Energiemarkt analyse 30 juli 2025

“Er is geen piek in de vraag naar olie in zicht.” – Haitham Al Ghais, secretaris generaal OPEC

OPEC voorspelt een 19% toename van de olievraag tot 123 miljoen vaten per dag (bpd) tegen 2050. Geleid door India en Afrika. De voorspelling contrasteert scherp met IEA-voorspellingen die de vraag tegen 2030 ziet pieken. De Amerikaanse terugtrekking uit het Klimaatakkoord van Parijs wordt door OPEC gezien als ondersteunend voor de aanhoudende vraag naar koolwaterstoffen. “Er is geen piek in de olievraag aan de horizon”, schrijft Al Ghais in een voorwoord van OPEC’s recente World Oil Outlook (WOO).

Gezien de vertragende Chinese vraaggroei heeft OPEC haar olievraaggroeivoorspelling voor alle jaren tussen 2025 en 2029 verlaagd. Toch blijven komende decennia de wereldwijde economische ontwikkeling, met een toenemende vraag naar olie en een groeiende populatie en middenklasse, ondersteunend voor de vraaggroei.

OPEC benadrukt haar visie dat er geen piekolievraag in zicht is. De wereld zal decennialang een toenemende consumptie zien. India zal de wereldwijde vraaggroei tot na 2050 aanvoeren. De consumptie in dit land is tussen 2020 en 2025 met 8,2 miljoen bpd gestegen. Ook het Midden-Oosten en Afrika zullen belangrijke groeidrijvers zijn volgens OPEC. Volgens het jaarlijkse Oil 2025 rapport van de IEA zal de wereldwijde olievraaggroei tussen 2024 en 2030 toenemen met 2,5 miljoen bpd en een plateau bereiken rond 105,5 miljoen bpd tegen eind 2030.

EU verscherpt Russische olielimiet, maar mazen ondermijnen impact

De EU lanceerde recent haar 18de sanctiepakket waarmee de prijslimiet voor Russische ruwe olie verlaagd werd naar ongeveer $ 47,60 per vat. Zo kan de Russische energiesector nog agressiever benaderd worden. Mazen blijven helaas ruim aanwezig waaronder tankers in Grieks eigendom die de Russische olie helpen transporteren en non-OESO landen zoals China en India die boven de limiet blijven importeren. Zonder krachtigere handhaving, waaronder marine toezicht en EU-eenheid, riskeren de sancties meer symbolisch te zijn dan veel impact te hebben.

De aanhoudende druk van EU-landen op Ruslands belangrijkste inkomstenbron, olie- en gasexporten, heeft een significante boost gekregen. Met het 18de sanctiepakket, is de EU overeengekomen de Russische energiesector harder te raken met een significante lagere prijslimiet op de Russische olie-exporten.

Het pakket kreeg te maken met interne weerstand, vooral van Slovakije, die de deal een week lang heeft geblokkeerd. Slovakije ’s huidige overheid heeft een meer pro-Russisch standpunt. Het land is bezorgd over de EU-doelstelling om Russische gasimporten uit te faseren de komende jaren. Uiteindelijk ging Slovakije akkoord met de deal na garanties dat ze economische steun zal ontvangen mocht de gasprijs pieken ten gevolge van het afsnijden van Russische gasimporten tegen eind 2027.

Kaja Kallas, EU-commissaris buitenlandse zaken, noemt het één van de krachtigste sanctiepakketten tegen Rusland tot nu toe. Zij onderstreept dat elke maatregel de Russische oorlogscapaciteit zal verzwakken. Frankrijk speelde een leidende rol in de push voor deze sanctieronde. De Franse minister voor buitenlandse zaken Jean-Noël Barrot is optimistisch. Hij verwacht dat de EU samen met Amerika de Russische president Vladimir Poetin zal kunnen dwingen tot een staakt-het-vuren.

De basis van het nieuwe pakket is een 15% reductie van de olieprijslimiet voor derde landen, vastgesteld op $ 47,60 per vat gebaseerd op huidige benchmarks. Hoewel geen silver bullet, is het pakket gericht op intensivering van economische druk op Rusland. De oorspronkelijke G7-limiet uit 2022 van $ 60 per vat is grotendeels ineffectief gebleken nu non-OESO landen Russische ruwe olie blijven importeren. Hierdoor wordt het voor Rusland mogelijk exportstromen te handhaven en haar “donkere vloot” van onverzekerde, verouderde schepen uit te breiden. Overigens betekent “niet verzekerd” in feite “niet in Londen verzekerd”.

