Handelaren gaan all-in op olie uit het Midden-Oosten nu sancties de oliemarkt herschikken.
“Voor handelaars zijn de Russische sancties en de druk die Trump uitoefent op Canada en de OPEC een gouden kans.”– Julianne Geiger,OilPrice.com
Oliehandelaren nemen grote posities in de Brent-Dubai spread in om zo te speculeren op het prijsverschil tussen ruwe olie uit het Midden-Oosten en Brent, de wereldwijde oliebenchmark. Deze speculatie heeft record niveaus bereikt dankzij Amerikaanse sancties op Russische olie die kopers dwingen te zoeken naar aanbod elders. Deze situatie biedt een lucratieve mogelijkheid voor handelaren die hierop willen inspelen.
Afgelopen week steeg de open interest in het Brent-Dubai contract tot een all-time high van 448.000 contracten volgens Bloomberg. Deze spike wordt veroorzaakt doordat de Dubai prijs van ruwe olie recent de hoogste premie boven Brent aantikte in tenminste 10 jaar tijd. De reden is dat kopers die eerder nog op Russische olie konden rekenen, nu naarstig op zoek zijn naar alternatieven. Velen richten zich op het Midden-Oosten. Door de toenemende vraag zijn de olieprijzen in het Midden-Oosten sneller aan het stijgen dan ruwe olie uit andere regio’s.
Dit creëert flink wat opschudding in de markt. Europese raffinaderijen die doorgaans olie uit de Noordzee of Kazachstan kopen, zien hun gebruikelijke aanbod een nieuwe route nemen, namelijk vanuit Azië. Aziatische raffinaderijen, op zoek naar een stabiel aanbod van competitief geprijsde olie, kopen alles op, ongeacht leverancier.
Voor handelaren zijn de sancties op Rusland, Trump’s grip op Canada en de druk op OPEC een gouden mogelijkheid. Voor raffinaderijen en kopers vormen de maatregelen een nieuwe uitdaging in een wereld waar energiestromen alles behalve voorspelbaar zijn. Zolang de sancties van kracht blijven en Russische olie voor velen off-limits blijft, kunnen nieuwe grote posities ingenomen worden in Midden-Oosten olie. De prijsvolatiliteit in wereldwijde ruwe oliemarkten blijft op deze manier aanwezig.
Het meest recente Reuters onderzoek suggereert dat Saoedi-Arabië haar officiële verkoopprijs voor Azië zal gaan verhogen in maart. Dat is de hoogste prijs ten opzichte van benchmarkprijzen sinds januari 2024.
Crude oil
“Om de exportvolumes op hetzelfde niveau te houden, zal Rusland gedwongen worden om ruwe olie onder het prijsplafond te verkopen. Op dat moment zouden westerse scheepsexploitanten zich kunnen engageren om Russische ruwe olie te kopen.” – Mary Melton, vrachtanalist bij Vortexa
De aftredende Amerikaanse regering heeft de meest zware sancties tot nu toe ingesteld op Russische olie. Veel schepen die Russische olie vervoeren vanaf de Poolcirkel, de Far East Pacific velden en productieclusters richting Azië, zijn nu gesanctioneerd. Indiase raffinaderijen zijn gestopt zaken te doen met Russische tankers en bedrijven die door Amerika gesanctioneerd zijn. Aldus een bron bij de Indiase overheid.
Een week na de agressieve sancties zijn Aziatische kopers van Russische olie op zoek naar alternatief aanbod. Hierdoor is de olieprijs gestegen. Analisten suggereren dat ongeveer 1,5 miljoen vaten per dag (bpd) van het exportvolume van Moskou ernstig beperkt kunnen zijn. Zeker op korte termijn. Voor meer dan een derde van deze ladingen zijn gespecialiseerde, speciaal gebouwde tankers nodig die moeilijk te vervangen zullen zijn. Lees hier meer over in de analyse van Bloomberg.
De ruwe oliesoorten die het meest getroffen worden door de sancties zullen Sokol, Sakhalin en ESPO zijn, verwacht Bloomberg. De minst beïnvloede verschepingen zijn waarschijnlijk de Urals uit de Baltische en Zwarte Zee. Het leeuwendeel hiervan gaat naar India.
De sancties schudden de markt nu al op. India en China haasten zich om alternatief aanbod veilig te stellen terwijl ze de bredere implicaties bestuderen van de Amerikaanse sancties op Russische olieleveringen over zes maanden.
