Energiemarkt analyse 4 juni 2025

04-06-2025

Go to:

“De stroomuitval in delen van West-Europa benadrukt eens te meer één van de grootste nadelen van hyperglobalisering: de afhankelijkheid van zeer complexe maar kwetsbare systemen.” – Alastair Paynter, analist OilPrice.com

Een convergentie van crises – geopolitieke verschuivingen, energie-instabiliteit en economische stagnatie – markeert het eind van een historisch tijdperk en het begin van een meer volatiele, multipolaire wereldorder. Uitdagingen genoeg waaronder massa-immigratie, een potentiële beëindiging van het Oekraïne-conflict in het voordeel van Rusland, gereduceerde Amerikaanse veiligheidsgaranties, onhoudbare begrotingsmodellen, defensie-uitgaven, energiestrategie en de zekerheid van hulpbronnen. Populistische bewegingen komen op nu supranationale instituties invloed verliezen.

Geopolitiek gezien tonen de gebeurtenissen in de eerste helft van 2025 sterk aan dat Europa een seismische verandering te wachten staat. Europese leiders lopen tegen een aantal serieuze en urgente dilemma’s aan. Van het diplomatieke gehakketak over het einde van de Speciale Militaire Operatie van Rusland tot de relatie met de Trump-regering in Amerika. Een reden dat het nu zo doorslaggevend is, is dat een aantal grote, vormgevende factoren precies op hetzelfde moment bij elkaar zijn gekomen. Een soort ‘grote conjunctie’ die het slot van een aantal historische cycli en patronen signaleert.

Een tijdperk is geëindigd, een nieuwe is aangebroken. Hoe dit nieuwe tijdperk er precies uit gaat zien zal de komende jaren duidelijker worden. Ondertussen zal het verhoogde gevoel van volatiliteit een groter risico voor investeerders brengen, als ook voldoende mogelijkheden bieden. Wereldwijd neemt de globalistische orde in belang af. Een nieuwe nationaal-centrische orde neemt haar plaats in. Terwijl deze verschuiving al lange tijd overduidelijk was voor sommigen, gingen de meeste mensen er ten onrechte van uit dat globalisering de toekomst was.

In de praktijk heeft deze transformatie diepe implicaties. Niet in het minst omdat het de opkomst van een multipolaire wereld aankondigt en de desintegratie van de ‘op regels gebaseerde orde’, die sinds het eind van de Tweede Wereldoorlog overheersend was. Het is ook steeds duidelijker geworden dat veel van de supranationale organisaties, die lang het raamwerk hebben geboden waarbinnen modern overheidsbeleid en handel plaatsvonden, uit elkaar aan het vallen zijn. Deze omvatten de Verenigde Naties en de Wereldhandelsorganisatie, als ook regionaal gerichte entiteiten zoals de EU en NAVO.

Europese overheden — zowel binnen als buiten de EU, evenals de EU als geheel — worden geconfronteerd met een reeks grote dilemma’s. De strategische keuzes die zij komende jaren maken, zullen ingrijpende en uiteenlopende gevolgen hebben voor het continent. Enkele van de belangrijkste vraagstukken zijn:

Massa-immigratie. Dit blijft de meest gevoelige en polariserende kwestie in het binnenlands beleid, met name in West-Europa.

De complexe vooruitzichten rondom een mogelijk naoorlogse regeling in Oekraïne, waarbij Rusland haar territoriale en strategische doelen weet te realiseren en de Verenigde Staten haar aandacht verschuift van de NAVO en Europa naar het Verre Oosten.

De economische neergang in Europa, mede zichtbaar aan een verzwakt Duitsland, dat zwaar wordt getroffen door het verlies van goedkoop Russisch gas en strikte groene regelgeving.

Europa kampt met een groeiend gebrek aan concurrentievermogen op meerdere fronten.

• Ook op het gebied van energiestrategie moeten regeringen hun beleidskeuzes fundamenteel heroverwegen.