De EU heeft ook 100 extra donkere vloot-tankers gesanctioneerd. Ze wil het aantal inspecties in de Baltische Zee opvoeren. Een Russische raffinaderij in India en twee Chinese banken werden aan de sanctielijst toegevoegd. Toch blijft Rusland legale mazen exploiteren, vaak met de hulp van EU-leden zelf. Consultant Windward rapporteert dat tankers met Griekse eigenaren recent 7,8 van de 22,2 miljoen ton aan Russische olie hebben helpen verschepen. Ondanks de prijslimiet eindigt de meeste Russische ruwe olie in China en India, ver boven de toegestane prijs. Tenzij Brussel deze maatregel volledig handhaaft en lidstaten als Griekenland, Cyprus, Slovakije en Hongarije verantwoordelijk houdt, zullen sancties poreus blijven.

Militaire handhaving, marinepatrouilles en een harde lijn tegen Russische koolwaterstofexporten via EU-wateren zijn het enige pad om werkelijk verschil te maken. Athene moet hiervoor meedoen en het voorbeeld van de Baltische en Scandinavische landen volgen.

Maandag 28 juli zag een vrij lange groene candle op dagbasis boven de cloud. Het kan een poging zijn tot hernieuwde prijssterkte, mogelijk tot boven $ 80 per vat van 159 liter. Dinsdag 29 juli zag een sterk vervolg, ook in de prijzen van met name gas en emissierechten.

Prijs Ruwe olie – Brent september 2025 ($/barrel) – dag cloud candle, log scale

Lichten uit, Europa: de kosten van Brussels’ energie-droom

“Europa kan het zich niet veroorloven om in het donker te tasten in naam van een groen licht; het weet nog steeds niet hoe het deze moet aanschakelen.” – Javier Villamor, Spaanse journalist en analist

Toonaangevende Spaanse energiebedrijven, Iberdrola, Endesa, en EDP – blijven verbaasd. Na de landelijke black-out op 28 april, die de elektriciteit in heel Spanje stillegde, heeft de overheid nog steeds een duidelijke verklaring te geven of technische verantwoordelijkheid te nemen. De bedrijven, vertegenwoordigd door de werkgevers associatie Aelec, hebben aangeven verrassende weglatingen aan te treffen in het officiële onderzoek. Ze eisen dat de extreme voltage pieken in de dagen vóór de collaps in de analyse worden meegenomen. Ook bekritiseren ze het voorlopige rapport van ENTSO-E, het Europese netwerk van elektriciteitsbeheerders, voor de bewering dat het systeem normaal functioneerde, slechts seconden voor het falen. Ondertussen werden diverse voltage swings vastgelegd, voorbij de veiligheidslimieten, waardoor automatische afsluitingen van hoge-voltage sub-stations en belangrijke raffinaderijen werden getriggerd.

Deze grootschalige black-out is geen geïsoleerd incident. Het is een teken aan de wand voor de onregelmatige richting genomen door het energiebeleid van de Europese Unie. In naam van klimaatverandering heeft Brussel haar energiemodel radicaal omgegooid. Niet gedreven door technische of economische realiteit, maar ingegeven door politieke en bureaucratische elites. Wat werd gemarket als een eenvoudige transitie richting hernieuwbare energie is een gedwongen groene agenda geworden. Met weinig levensvatbare alternatieven en weinig achting voor de impact op concurrentievermogen, systeemstabiliteit of het welzijn van burgers.

Hieraan ten grondslag ligt het REPowerEU plan, gelanceerd na het begin van de oorlog in Oekraïne, met de doelstelling voor volledige ontkoppeling van Europa van Russische energie. Wat initieel leek op een gerechtvaardigde geostrategische maatregel werd snel, in de handen van de Europese Commissie, een voorwendsel om hernieuwbare energie tegen elke prijs door te drukken. Dit leidde tot een gehaaste en ongelijke transitie, met burgers en bedrijven die de rekening moeten betalen.