Vanwege de sancties kwamen een paar miljoen vaten ruwe olie op weg naar India in een lastigesituatie. Er is voor partijen een zogenaamde overgangsperiode tot en met 27 februari om de handel met de nu-gesanctioneerde entiteiten en schepen af te wikkelen. Indiase staatsraffinaderijen proberen momenteel betalingen af te handelen in de helft van de tijd die het normaal in beslag neemt. De deals moeten worden afgerond voordat de wind-down periode van 6 weken afloopt en de sancties ingaan. India verwacht geen noemenswaardige verstoringen tijdens de overgangsperiode tot en met maart.
Indiase officials en raffinaderijen houden noodvergaderingen om de implicaties van de sancties op hun grootste ruwe olieleverancier te bespreken. Chinese onafhankelijke raffinaderijen ondervinden ook hinder van de uitval en zoeken een workaround voor de sancties, aldus Bloomberg. De vlootcapaciteit ten behoeve van Russische exporten zal naar verwachting significant afnemen volgens Vortexa. Tot dusver zijn sancties op individuele schepen erg effectief gebleken in het beperken van het gebruik voor de Russische handel. Volgens Vortexa is het meest waarschijnlijke toekomstscenario voor de Russische olie-exporten dat ze serieuze logistieke problemen zullen ondervinden als gevolg van het gebrek aan beschikbaar transport. Een grotere loyaliteit aan de Russische prijslimiet zal echter afhankelijk zijn van China’s standpunt over het toestaan van gesanctioneerde schepen in haar havens, erkent Vortexa.
Het dagtarief voor very-large crude carriers (VLCC’s) op de route van het Midden-Oosten naar China is op de Baltic Exchange meer dan verdubbeld. Oorzaak is het sanctioneren van bijna 160 tankers. De tarieven voor de route vanaf de Amerikaanse Golf richting China stegen met 102%, terwijl de route West-Afrika richting China een toename van 90% in de tarieven zag.
Prijs Ruwe olie – Brent april 2025 ($/barrel) – dag cloud candle, log scale
Electricity
“Afgezien van kernfusie, dat wordt beschouwd als de heilige graal van oneindige schone energie, zou een dergelijke onderzoekslocatie ook het ontwerp van kernwapens kunnen vereenvoudigen.” – William Alberque, nucleair beleidsanalist bij Henry L. Stimson Centre
China is naar zeggen bezig met de bouw van een grote fusie-onderzoeksite in het zuidwesten. Analisten en onderzoekers die de satellietbeelden hiervan analyseren geven aan dat deze site kan bijdragen aan nucleaire fusiepogingen, maar ook aan nucleair wapenontwerp. De stad Mianyang is naar verwachting de nieuwe plek van de fusieonderzoeksfaciliteit. Deze locatie is naar schatting 50% groter dan de Amerikaanse National Ignition Facility (NIF) in Noord-Californië met een vergelijkbare opzet. Dit stelt Decker Eveleth, onderzoeker bij CNA Corp, een in Amerika gevestigde onafhankelijke onderzoeksorganisatie. Satellietbeelden van de site laten vier baaien met lasers zien en een centrale baai voor experimenten.
De Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty (CTBT), ondertekend door zowel China als Amerika, verbiedt alle nucleaire explosies, ongeacht doel of locatie. Laserfusie is echter wel toegestaan. Nucleaire fusie R&D heeft de afgelopen jaren momentum gewonnen na diverse doorbraken en bereikte mijlpalen.
Een wereldwijde race is gestart om CO2-vrije elektriciteit te produceren uit een nucleaire reactie, zonder het risico van een ramp of straling.
“Ik heb de Europese Unie verteld dat ze hun enorme tekort met de Verenigde Staten moeten compenseren door op grote schaal onze olie en gas te kopen. Anders volgen er invoerheffingen.” – Trump
Europa moet een te grote afhankelijkheid van Amerikaanse energie-aanbod voorkomen. Hiervoor waarschuwt de Duitse aftredende minister van Economie Robert Habeck. De waarschuwing komt op het moment dat president Trump eist dat de Europese Unie voldoende olie en gas van Amerika koopt. Hierdoor kan het Amerikaanse handelstekort met de EU kleiner worden. Anders zullen er volgens Trump invoerheffingen worden opgelegd. De handelskloof bedroeg in 2023 $ 57 miljard, in het voordeel van de EU. Wanneer de EU per saldo meer afneemt van Amerika kan dit tekort worden verkleind, als ook de handelsschuld aan Europa.
Habeck zegt dat een te grote afhankelijkheid van Amerika hetzelfde soort risico’s met zich meebrengt als met Rusland. Hij dringt er bij Europa op aan tegemoet te komen aan Trump’s regering met een uitgestrekte hand. Hij voegt er echter aan toe dat de EU haar eigen belangen moet definiëren in plaats van zich te onderwerpen aan de richting die Amerika kiest.