Recente stroomuitval in delen van West-Europa benadrukt de kwetsbaarheid van sterk geglobaliseerde en uiterst complexe, maar fragiele systemen.

• Hieraan gerelateerd is de strijd om hulpbronnen. Nu de internationale orde gebaseerd op regels steeds verder afbrokkelt, lijkt een terugkeer naar een meer confronterende en opportunistische benadering onafwendbaar.

Crude oil

OPEC+ fluistert niet meer. In mei werd gehint, in juni werd duidelijk gesproken en in juli kwam er een megafoon bij.” – Jorge Leon, analist Rystad Energy

Na dagen van wilde speculatie over een mogelijke nieuwe prijsoorlog door OPEC+ — vergelijkbaar met de Saoedische ‘armada’ van maart 2020, die de WTI-olieprijs tijdelijk tot onder de min $ 45 duwde — is het kartel van plan de olieproductie voor de derde opeenvolgende maand te verhogen. Ondanks toenemende terughoudendheid van Rusland, een van de belangrijkste leden, zet OPEC+ haar historische koerswijziging door. Dit zal naar verwachting extra neerwaartse druk uitoefenen op de olieprijzen.

Een aantal OPEC-landen is zaterdag 31 mei in een videoconferentie overeen gekomen in juli 411.000 vaten per dag op de markt te brengen. De productietoename is vergelijkbaar met die van mei en juni. Het markeert een radicale omkeer van het verdedigen van prijzen naar het actief lager drijven van de olieprijs.

Officials geven aan dat de aanbodverhogingen de wens van de Saoedi’s weerspiegelen om over-producerende leden als Kazachstan en Irak te straffen en verloren marktaandeel terug te winnen van de Amerikaanse schalieproducenten en andere rivalen. Ook wordt op deze manier president Trump’s wens voor goedkope olie ingewilligd. Al zal dit leiden tot hogere overheidstekorten voor Saoedi-Arabië dat 10 miljoen vaten per dag (bpd) produceert met een break-even prijs van ongeveer $ 90 per vat.

De verhogingen zullen tijdelijk verlichting bieden voor consumenten nu het noordelijk halfrond haar piekvraagseizoen ingaat. Bovendien worden centrale banken geholpen bij het bestrijden van de hardnekkige inflatie. Toch zal de marktimpact ook financiële problemen opleveren voor olieproducenten wereldwijd, die lange tijd tegen lage prijzen aan zouden kunnen kijken, gevolgd door veel hogere prijzen omdat de productie-infrastructuur zal lijden door onbruik.

Het meest opmerkelijk aan deze derde opeenvolgende productieverhoging is dat diverse leden hun terughoudendheid hebben uitgesproken over de snelheid waarmee OPEC+ haar productie verhoogt. Dit meldt Bloomberg. Afgevaardigden melden dat Rusland, Algerije en Oman een pauze willen in de verhogingen.

De verschillende standpunten tussen Rusland en Saoedi-Arabië, de machtigste kartelleden, zullen weer opspelen op de volgende bijeenkomst op 6 juli wanneer ze de productieniveaus voor augustus zullen bespreken. Giovanni Staunovo, grondstoffenanalist bij UBS, meldde eerder aan Reuters dat OPEC+ zelfs een nog grotere productieverhoging heeft overwogen. De groep zal komende maanden besluiten hoe snel het de rest van het aanbod die het nog steeds van de markt houdt zal herstellen.

In april dit jaar zakte de olieprijs kort naar een 4-jarig dieptepunt onder $ 60 per vat nadat OPEC+ voor het eerst onverwacht aankondigde de output te verhogen met drie keer het geplande volume. De beslissing kwam nadat tegenvallende vraag en Trump’s handelsoorlog de markt al onder druk hadden gezet. Dit werd gevolgd door de aankondiging van een tweede verhoging een maand later. En nu dus een derde.