Deze keuze heeft sleutelsectoren gedestabiliseerd zoals landbouw, transport en industrie die gedwongen worden om toenemende kosten te absorberen zonder daar daadwerkelijke technische upgrades voor terug te krijgen. Landen als Duitsland, die hun nucleaire centrales sloten vanwege politieke overtuiging, moeten nu kolencentrales openen in een tegenstrijdige omkeer. Tegelijkertijd blijft de staatspropaganda de hernieuwbare energie-zelfvoorziening promoten, terwijl huishoudens kampen met recordhoge energiekosten en bedrijven concurrentievermogen verliezen.

Het structurele falen van het Europese elektriciteitsnet wordt steeds duidelijker. Het continentale net was ontworpen voor stabiele en voorspelbare hydro, gas en nucleaire bronnen. De massa-introductie van variabele bronnen zoals wind en solar maken onevenwichtigheden moeilijker te managen. Zonder wind of zon valt de productie weg. Met te veel productie wordt het net gevaarlijk overbelast.

Op 28 april maakte het Iberische schiereiland deze gevolgen zelf mee. Abnormale voltage niveaus werden de gehele ochtend gedetecteerd in diverse sub-stations. Om de ernst hiervan te vatten: een “voltage trilling” gaat om een plotselinge en significante fluctuatie in netvoltage. Dit kan apparatuur beschadigen, automatische ontkoppeling triggeren of in extreme gevallen, een totale black-out veroorzaken. Het Lancha substation bereikte een voltage van bijna 250 kV op een 220-lijn. Een andere lijn van 400 kV, passeerde 470 kV vlak voor de collaps. Volgens Aelec begonnen deze vreemde omstandigheden rond 10 uur in de ochtend. Terwijl een plotselinge daling van 2.200 MW in opwek genoemd wordt als trigger, is het systeem theoretisch gebouwd om een verlies aan 3.000 MW aan te kunnen zonder af te slaan. Dit was geen toevallig falen, het was een ingebouwde zwakte.

Voorbijgaand aan technische en politieke issues, trekt de gedwongen energietransitie een zware menselijke tol. Europese huishoudens betalen meer voor elektriciteit waardoor midden en lage inkomensfamilies extra hard worden geraakt. Elektrificatie van transport doet de kosten van mobiliteit toenemen vanwege een gebrek aan betrouwbare laadinfrastructuur. Boeren en truckers, al uitgeperst door klimaatreguleringen, lopen tegen toenemende uitgaven aan terwijl ze onder druk staan investeringen te doen die ze niet kunnen veroorloven.

Black-outs zijn geen kleine incidenten. Hun impact reikt van industriële verliezen van miljoenen euro’s tot het stilleggen van ziekenhuizen, scholen en transportnetwerken. In Spanje eiste de stroomuitval vijf levens. Een energiemodel die geen stabiel aanbod kan leveren is een bedreiging voor de economie en publieke veiligheid.

De Europese industrie, vooral in de centrale en zuidelijke delen, vangt reeds de klappen op. Niet in staat te concurreren met Amerikaanse of Aziatische energieprijzen, verplaatsen veel bedrijven hun productie of sluiten hun deuren. Paradoxaal genoeg haperen zelfs sectoren die gepromoot worden door de groene agenda, zoals elektrische wagens. De eens zo dominante auto-industrie in Duitsland en Frankrijk worstelt om boven water te blijven in een steeds competitievere, wereldwijde markt. Hoewel Europa ideologische standaarden oplegt, produceert China meer, beter en goedkoper. De-industrialisatie is niet langer een bedreiging, maar een feit.

Nog erger, ondanks al deze offers blijft Europa Russische energie importeren, nu via derde landen, en blijft kwetsbaar voor geopolitieke druk. De belofte van energie-onafhankelijkheid klinkt vaak hol.

Het publiek, steeds meer bewust van de werkelijke kosten, begint terug te duwen. De weerstand van de boeren in Nederland leidde tot de opkomst van de BBB, onderdeel van de meest recente coalitie. In andere landen nemen protesten en onvrede onder burgers toe. En dit is slechts het begin. Deze week keerden boeren terug naar Brussel om te protesteren tegen het verstikkende beleid.

