelle groei van datacenters, gedreven door de vraag naar AI-training en cloud computing, heeft de afgelopen jaren geleid tot een aanzienlijke stijging van elektriciteitsprijzen.

• In sommige delen van de VS liggen elektriciteitskosten 267% hoger dan vijf jaar geleden.
• Bloomberg-analyses tonen aan dat meer dan 70% van de knooppunten met prijsstijgingen zich binnen 80 kilometer van significante datacenteractiviteit bevindt.

Waarom stijgt de vraag zo snel?

• AI-modellen vereisen enorme rekenkracht, waardoor datacenters evolueren van kleine faciliteiten naar installaties van honderden megawatts, soms zelfs richting gigawatt-schaal.
• De elektriciteitsvraag van datacenters zal naar verwachting verdubbelen tegen 2035, goed voor 8,6% van het totale Amerikaanse elektriciteitsverbruik, tegenover 3,5% vandaag.
• Als datacenters een land zouden zijn, zouden ze qua stroomverbruik wereldwijd op de vierde plaats staan, achter China, Amerika en India.

Impact op de markt en consumenten

• Hogere kosten worden doorberekend aan huishoudens en bedrijven, ook buiten directe nabijheid van datacenters, omdat ze allemaal afhankelijk zijn van hetzelfde elektriciteitsnet.
• Traditionele hubs zoals Virginia, Texas, Oregon en Ohio blijven hotspots voor nieuwe datacenterbouw, wat regionale prijsdruk versterkt.

Discussie en tegenargumenten

• Lobbygroepen stellen dat elektriciteitsprijzen nauwelijks harder stijgen dan de inflatie en dat datacenters weinig invloed hebben op energierekeningen.
• Bloomberg-data en onafhankelijke analyses tonen echter een duidelijke correlatie tussen datacenterconcentraties en prijsstijgingen.

Toekomstige uitdagingen

• Beperkingen in opwekking en transmissiecapaciteit vormen een knelpunt voor verdere groei van AI-datacenters.
• Hoewel efficiëntieverbeteringen (lagere PUE van 1,4 naar 1,2 tegen 2030) worden verwacht, compenseert dit de explosieve vraaggroei niet.
• Op korte termijn vullen fossiele brandstoffen het gat, maar op lange termijn zal druk vanuit beleid en klanten leiden tot meer investeringen in hernieuwbare energie.

Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar 2026 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

Grootste Amerikaanse aardgasexpansie sinds 2008: pijpleidingboom langs de Golfkust

Historische uitbreiding van infrastructuur

Amerika realiseert momenteel de grootste uitbreiding van aardgaspijpleidingen in bijna 20 jaar, geconcentreerd in Texas, Louisiana en Oklahoma.

• 12 grote projecten voor nieuwe pijpleidingen of uitbreidingen zijn gepland voor voltooiing in 2026, wat de regionale transportcapaciteit met 13% verhoogt – genoeg om het jaarlijkse gasverbruik van Canada te dekken.
• Dit markeert de grootste één-jaarsgroei sinds de schaliegasboom van 2008.

Politieke en economische context

Hoewel veel projecten al vóór Trump’s tweede termijn zijn gestart, valt de uitvoering samen met zijn energieagenda:

• Uitbreiding van Amerikaanse LNG-exportcapaciteit.
• Versterking van de Amerikaanse positie op wereldwijde energiemarkten.

Regelgevers in Texas en Louisiana hebben vergunningen versneld, in lijn met hun pro-fossiele infrastructuurbeleid.

Drijvende krachten achter de pijpleidingboom:

• Explosieve groei van wereldwijde LNG-vraag: BloombergNEF verwacht een stijging van bijna 30% tussen 2025 en 2030.
• Amerika als grootste producent en exporteur van aardgas.
• Tientallen miljarden investeringen in LNG-terminals door bedrijven zoals Sempra, NextDecade, Venture Global.
• Nieuwe terminals, operationeel vanaf 2027, zullen zwaar leunen op deze pijpleidingen.

Belangrijkste projecten

• Enbridge Rio Bravo Pipeline (137 mijl) – voedt Rio Grande LNG-terminal in Brownsville.
• Blackcomb Pipeline (366 mijl) – voorziet exportfaciliteiten in Louisiana.
• Energy Transfer Hugh Brinson Pipeline (442 mijl) – verwacht als meest winstgevende asset, mede door stijgende vraag vanuit AI-datacenters.
• Uitbreidingen door Kinder Morgan en Williams om recordproductie in de Permian Basin af te voeren, waar gasprijzen soms onder nul zakken door capaciteitsgebrek.

Milieu- en marktdiscussie

• Milieugroepen waarschuwen dat deze infrastructuur decennia van gasgebruik verankert en klimaatdoelen ondermijnt.
• Industrie stelt dat LNG landen helpt bij de transitie weg van steenkool en andere vervuilende brandstoffen.