De prijs van Brent termijncontracten is sindsdien hersteld tot ongeveer $ 65 per vat. Toch schat het IMF in dat de Saoedi’s een prijs van $ 90 per vat nodig hebben om de verspillende uitgavenplannen van kroonprins Mohammed bin Salman te dekken. Saoedi-Arabië kampt met een toenemend overheidstekort en wordt gedwongen te bezuinigen op investeringen in prestigeprojecten, zoals de futuristische stad Neom.

Als de strategie is om de quotaoverschrijdingen van het kartel te disciplineren via een “controlled sweating”, lijkt dit vooralsnog niet te werken. Kazachstan blijft haar limieten overschrijden met diverse honderdduizenden vaten per dag. Het land heeft publiekelijk aangegeven geen plannen te hebben haar productie te verminderen. Energieminster Yerlan Akkenzhenov meldde dat ze geen verlagingen kan afdwingen bij internationale bedrijfspartners, noch de staatsproductie kan terugschroeven.

De prijsdaling eist een duidelijke tol van de Amerikaanse schalieolie-productie. De break-evenprijs voor veel Amerikaanse producenten ligt tussen de $ 45 en $ 60 per vat, afhankelijk van locatie en efficiëntie.  Amerikaanse schalieproducenten zullen voorlopig hun productieplannen temperen en investeringen terugschroeven. Op langere termijn kan dit mogelijk leiden tot consolidatie met grotere spelers die overleven door efficiënter te opereren.

Voor sommige analisten is het verhogen van het aanbod volledig logisch. De vraag zal komende maanden toenemen vanwege ‘driving season’, ofwel meer automobilisten op de weg in verband met zomervakantie. Ook in het Midden Oosten waar piekgebruik van airconditioning betekent dat er meer vaten binnenlands worden geconsumeerd. De fundamentele factoren zijn op dit moment sterk door de lage voorraden, aldus Amrita Sen, onderzoeksdirecteur bij adviesbureau Energy Aspects Ltd. Het lijkt dus een goed moment voor OPEC+ om meer vaten op de markt te brengen.

Desondanks kunnen er verdere prijsdalingen in het vat zitten. JPMorgan voorspelt dat de prijzen van Brent-termijncontracten later dit jaar tot hoog in $ 50 kunnen zakken als de productieverhogingen van het kartel bijdragen aan een wereldwijd aanbodoverschot van meer dan 2 miljoen bpd.

De prijs van ruwe olie Brent voor levering augustus 2025 heeft een voorlopige bodem neergezet rond $ 58 per vat. Er volgde een prijsopleving in 5 golven en de prijs corrigeerde daarna grotendeels zijwaarts met een low print boven $ 62 per vat. Op de 4-uur grafiek handelen zowel prijs als lagging lijn boven de Ichimoku (Japans voor in één oogopslag) cloud. De lagging lijn is vertraagd met 26 x 4 uur en geeft bevestiging van de prijsdoorbraak. De grafiek heeft een bullish look gezien de zijwaartse correctie en hogere bodem.

Prijs Ruwe olie – Brent augustus 2025 ($/barrel) – 4-uur cloud candle, log scale

Elec­tricity

“In de afgelopen weken heeft Denemarken plannen aangekondigd om een 40 jaar oud verbod op kernenergie te heroverwegen als onderdeel van een ingrijpende beleidswijziging, heeft Spanje aangegeven open te staan voor een herziening van de sluiting van zijn kerncentrales en heeft Duitsland zijn langdurige verzet tegen kernenergie opgegeven.” CNBC

Comeback nucleair in Amerika en Europa.

Een heropleving in nucleaire energie is momenteel gaande, aangedreven door toenemende zorgen rondom energiezekerheid en klimaatdoelen. Dit gaat gepaard met toenemende uraniumprijzen. Amerika en delen van Europa omarmen een nucleaire wederopstanding, met president Trump die een verviervoudiging van de Amerikaanse nucleaire capaciteit wenst tegen 2050. Europese landen als Denemarken, Spanje en Duitsland geven signalen af van een hernieuwde belangstelling voor reactortechnologieën.