Een energietransitie vereist realisme, technologisch pluralisme, geleidelijke implementatie en een bereidheid om wat wérkt te adopteren. Nucleair, hydro en aardgas moeten onderdeel zijn van de energiemix terwijl groene technologieën volwassen worden. Duurzaamheid zal worden bereikt door het integreren van elk beschikbaar gereedschap met een lange termijn visie.

De black-out in Spanje was geen ongeluk, maar een symptoom. Europa’s huidige energiemodel is niet toegerust te functioneren onder de voorwaarden opgelegd door Brussel. Er is een dringende noodzaak tot een heroverweging van het energiebeleid. Niet via ideologie, maar via techniek, economie en gezond verstand. Als de energietransitie het pad voorwaarts is, laat het dan gevolgd worden met voorzichtigheid, technologische pluraliteit en respect voor de werkelijke beperkingen van het systeem.

Onderstaande grafiek op basis van Montel-data laat de wekelijkse prijsontwikkeling zien van de prijs van Q1 2026. De oude piek van augustus 2022 is nog net zichtbaar. Alweer een echo uit een ‘ver’ verleden, maar de effecten zijn nog merkbaar in het beslissingsproces van marktparticipanten.

De prijs bevindt zich boven de cloud op weekbasis. De lagging lijn, 26 weken vertraagd, bevindt zich onder de wekelijkse cloud.

Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar Q1 2026 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

Aardgas is Amerika’s strategische voordeel in de AI-race

“Het verbeteren van de AI-infrastructuur betekent het leveren van de energie die nodig is om exponentiële groei op het gebied van rekenkracht te ondersteunen.” – Karen Harbert, voorzitter en algemeen directeur van de American Gas Association

Het artikel “Natural Gas Is America’s Strategic Advantage Fueling the AI Race” van Karen Harbert betoogt dat aardgas een cruciale rol speelt in de Amerikaanse ambitie wereldleider te worden op het gebied van kunstmatige intelligentie (AI). 

De wereld bevindt zich in een nieuwe technologische wedloop, waarbij landen strijden om dominantie in AI. Voor de VS is het opschalen van rekenkracht essentieel om deze race te winnen. Dit vereist enorme hoeveelheden betrouwbare en betaalbare energie. Volgens het artikel is aardgas de enige energiebron die op korte termijn de betrouwbaarheid, flexibiliteit en schaalbaarheid biedt, nodig om deze groei te ondersteunen. Harbert noemt zes redenen:

• Exponentiële groei van datacenters in staten als Californië, Texas en Virginia vraagt om een robuuste energie-infrastructuur. Naar verwachting zal de stroomvraag van datacenters met 160% stijgen tegen 2030.
• De VS beschikt over een uitgebreid netwerk van pijpleidingen (2,8 miljoen mijl), opslagcapaciteit en natuurlijke gasreserves, waardoor het land strategisch gepositioneerd is aan deze vraag te voldoen.
• Aardgas is kostenbesparend: het heeft bedrijven in het afgelopen decennium meer dan 500 miljard dollar bespaard.
• Betrouwbaarheid is cruciaal: 78% van de datacenters heeft tussen 2017 en 2020 stroomuitval ervaren, wat kan leiden tot enorme financiële en operationele schade. Aardgas heeft een zeer lage uitvalkans.
• Aardgas draagt ook bij aan CO₂-reductie: sinds 2005 is het verantwoordelijk voor 60% van de emissiereducties in de elektriciteitssector.
• AI en aardgas versterken elkaar: AI kan het aardgassysteem efficiënter, schoner en slimmer maken, bijvoorbeeld via optimalisatie van distributie en onderhoud.

De auteur roept beleidsmakers op de uitbreiding en modernisering van aardgasinfrastructuur te versnellen, inclusief hervorming van vergunningstrajecten.

De TTF-prijs van leverjaar 2026 doet net als Brent olie een poging tot bodemvorming. De lagging lijn bevindt zich boven de cloud. De prijs kwam dinsdag 29 juli in de cloud terecht met een prijs appreciatie van ruim 2%. Dit kan een signaal zijn tot een trend omkeer in prijs. Ofwel, mogelijk een opwaartse trend voor de middellange termijn horizon.