Marktvooruitzichten:

• Een grote LNG-aanbodgolf zal vanaf 2027 de wereldmarkten bereiken.
• Verwachting: prijsdruk en mogelijk een instorting van LNG-prijzen op korte termijn.
• Structurele opleving pas in de jaren 2030.

Prijs TTF gas leverjaar 2026 (eur/MWh) – dag cloud candle, log scale

AI en elektriciteit: een groeiend knelpunt voor infrastructuur

Van innovatie naar energie-uitdaging

De snelle opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) brengt niet alleen technologische vooruitgang, maar ook een fundamenteel probleem: elektriciteitsvoorziening. Volgens een recent rapport van UBS verbruiken AI-toepassingen zoveel energie dat de Amerikaanse elektriciteitsproductiecapaciteit onder druk komt te staan.

• Een enkele NVIDIA GPU verbruikt inmiddels evenveel stroom als een gemiddeld Amerikaans huishouden.
• Hyperscale datacenters, die AI-modellen draaien, zijn de nieuwe grootverbruikers van het net.

Historische parallellen

UBS trekt een vergelijking met de elektrificatiegolven van de 20ste eeuw:

• 1880–1920: herbedrading van industrie.
• 1950–1970: apparaten en suburbanisatie.
• 2020–2035: AI en GPU’s als drijvende kracht.

Net als toen leidt innovatie tot een infrastructuuruitdaging. Waar steden vroeger kolencentrales bouwden om lampen te laten branden, bouwen hyperscalers nu private energievoorzieningen om Large Language Models (LLM’s) operationeel te houden.

Toenemende elektriciteitsvraag

• Verwachte extra capaciteit: 100–200 GW binnen 10 jaar.
• Dit komt neer op 8–16% bovenop de huidige opwekking, vergelijkbaar met 10–20 nieuwe kernreactoren of 150+ aardgascentrales.
• Elektriciteitsvraag groeit naar verwachting 2 tot 3% per jaar, sneller dan het BBP.

Strategieën van hyperscalers

Grote technologiebedrijven zoals Google, Meta, Microsoft en Amazon investeren in infrastructuur om hun datacenters van voldoende energie te voorzien. Hun belangrijkste strategieën zijn:

• Locatiekeuze: Aankoop van grond in de nabijheid van hoogspanningslijnen om directe toegang tot het elektriciteitsnet te waarborgen.
• Private energiecontracten: Sluiten van langlopende overeenkomsten met nutsbedrijven om stabiele en voorspelbare stroomlevering te garanderen.
• Innovatieve oplossingen: Onderzoek naar alternatieve energiebronnen, waaronder nucleaire microreactoren, om toekomstige capaciteitsbeperkingen te vermijden.

Ondanks geruststellende signalen vanuit Washington is de realiteit dat AI zonder elektriciteit niet kan bestaan. De concurrentie om beschikbare capaciteit neemt toe.

Risico’s en implicaties

• Nutsbedrijven kunnen de groeiende vraag niet bijbenen.
• Overheid zal mogelijk noodmaatregelen moeten nemen om AI prioriteit te geven.
• Private partijen krijgen steeds meer controle over het elektriciteitsecosysteem.

UBS concludeert impliciet:

• AI zal het net zwaarder belasten dan welke technologie ooit.
• De infrastructuur loopt achter op de vraag.
• Beleidsinterventies zijn onvermijdelijk.
• Elektriciteit wordt een strategische asset in het AI-tijdperk.

De nieuwe industriële machtsstrijd

Waar Tesla en Westinghouse ooit streden om AC versus DC, strijden nu OpenAI en Google om megawatts. Als AI het nieuwe goud is, dan is elektriciteit de nieuwe goudmijn – en hyperscalers hebben de claims al gelegd.

Prijs ICE Coal leverjaar 2026 (usd/t) – week cloud candle, log scale

Technologische mijlpaal: China lanceert eerste commerciële superkritische CO₂-generator

China heeft ’s werelds eerste commerciële elektriciteitsunit in gebruik genomen die werkt op basis van superkritische koolstofdioxide (sCO₂). Deze technologie, ontwikkeld door de China National Nuclear Corporation (CNNC), wordt gezien als een belangrijke stap richting efficiëntere en schonere energieopwekking.

Hoe werkt het?

• In plaats van traditionele stoom gebruikt het systeem CO₂ onder superkritische omstandigheden (hoge druk en temperatuur), waardoor het vloeibare eigenschappen krijgt.
• Het proces maakt gebruik van een Brayton-cyclus, in tegenstelling tot de Rankine-cyclus van conventionele stoomsystemen.
• Resultaat: meer dan 50% hogere energieconversie-efficiëntie en aanzienlijk kleinere turbines en componenten.