De Fukushima-ramp op 11 maart 2011 schokte de wereld van nucleaire energie en de uraniumindustrie. De tsunami, getriggerd door een grote aardbeving uit de kust, legde de koelingssystemen van de kerncentrale plat waardoor drie reactoren oververhit raakten en gedeeltelijk wegsmolten. Daaropvolgende kwamen radioactieve materialen in de lucht en oceaan. Terwijl de wereld toekeek in horror, daalde het vertrouwen van het publiek en de overheid in nucleaire elektriciteit. Hierdoor besloten sommige landen hun nucleaire ontwikkelingsplannen uit te faseren of volledig te beëindigen.

Duitsland, België en Italië besloten nucleaire elektriciteit uit te faseren of geplande expansies te schrappen, terwijl Spanje en Zwitserland ervoor kozen geen nieuwe centrales meer te bouwen. De Fukushima-ramp resulteerde in striktere veiligheidsvereisten en grondigere beoordelingen van bestaande nucleaire centrales. In Japan daalde de bijdrage van nucleaire elektriciteit dramatisch. Kolencentrales moesten het gat opvullen. Het ongeluk zorgde voor een verhoogde focus op alternatieve energiebronnen zoals gas, kolen en hernieuwbaar als ook een push voor nieuw reactorontwerp met verbeterde veiligheidskenmerken.

Deze gebeurtenis had ook impact op de uraniummarkt en bedrijven die de nucleaire brandstof exploreren en mijnen. Na Fukushima drukte de sterke vraagafname de uraniumprijzen naar beneden. De markt bodemde halverwege 2014 rond $ 30 per pond (lb). Vanaf 2022 is het verhaal en de focus volledig veranderd. Aangedreven door een hernieuwde vraag naar nucleaire energie en een sprong in de prijs van uraniumconcentraat na de Russische invasie van Oekraïne, haalden uranium-mijners in 2022 hun uranium projecten in 2022 uit de mottenballen.

De uraniumprijs bereikte een 10-jarige hoogtepunt van $ 105,49/lb op 29 januari 2024.  Afgelopen jaar werd afgesloten met een spotprijs van $ 72,63 en een lange termijn prijs van $ 80,50. Aldus Canadese uranium-mijner Cameco.

De prijs van termijncontracten uranium stegen eind mei 2025 tot $ 72 per pond, het hoogste niveau in bijna drie maanden. Dit verlengde de rebound vanaf een 18-maands dieptepunt in maart toen de mogelijkheid van politieke steun voor de nucleaire sector zwaarder woog dan voldoende aanbod, aldus Trading Economics.

Ondanks scepticisme over de veiligheid van nucleair gaan er net zoveel stemmen op die vinden dat het een relatief vriendschappelijke vorm is van baseload power noodzakelijk voor de transitie van fossiele brandstoffen naar hernieuwbaar. Nucleair is emissievrij maar heeft geen last van variabiliteit (‘intermittency’) zoals wind en zon.

In Europa heeft een heroverweging van nucleaire elektriciteit plaats gevonden nu landen zich richten op energie-onafhankelijkheid. Denemarken verbood in 1985 het gebruik van atoomenergie. Het hernieuwbaar-zware Scandinavische land gaf halverwege mei aan dat het van plan is de potentiële voordelen en risico’s van nieuwe, geavanceerde nucleaire technologieën te analyseren, zoals kleine modulaire reactoren, complementair aan zon- en windtechnologieën. De Deense overheid wil niet terugkeren naar de traditionele nucleaire centrales.

De Spaanse minister van Omgevingstransitie Sara Aagesen zei eind april dat verlengingen van nucleaire reactoren voorbij 2035 niet kunnen worden uitgesloten. Dit terwijl de overheid doorgaat met plannen om nucleaire reactoren het komende decennium af te schrijven. Het statement door de minister werd gevolgd door een grootschalige elektriciteitsuitval op 28 april met impact op het grootste deel van Spanje, Portugal en Zuid-Frankrijk.