Prijs TTF gas leverjaar 2026 (eur/MWh) – dag cloud candle, log scale

‘Groen’ China loopt op vuile kolen

“Als het gaat om zogenaamde groene energie, gebruiken de Chinese autoriteiten mooie woorden, maar voegen ze ook daad bij woord als het gaat om het verminderen van het gebruik van sterk vervuilende steenkool?” – James Gorrie, auteur van “The China Crisis”

In 2020 kondigde China haar plan aan voor het bereiken van carbon neutraliteit tegen 2060. Met piekemissies in 2030 en een daling daarna. Volgens Gao Yuhe, projectleider in Beijing, is 2025 een kritisch jaar zijn voor China om de algehele emissietoename in de elektriciteitssector een halt toe te roepen.

Groene technologie

China is inderdaad een wereldwijd leider in de ontwikkeling, fabricage en het installeren van groene technologie. Geen ander land kan haar output aan zonnepanelen, windgeneratoren, batterijen en andere hernieuwbare energietechnologie evenaren. Binnen de eerste 5 maanden van 2025 heeft China voldoende solar en windenergie-infrastructuur toegevoegd om evenveel elektriciteit te produceren als Polen, Indonesië of Turkije.

Vanaf dit jaar is China’s elektriciteitsproductiecapaciteit door solar goed voor 50 procent van de huidige, wereldwijde solar productiecapaciteit. China is op weg dit traject te continueren. Het land staat niet alleen op de voorgrond van de uitrol van hernieuwbare bronnen, het domineert ook de wereldmarkt. Geen enkel ander land kan concurreren met China’s lage prijzen van hernieuwbare energietechnologie.

Prijzen zijn echter een gevoelig onderwerp voor de rest van de wereld. Dit komt omdat China’s dominantie bereikt wordt via staatssubsidies en door het onder de kostprijs aanbieden op buitenlandse markten. Dat wordt ook wel dumpen genoemd. Het is tegen de handelsregels aangezien het ongunstig is voor de hernieuwbare energie-fabricagesectoren in andere landen.

China’s energie-paradox

In termen van hernieuwbaar energiegebruik en haar afhankelijkheid van kolen voor energieproductie is China’s energieverhaal echter vrij paradoxaal. Aan de ene kant is China inderdaad wereldleider in het uitrollen van hernieuwbare energie. Aan de andere kant is het ook wereldleider in kolengebruik en luchtvervuiling. Dat is niet goed te rijmen met haar beeld als wereldwijd leider in schone energie. Sterker nog, geen van deze statistieken lijkt in de nabije toekomst te gaan veranderen, ondanks officiële claims van het tegendeel wat betreft kolenconsumptie.

Energiezekerheid als topprioriteit

De reden voor China’s duale energiebeleid is duidelijk: de toekomst van China’s energie-aanbod is verre van zeker of veilig. Dat is een grote zorg voor de Chinese Communistische Partij (CCP), omdat de betrouwbaarheid van hernieuwbare solar- en windenergie veel lager is dan die van kolen. Het weer speelt een grote factor. Energie-onzekerheid is iets dat geen enkel ontwikkeld land zich kan veroorloven.

De CCP is zich pijnlijk bewust van haar energiekwetsbaarheid. Dat is de reden waarom China in 2024 goedkeuring gaf voor 66,7 gigawatt (GW) aan nieuwe kolencentrale-capaciteit en met de bouw startte van 94,5 GW aan nieuwe kolencentrales, een 10-jarig hoogtepunt. Om een idee te krijgen van de schaal van China’s bouwplannen omtrent kolencentrales: in 2024 vond 93% van de wereldwijde bouwstarts voor kolen elektriciteit in China plaats. De productie van een enkele, grote kolencentrale is 1 GW. Dat feit verklaart ook waarom China werelds grootste kolen producent en importeur is in termen van volume. Alhoewel kolenimporten slechts een kleine fractie van haar massieve energiebehoefte dekken, importeerde China in 2023 een volume van 442 miljoen ton en in 2024 een recordvolume van 542,7 ton.

Voorspellingen van China’s kolenconsumptie laten een lichte daling zien in 2025. De trend in kolengebruik en energie-afhankelijkheid is echter niet te ontkennen. China maakt niet alleen een sprint voor de bouw van meer kolencentrales, maar heeft ook de bouw van 3,3 GW aan uitgestelde kolencentrale-projecten hervat. Met een wereldwijde historische levensduur van kolencentrales van ongeveer 46 jaar en mogelijke verlenging tot 60 jaar, is het duidelijk dat China niet de intentie heeft snel over te stappen naar hernieuwbare energie als belangrijkste energiebron.