Eerste commerciële toepassing

• Locatie: Shougang Shuicheng Steel Complex, Liupanshui, Guizhou.
• Configuratie: twee units van 15 MW, gekoppeld aan het elektriciteitsnet.
• Doel: restwarmte uit staalproductie omzetten in elektriciteit.
• Efficiëntie: circa 50% beter dan traditionele restwarmte-oplossingen.

Potentiële toepassingen

Onderzoekers zien brede mogelijkheden voor sCO₂-technologie:

• Geavanceerde nucleaire reactoren.
• Mobiele nucleaire systemen.
• Ruimtevaart-energievoorziening.
• Geconcentreerde zonne-energie-installaties.

Ontwikkelingshistorie

• Meer dan 10 jaar onderzoek door CNNC en Jigang International Engineering & Technology.
• 2019: stabiele full-power laboratoriumoperatie.
• 2023: start bouw commerciële installatie.
• Doel: technologische basis leggen voor grootschalige uitrol in de toekomst.

Waarom is dit belangrijk?

• sCO₂-systemen bieden een compacte, efficiënte en koolstofarme oplossing voor industriële restwarmte en toekomstige energieopwekking.
• De technologie kan bijdragen aan China’s strategie voor emissiereductie en energie-efficiëntie, terwijl het ook relevant is voor mondiale energietransitie.

Prijs Emissierechten – Dec-25 contract EEX (eur/t) – dag cloud candle, log scale

EU verzwakt duurzaamheids- en zorgvuldigheidsregels: koerswijziging in klimaatbeleid

“Het Europees Parlement heeft de weg vrijgemaakt voor een drastische afzwakking van de rapportageverplichtingen voor bedrijven in het kader van de richtlijn inzake duurzaamheidsverslaglegging door ondernemingen (CSRD) en de zogenaamde due diligence-regels (CSDDD).” – Thomas Kolbe, econoom en freelance schrijver

Wat is er besloten?

Het Europees Parlement heeft op 13 november 2025 ingestemd met een ingrijpende versoepeling van duurzaamheidsrapportage en due diligence verplichtingen voor bedrijven. Deze wijzigingen maken deel uit van het zogenoemde Omnibus I-simplificatiepakket, dat tot doel heeft de administratieve lasten te verlagen en de Europese concurrentiekracht te versterken.

Belangrijkste wijzigingen

• Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD)
  • Rapportageplicht geldt alleen nog voor bedrijven met:
    • ≥ 1.750 werknemers
    • ≥ €450 miljoen omzet
  • Sector-specifieke rapportage wordt vrijwillig.
  • Kleine bedrijven worden beschermd tegen extra informatieverzoeken van grote partners.
• Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD)
  • Van toepassing op bedrijven met:
    • ≥ 5.000 werknemers
    • ≥ €1,5 miljard omzet
  • Verplichte klimaattransitieplannen vervallen.
  • Aansprakelijkheid verschuift naar nationaal niveau, niet langer EU-breed.
• Digitale portal voor bedrijven met gratis toegang tot sjablonen en richtlijnen wordt opgezet door de Europese Commissie.

Waarom deze koerswijziging?

• Politieke druk: De stemming volgde op maanden van intensieve lobby door bedrijfsorganisaties en lidstaten zoals Duitsland en Frankrijk, die waarschuwden voor negatieve effecten op concurrentiekracht en investeringen.
• Internationale invloed: Volgens Reuters oefenden Amerika en Qatar indirect druk uit, mede vanwege hun rol als belangrijke LNG-leveranciers en handelspartners. Amerikaanse officials hebben Europese bedrijven zelfs geadviseerd ESG-regels te negeren als deze de bedrijfsvoering zouden hinderen.
• Economische realiteit: Europa importeert circa 60% van zijn energiebehoefte en kampt met stijgende kosten en risico’s op leveringszekerheid. Dit vergroot de afhankelijkheid van hulpbronrijke landen en zet klimaatambities onder druk.

Gevolgen voor bedrijven en markten

• Minder verplichtingen: Bedrijven krijgen meer flexibiliteit in toeleveringsketens en hoeven niet langer te investeren in CO₂-neutrale projecten onder dwang.
• Fossiele sector profiteert: Export naar Europa wordt eenvoudiger door minder rapportage- en compliance-eisen.
• Risico’s: NGO’s en klimaatorganisaties waarschuwen dat verzwakking van regels kan leiden tot minder transparantie, hogere kans op mensenrechtenschendingen en milieuschade in mondiale ketens.

Politieke en maatschappelijke context

Tijdens COP30 in Belém, Brazilië, benadrukte VN-voorzitter Annalena Baerbock dat “de klimaatcrisis de grootste bedreiging van onze tijd is” en wees op de kwetsbaarheid van 3,6 miljard mensen voor klimaatverandering. Deze boodschap contrasteert scherp met de pragmatische koerswijziging in Brussel, waar angst voor economische stagnatie en sociale onrust zwaarder weegt dan ambitieuze klimaatdoelen.