Duitsland, dat in 2023 de laatste drie overgebleven nucleaire centrales sloot, liet recent haar bezwaar vallen tegen Franse inspanningen om nucleaire elektriciteit gelijk te behandelen als hernieuwbaar in EU-wetgeving. Dit meldde de Financial Times op 19 mei.

De prijs van elektriciteit, levering in 2026, handelt op weekbasis nog boven de cloud. De lagging lijn, 26 weken vertraagd, staat in de cloud en zal bij zijwaartse of hogere prijsactie boven de cloud blijven en in het groene deel van de cloud terecht komen. Mogelijk een teken van een trend omkeer.

Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar 2026 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

Natural gas

“We zullen er in dit verband alles aan doen om ervoor te zorgen dat Nord Stream 2 niet opnieuw in gebruik kan worden genomen.” – Duitse bondskanselier Merz

Duitsland is van plan alles in het werk te stellen de Nord Stream 2 pijpleiding offline te houden. Dit meldde Duitse bondskanselier Friedrich Merz op een persconferentie met Oekraïense president Zelensky medio mei. Duitsland zal de druk op Rusland blijven verhogen.

Nord Stream 2, een project van $ 11 miljard voor het transport van Russisch aardgas naar Duitsland onder de Baltische Zee via de Nordstream route, werd in september 2021 voltooid. De pijpleiding werd nooit operationeel nadat Duitsland begin 2022 het certificeringsproces had afgekapt na de Russische invasie van Oekraïne.

Rusland van haar kant sloot begin september 2022 de Nord Stream 1 voor onbeperkte tijd. Het land  beweerde dat het onmogelijk was de gasturbines te repareren vanwege de Westerse sancties. Eind september 2022 werden gaslekken ontdekt in beide pijpleidingen, waarschijnlijk door sabotage.

Debatten over de pijpleidingen blijven doorgaan, ondanks dat er al meer dan 2,5 jaar geen kuub gas is getransporteerd. In recente weken is de speculatie toegenomen over een herstart van de pijpleidingen als onderdeel van een deal voor het eind van de oorlog in Oekraïne.

Eerder deze maand zei Ursula von der Leyen, president van de Europese Commissie, dat sancties op de Nordstream 1 en 2 pijpleidingen onderdeel zouden kunnen zijn van het nieuwe EU-sanctiepakket tegen Rusland. De EU is gestart met besprekingen over dit nieuwe sanctiepakket dat, naast sancties op de pijpleidingen, naar verwachting meer schepen zal plaatsen op de lijst van de Russische schaduwvloot en de olieprijslimiet op Russische olie zal verlagen.

Net als bij de olieprijs is de gasprijs TTF leveringsjaar 2026 boven de 4-uur cloud, evenals de vertraagde lijn. Ook hier een potentieel bullish (hoger, want stieren steken hun horens omhoog) scenario . En zo ja, ook een bevestiging voor een trend omkeer in de baseload elektriciteitsprijs.

Prijs TTF gas leverjaar 2026 (eur/MWh) – 4-uur cloud candle, log scale

Coal

“Ze zullen een periode tolereren waarin een deel van de binnenlandse productie het erg moeilijk heeft.” – Toby Hassall, kolenanalist LSEG

China verdrinkt in toenemende kolenvoorraden te midden van afnemende elektriciteitsvraag.

China’s overkoepelende centrale planningsmodel, bedoeld om de economie overeind te houden, is zo verstrengeld geraakt dat het nagenoeg onmogelijk is om nepaanbod en een zelfs nog meer gefingeerde vraag bij te houden. De situatie vertoont gevaarlijke paralellen met de voormalige Sovjetunie in haar eindfase, toen aanbodkant-economie het rot in de economie tot het absolute eind verhulde.