De groene waan van ‘hernieuwbaar’

Ten eerste moeten de materialen benodigd voor windturbines en zonnepanelen, en de batterijen nodig om energie op te slaan, allen gemijnd worden uit de aarde. Net zoals nucleair materiaal, kolen, olie en aardgas. Eenmaal opgebruikt moet er meer van worden geproduceerd. Dus het zijn in werkelijkheid niet-hernieuwbare productiefactoren die voor het gemak uit de groene berekening worden gelaten en moeilijk CO2-neutraal of milieuvriendelijk genoemd kunnen worden. Ten tweede kan de onbetrouwbaarheid van wind en solar power worden genoemd. Beiden zijn afhankelijk van het weer en andere variabelen.

Ten derde betekent de lage energiedichtheid van wind en solar power (zie bijvoorbeeld de recente Spaanse black-out of de Duitse energiecrisis van 2022), dat de hoeveelheid te mijnen materialen, zoals zeldzame aardmineralen, olie voor plastics en diverse metalen om de infrastructuur aan te leggen, enorm is. En als deze niet meer levensvatbaar zijn, kunnen veel van deze materialen niet economisch gerecycled worden.

Ten vierde, een studie van de Texas Universiteit dat wind- en zonne-energie respectievelijk 33 en 23 keer meer druk leggen op minerale hulpbronnen dan aardgas. Wanneer batterijopslag wordt meegerekend, stijgt deze impact zelfs tot 421 keer voor wind en 412 keer voor zonne-energie.

Ten vijfde. Zelfs denktanks die hernieuwbare energie steunen, zoals het Kleinman Centrum voor Energiebeleid van de Universiteit van Pennsylvania, waarschuwen voor een groot en nog onopgelost probleem. Zij stellen dat de transitie naar schone energie een economische inspanning vereist van een omvang die sinds de industriële revolutie niet meer is voorgekomen. Dat zal de wereldwijde productie van silicium, kobalt, lithium, mangaan en vele andere essentiële grondstoffen zwaar onder druk zetten.

In het licht van deze feiten klinkt China’s blijvende gebruik van kolencentrales volledig logisch. Ongeacht weer, milieu en propaganda.

De prijs van kolen, de werkelijke fossiele elektriciteitsbron, is aan het stoeien met de week cloud. Onderstaande weekgrafiek laat zien dat de prijsbodem van leverjaar 2026 reeds werd gevormd in de eerste helft van 2023.

 Prijs ICE Coal leverjaar 2026 (usd/t) – week cloud candle, log scale

Amerika zweert uit de IEA te stappen als agentschap groene transitie blijft pushen

“We zullen één van twee dingen doen: we zullen de manier waarop het IEA functioneert hervormen of we zullen ons terugtrekken. Mijn sterke voorkeur gaat uit naar hervorming.” – Chris Wright, Amerikaanse energie-secretaris

Amerika zet het IEA onder druk om de focus te verschuiven van klimaat-belangenbehartiging terug naar objectieve vraagvoorspelling. Energiesecretaris Chris Wright zegt dat terugtrekking een optie is als hervormingen uitblijven. De voorspellingen van de IEA clashen met die van OPEC die de vraag naar olie ziet toenemen tot voorbij 2050. Amerika zou het Internationale Energie Agentschap (IEA) kunnen verlaten als de organisatie, gecreëerd in de nasleep van het Arabische olie-embargo van de jaren 70, niet terugkeert naar het voorspellen van de energievraag, zonder het sterke promoten van groene energie.

Van het garanderen van aanbod na het zeventiger jaren embargo, is het agentschap in recente jaren van deze doelstelling verschoven naar het omarmen van de netto-nul doelstelling tegen 2050. Het agentschap is voorstander van een grote verandering in het wereldwijde energiesysteem met meer elektrische wagens (EV’s), hernieuwbaar energie-aanbod en alle andere lage-CO2 energiebronnen. Eerder dit jaar verschenen rapporten waaruit bleek dat de Trump-regering druk uitoefent op het EA om van haar focus op de energietransitie en het promoten van hernieuwbare energiebronnen af te stappen.