In een poging de binnenlandse prijzen te verhogen dwingt China, met een vertragende, zo niet krimpende economie, haar kolencentrales meer brandstof op te slaan en minder te importeren. Dit schrijft Reuters. Handelaren zijn echter sceptisch over de maatregelen die de daling zouden moeten stoppen. De kolenindustrie in China loopt tegen toenemende kolenvoorraden aan dooreen grootschalige expansie van output na de tekorten en black-outs in 2021. Er worden zelfs meer kolen geproduceerd dan werelds grootste thermische elektriciteitsvloot kan consumeren.

Om de geld-verliezende kolenproducenten te ondersteunen, waarvan winsten onder toenemende druk staan, heeft de staatsplanner National Development & Reform Commission (NDRC) kolencentrales verzocht binnenlandse kolen te prioriteren en thermische kolenvoorraden te verhogen met 10%. Hiermee wordt een algemene doelstelling van 215 miljoen metrische ton tegen 10 juni beoogd. Echter, met voorraden die zich door de gehele toeleveringsketen opstapelen, zullen deze richtlijnen geen aansporing zijn voor meer aankopen of de prijzen verder ondersteunen.

Het besluit van NDRC volgt na een maandenlange roep van industriegroepen en bedrijven om kolenimporten en output te beteugelen. Chinese kolenprijzen zijn echter gestaag neerwaarts gemarcheerd. Prijzen zijn zo ver gezakt dat sommige kopers zich uit lange termijn contracten proberen te manoeuvreren en de voorkeur geven aan de korte termijn spotmarkt.

China importeerde in 2024 een record van 542,7 miljoen ton kolen. Het totaal zal dit jaar naar verwachting afnemen. China’s kolenproductie steeg op jaarbasis met 6,6% gedurende de periode januari tot en met april en staat op 1,58 miljard ton. Kolenimporten waren in april 16% lager dan een jaar daarvoor. Tegelijkertijd daalden industriewinsten jaar-op-jaar met 48,9% over dezelfde periode, aldus officiële gegevens.

De Chinese mijnproductie blijft groeien ondanks de lage prijzen. Het is onwaarschijnlijk dat outputverlagingen worden overwogen. Kolenanalist Toby Hassall van London Stock Exchange Group (LSEG) verwacht dat ze een periode zullen tolereren waarbij een aantal binnenlandse producenten echt zal worstelen. De overheid wil koste wat het kost herhaling voorkomen van de tekorten en black-outs van 2021 en 2022.

De kolenprijs voor levering in 2026 bodemde rond $ 86,50 per metrische ton (MT) op 1 juni 2023 en zette een iets hoger dieptepunt neer op $ 92 per MT op 13 juli van hetzelfde jaar. Op 19 februari 2024 sloot  de markt een dag onder $ 91 en handelde daarna 3 maal boven $ 130/MT. Sindsdien heeft de markt 6 keer het prijsniveau van $ 100 getest en is er tot nog toe boven gebleven.

De huidige lage kolenprijzen hebben ook invloed op andere energiemarkten waaronder aardgas. Dit komt omdat kolen in een aantal landen een goedkoper alternatief zijn voor gas ten behoeve van de elektriciteitsproductie.

Prijs ICE Coal leverjaar 2026 (usd/t) – week cloud candle, log scale

Emission certificates

“Dit alles alleen maar om ‘schone’ elektriciteit in rijkere landen te ondersteunen.” Ronald Stein

Elektrische auto’s: Good, Bad or Ugly?

De documentaire Electric Vehicles: The Good, The Bad and The Ugly biedt een genuanceerde kijk op de opkomst van elektrische voertuigen (EV’s). Het onderzoekt zowel de voordelen als de nadelen van deze technologie en belicht de complexe uitdagingen. De documentaire moedigt kijkers aan kritisch na te denken over de transitie naar elektrische mobiliteit en de bredere implicaties ervan.

The good

De documentaire erkent de technologische vooruitgang van EV’s, waaronder hun stille werking, snelle acceleratie en geavanceerde functies zoals autonoom rijden. Deze eigenschappen maken EV’s aantrekkelijk voor de consumenten.