Afgelopen maand versterkte de IEA haar verwachting dat een piek in wereldwijde olievraag nog steeds aan de horizon ligt. De jaarlijkse wereldwijde groei zal vertragen van ongeveer 700.000 vaten per dag (bpd) in 2025 en 2026 tot slechts een klein beetje in de komende jaren volgens IEA’s jaarlijkse Oil 2025 rapport voor de middellange termijn. Met een kleine daling verwacht in 2030, op basis van de huidige beleidsinstellingen en markttrends.

OPEC ziet echter de olievraag tot na 2050 toenemen, met een verwachte consumptie van 123 miljoen vaten per dag (bpd). Dit jaar ligt de olievraag op ongeveer 105 miljoen bpd. Afgelopen week herhaalde OPEC haar standpunt dat er geen piek in de olievraag in zicht is. Het kartel heeft het IEA in recente jaren bekritiseerd voor “gevaarlijke” voorspellingen van een onmiddellijke piek in de olievraag. Het brengt volgens OPEC consumenten schade toe en “leidt slechts tot energie-volatiliteit op een potentieel ongekende schaal”.

De emissieprijs kent ook forse volatiliteit, mogelijk met uitzondering van juli. Zowel prijs als lagging lijn bevinden zich boven de dagelijkse cloud. De cloud wordt gevormd door voortschrijdende gemiddelden. Dit is afhankelijk van het tijdframe onder beschouwing: als zowel prijs als lagging lijn boven de cloud zijn, kan er van uit worden gegaan dat de markt in dat tijdframe in een opwaartse trend zit. Zijn beide variabelen onder de zogenaamde Ichimoku cloud, is de markt in een neerwaartse trend. ‘Ichimoku’ is Japans voor “at a glance”, ofwel “in één oogopslag”.

Prijs Emissierechten – Dec-25 contract EEX (eur/t) – dag cloud candle, log scale

“Als we niet beschermen en ondersteunen wat we hebben opgebouwd, zullen bedrijven zoals het onze uiteindelijk uit Europa vertrekken. Zo simpel is het.”– Henrik Andersen, CEO Vestas

Zonder krachtigere en meer samenhangende industriële strategieën kan Europa haar voordeel in hernieuwbare energiefabricage verliezen aan Amerika en andere regio’s. Dit was de scherpe waarschuwing die Hendrik Andersen, CEO van Deense windturbinegigant Vestas Wind Systems A/S, heeft afgegeven aan Europese beleidsmakers.

“Wind is grotendeels een Europese creatie, geboren op onze universiteiten en getest op onze sites”, vertelt Andersen aan Bloomberg News. “Als we niet beschermen en ondersteunen wat we gebouwd hebben, zullen bedrijven als de onze Europa uiteindelijk verlaten. Zo eenvoudig is het.”

Vestas, met hoofdkwartier in Aarhus, Denemarken, heeft sinds haar oprichting in 1979 meer dan 56.000 turbines in 71 landen geïnstalleerd. Recent heeft het bedrijf significant uitgebreid in Amerika.

Andersen’s opmerkingen komen te midden van groeiende zorgen over Europa’s concurrentievermogen, zwakke economische groei en de mogelijkheid te voldoen aan de doelstellingen van carbonreductie. Deze uitdagingen stonden in het spotlicht van een 2023-rapport van voormalig Italiaanse premier Mario Draghi. Geopolitieke spanningen, zoals Iran’s recente dreiging de Straat van Hormuz te blokkeren, en aanhoudende instabiliteit door de oorlog in Oekraïne, hebben ook de noodzaak onderstreept energie-onafhankelijkheid te bereiken.

“Als je zelfvoorzienend bent, dalen energieprijzen. Dus als Europa dat wil, moeten energie en industrieel beleid nauw verweven zijn”, benadrukt Andersen. “We hebben een industrieel beleid nodig dat Europese bedrijven toestaat om zowel wereldwijd als groot te zijn.”

Bloomberg meldt dat ondanks haar leiderschap in windtechnologie, Europa’s gefragmenteerde regelgevingslandschap, hoge inflatie, toenemende rentestanden en issues in de toeleveringsketen tegenwind hebben gecreëerd voor bedrijven als Vestas. Concurrentie van Chinese turbinefabrikanten, waaronder recente deals in Duitsland, hebben de druk verder opgevoerd. Ondanks dat een aantal van deze overeenkomsten  kritisch onder de loep genomen zullen worden op basis van nationale veiligheidsgronden.

Andersen bekritiseert Europa’s langdurige aversie tegen industriële consolidatie. Hij beargumenteert dat Europese bedrijven hiervan wereldwijd de dupe zijn. “Decennialang hebben we ‘nee’ geroepen tegen fusies en consolidatie uit naam van concurrentie”, zegt hij. “Nu is het diezelfde fragmentatie die Europa niet-competitief maakt”.

Hij wijst op het Amerikaanse energiebeleid als model voor Europa en noemt Amerika’s benadering van energie-onafhankelijkheid en industriële schaal. Ondanks de politieke bedreigingen voor hernieuwbare subsidies, erkent Andersen dat Amerika doorgegaan is met een consistente lange termijn strategie. Over de afgelopen decennia heeft Amerika een niveau van energie-onafhankelijkheid opgebouwd waardoor het nu mogelijk is energie te exporteren richting Europa. Dat gebeurde niet plotseling. Het nam twee of drie decennia van consistent beleid in beslag. Het laat zien dat het gedaan kan worden.

De EU is afhankelijk van China en Rusland voor zeldzame aardmetalen

Bijna de helft van de EU’s importen van zeldzame aardmetalen was afgelopen jaar afkomstig uit China. Dit volgens de meest recente Eurostat data, het bureau voor statistiek van de Europese Unie. Onderstaande staafdiagram van Statista toont dat Rusland op een tweede plaats staat met een aandeel van ongeveer 29%. Maleisië staat als de derde grootste leverancier van de EU met 20%.

Om de afhankelijkheid van China en andere individuele landen te verlagen, heeft de EU de Critical Raw Materials Act 2024 aangenomen. De doelstelling is om 10% zeldzame aardmetalen in de EU zelf te onttrekken en 15% van de vraag te dekken via recycling. Ook mag geen enkel derde land meer dan 65% van de vraag dekken. De 17 metalen van de zogenaamde ‘rare earths’ worden toegepast in veel huidige sleuteltechnologieën.

Terbium is essentieel voor de productie van permanente magneten, belangrijk voor windturbine generatoren en elektrische automotoren. De zeldzame aardmetalen cerium en lanthanium zijn ook nodig voor elektromobiliteit, bijvoorbeeld als componenten voor katalytische omvormers als ook in batterijen van hybride wagens. Ondertussen zijn europium en yttrium essentiële componenten van ledlampen en smartphone displays. De zeldzaamheid van deze elementen is gebaseerd op het feit dat ze aanwezig zijn in de vorm van oxides in een variëteit aan gesteente. Hun geconcentreerde aanwezigheid in commercieel exploiteerbare deposito’s is echter vrij zeldzaam.

Kritische olie-knelpunten

Het totale volume aan olie dat de Straat van Hormuz passeert heeft een dollarwaarde van ongeveer 600 miljard. Hoewel een blokkade van de doorgang wordt beschouwd als onwaarschijnlijk, het sluiten ervan zou effecten hebben op de wereldwijde toeleveringsketens. In het bijzonder zouden Japan, China en India hiervan de meeste impact ondervinden. Ook zou een olieprijsschok waarschijnlijk de productiekosten beïnvloeden, waardoor de prijzen van consumentengoederen stijgen.

Dit zijn de meest vitale olie transit knelpunten:

In 2023 stroomde een volume van 20,9 miljoen vaten olie per dag door de Straat van Hormuz, de waterweg  tussen Iran en Oman ligt. waar eerstgenoemde grotendeels de controle over heeft. Over deze scheepsroute wordt 20% van de wereldwijde olieconsumptie getransporteerd. Als reactie op het Israël-Iran conflict steeg de olieproductie in juni met 950.000 vaten per dag, grotendeels gedreven door Saudische output.

Hoewel spanningen tussen Israël en Syrië recent opliepen, valt te bezien of het conflict met Iran opnieuw zal oplaaien. Eerder in juni bespraken Israëli officials en Trump bepaalde scenario’s die een toekomstige aanval op Iran zouden rechtvaardigen, waaronder een hervatting van de nucleaire verrijkingsactiviteiten.