The bad

Er worden verschillende zorgen belicht, waaronder:

  • Productiekosten en schaalbaarheid: EV’s zijn momenteel duurder dan traditionele auto’s, mede door beperkte productievolumes.
  • Afhankelijkheid van fossiele brandstoffen: ondanks hun groene imago, vereist de productie van EV’s aanzienlijke hoeveelheden fossiele brandstoffen, zowel voor de fabricage als voor de elektriciteitsproductie.
  • Beperkte infrastructuur: het huidige netwerk van oplaadstations is nog niet toereikend, wat de bruikbaarheid van EV’s kan beperken.

The ugly

De documentaire onderzoekt ook de ethische en geopolitieke implicaties:

  • Mijnbouwpraktijken: De winning van essentiële mineralen zoals kobalt en lithium, vaak in landen als China en een aantal Afrikaanse landen gaat gepaard met milieuschade en mensenrechtenschending. Veel van deze landen hebben namelijk minimale arbeidswetten en slechte milieucontroles zodat de productie van kritische mineralen en metalen leidt tot serieuze milieuschade en ernstige sociale consequenties.
  • Geopolitieke afhankelijkheid: De productie van EV-componenten is sterk geconcentreerd in landen zoals China, wat leidt tot strategische afhankelijkheden.

Het mijnen en raffineren voor het voldoen aan de vraag naar EV-batterijen, wind en solar gaan gepaard met grote hoeveelheden aan ruwe materialen. De geschatte totale massa ruwe materialen verwerkt voor een EV-batterij, waaronder deklaag en afvalgesteente, kan variëren van 22.000 tot 45.000 kilogram, afhankelijk van batterijgrootte, chemische samenstelling en mijn-efficiency.

De onttrekkingssnelheid en R/P ratio (Reserve ten opzichte van Productie) voor veel van de kritische mineralen en metalen zijn alarmerend. De meeste natuurlijke hulpbronnen worden niet vervangen. Dit suggereert de zorgelijke mogelijkheid dat het huidige beleid van subsidies voor “groene” energie onhoudbaar is. Sterker, zelfs landen met de grootste reserves lopen tegen belangrijke uitdagingen aan de productiegroei te verhogen voor het opvangen van de toekomstige vraag.

De prijs van emissierechten staat boven de 4-uur cloud, evenals de lagging lijn. Net als in de 4-uur grafiek van Brent ruwe olie een zijwaartse, tot licht lagere prijsbeweging na een rally van iets boven € 60 tot € 75. Het psychologische niveau van € 70 lijkt steun te bieden voor nu. Ook hier een bullish look.

De rally zelf lijkt uit 3 golven te bestaan (up-down-up), een impuls van 5 golven is nog niet uit te sluiten. Een 3-golf rally is eerder correctief en wijst op langere termijn weer naar beneden. Een 5-golf rally daarentegen is een eerste opwaartse impulsbeweging binnen een grotere bullmarkt. De markt zal beslissen.

Prijs Emissierechten – Dec-25 contract EEX (eur/t) – 4-uur cloud candle, log scale

Renew­able

“CAISO beperkt ook de opwekking van zonne-energie om ruimte te maken voor de opwekking van aardgas. Een bepaalde hoeveelheid aardgasopwekking moet de hele dag door online blijven.” ­

Steeds meer curtailing van solar en wind door snelle hernieuwbare capaciteitsgroei.

Californië speelt een unieke rol in de wereldwijde energietransitie. Deze Amerikaanse regio onderscheidt zich op een aantal manieren van Europa als het gaat om hernieuwbare energie. De ervaringen hier geven zo een goede doorkijk voor de energietransitie in o.a. Europa de komende jaren.

De California Independent System Operator (CAISO), netbeheerder voor het grootste deel van de staat, moet in toenemende mate ingrijpen om de elektriciteitsproductie van solar- en wind te beperken. CAISO moet dit steeds vaker doen ter balancering van aanbod en vraag te midden van snelle hernieuwbare capaciteitsgroei. Dit stelt EIA in recent onderzoek.

Netbeheerders moeten aanbod en vraag balanceren voor het handhaven van een stabiel elektriciteitssysteem. De output van wind en solar-producenten wordt gereduceerd via prijssignalen of in een zeldzaam geval via de order om output te verlagen gedurende perioden van:

  • Congestie: in het geval dat elektriciteitskabels onvoldoende capaciteit hebben voor het leveren van de beschikbare energie.
  • Overaanbod: als de productie groter is dan de elektriciteitsvraag van consumenten.

In 2014 werd in totaal 9,7 gigawatt (GW) aan wind en solar fotovoltaïsche capaciteit gebouwd in Californië. Tegen het eind van 2024 was dat volume aangegroeid tot 28,2 GW. CAISO perkt ook de solar-productie in om ruimte te geven aan de elektriciteitsproductie via aardgas. Een bepaalde hoeveelheid via aardgas geproduceerde elektriciteit moet gedurende de dag online blijven om compliant te zijn aan de betrouwbaarheidsstandaarden van de North American Electric Reliability Corporation (NERC) en baseload op te kunnen schakelen tijdens de avonduren.

Solar energie levert bijna de helft van CAISO’s elektriciteitsvraag tussen 8:00 en 16:00 uur. De vraag stijgt in de avonduren als mensen thuis komen van werk en airconditioning, elektrische verwarming, lichten, ovens, computers en televisies aan zetten. Deze behoefte is vooral duidelijk op hete zomeravonden nadat de zon is ondergegaan en er geen solar power beschikbaar is.

CAISO probeert op diverse manieren curtailment uit te voeren:

  • Handel met netbeheerders in naburige regio’s om overtollige solar en wind elektriciteit te verkopen
  • Het opnemen van batterij-opslag in onderliggende diensten, energie en capaciteitsmarkten
  • Het opnemen van curtailment reductie in transmissieplanning

Startend dit jaar zullen bedrijven plannen voor het gebruik van overtollige hernieuwbare energie ten behoeve van waterstofproductie. Een deel wordt opgeslagen en met aardgas vermengd om in de zomer te gebruiken bij de nieuwe faciliteit van Intermountain Power Project. Dit project komt in juli online.

De Western Energy Imbalance Market (WEIM) is een real-time markt die participanten toestaat om buiten CAISO energie te kopen en te verkopen voor het in evenwicht brengen van vraag en aanbod. In 2024, werd meer dan 274.000 MWh aan curtailments voorkomen door handel binnen de WEIM, equivalent aan ongeveer 8% van de totaal ingeperkte elektriciteit dat jaar. De Extended Day-Ahead Market (EDAM) zal naar verwachting tegen mei 2026 operationeel worden. Deze markt geeft CAISO nog een outlet voor de verkoop van solar elektriciteit.

Om de hernieuwbare curtailment verder te reduceren en de netstabiliteit te verhogen, promoot CAISO het toevoegen van flexibele hulpbronnen die snel kunnen reageren op plotselinge toenames en afnames in de vraag. Batterij-opslag, recent de belangrijkste flexibele ‘hulpbron’ die online is gekomen, maakt het mogelijk een deel van de hernieuwbare energie op te slaan en 4 tot 8 uur later op de dag in te zetten. Batterijen kunnen in de middag met overtollige solar worden opgeladen en als de zon ondergaat worden ontladen. Zo kan elektriciteit worden geleverd tijdens uren wanneer deze het meest nodig is.

Batterij capaciteit bij CAISO steeg in 2024 met 45%, van 8 GW in 2023 tot 11,6 GW in 2024. Aldus EIA-onderzoek over recente en geplande capaciteitsveranderingen. In de lente wordt meer elektriciteit geproduceerd dan gebruikt. Zonder meer transmissiecapaciteit of lange termijn opslagoplossing kunnen hoge curtailments in deze tijd van het jaar nog steeds plaatsvinden.