Trump is lange tijd kritisch geweest op Amerika’s handelstekorten met andere landen. Hij is voorstander van de inzet van importheffingen als onderhandelingsmateriaal om diverse beleidsdoelstellingen te bereiken. Eén van die doelstellingen is dat Europa meer energie van Amerika afneemt. Dit zou Amerika’s welvaart vergroten. Een tweede doelstelling is dat Europese landen ondersteund worden bij het versterken van hun veiligheidsrelatie met een NAVO-lid door het verder reduceren van de afhankelijkheid van Russische energie importen.
Hoewel de EU haar afhankelijkheid van Russische energie enorm heeft gereduceerd vanaf de start van de oorlog in Oekraïne, worden er nog significante hoeveelheden Russisch aardgas geïmporteerd. Europa importeerde in 2024 een record van bijna 18 miljoen ton LNG uit Rusland. Hiermee werd het vorige record uit 2022 gebroken, ondanks de belofte van de EU om alle energiehandel met Rusland tegen 2027 te beëindigen.
Europese officials hebben erkend dat er meer gedaan moet worden om niet meer afhankelijk te zijn van Russische energie. Ondanks het gebrek aan vooruitgang op sommige gebieden blijft de EU vastbesloten alle energiebanden met Rusland af te snijden en ontwikkelt een plan om deze doelstelling te bewerkstelligen. Dit stelt de woordvoerder van de Europese Commissie, Anna-Kaisa Itkonen. Hoge EU-officials hebben de intentie aangegeven hun aankopen van Amerikaanse energie te vergroten. Ursula von der Leyen, president van de Europese Commissie, zei in november dat LNG-importen uit Amerika de resterende importen van Russische LNG zouden kunnen vervangen.
Maar nu de Oekraïense front linies instorten en een deal om de oorlog te eindigen onvermijdbaar lijkt, zou hervatting van de aankopen van Russisch pijpleidinggas onderdeel kunnen zijn van elke potentiële beëindiging van de oorlog. Dit schrijft de Financial Times. Deze krant meldt dat voorstanders van een dergelijk ‘controversieel’ plan, waaronder Hongaarse en Duitse leiders, stellen dat de stabiliteit van Europa’s energiemarkt een onderliggende stimulans kan zijn voor het handhaven van de vrede; Of zoals een EU-official het verwoord “Uiteindelijk wilt iedereen lagere energiekosten”.
Alleen al de suggestie van een dergelijke grootschalige terugkeer van Russisch pijpleidinggas in de EU kan rekenen op immens politiek tegengas uit de hoek van degenen het meest gebaat bij de huidige oorlogstijdblokkade van gastransporten en sancties. De opleving van het debat over aankopen van gas uit Rusland heeft ook sommige Amerikaanse LNG-exporteurs onrustig gemaakt. Ze zouden graag lange termijn aanboddeals tekenen met Europese bedrijven. De exporteurs vrezen dat elke herstart van de Oekraïense transit hun producten niet-competitief maakt. Slowakije en Hongarije bevinden zich onder de landen die zwaar blijven leunen op de voortzetting van Russisch gas. Deze landen hebben zich verzet tegen pogingen van de EU om diversificatie van leveranciers op te leggen.
De grootste begunstigde van niet-Russische LNG importen die tot nu toe het aanbod-gat hebben gedicht is Amerika. Dit land heeft haar LNG-exporten richting Europa sterk zien toenemen sinds de Oekraïne-oorlog. Vanaf het moment dat de Nordstream pijpleiding werd opgeblazen is het (dure) Amerikaanse LNG één van de weinige alternatieven voor Europa. Met andere woorden, Europa is van het volledig leunen op goedkoop Russisch gas overgestapt naar een volledige afhankelijkheid van kostbare, Amerikaanse LNG.
Nederland zit met 36% onder de Europees verplichte 39% gasvoorraad. De gemiddelde voorraad op Europees niveau staat rond 50%. Ingrepen vanuit de EU zullen nog niet volgen omdat 34% een harde ondergrens vormt. Naast het koude winterweer steeg de gasprijs de afgelopen week door ongeplande uitval in Noorwegen en Griekenland. De onrust op de gasmarkt is zichtbaar in de frontprijzen voor de komende perioden.
“In de VS weten we dat ultragoedkoop schaliegas de rendabiliteit van kolengestookte energiecentrales heeft uitgehold. In Amerika is gas de grootste vijand van steenkool.”– Javier Blas, analist Bloomberg
President Donald Trump heeft een nationale energie noodsituatie uitgeroepen ter uitbreiding van de fossiele elektriciteitsproductie. Er is toenemende vraag op het elektriciteitsnet via het ‘Powering Up America’ thema, waaronder AI-datacentra, elektrificatie van de economie en meer op het binnenland gerichte trends. De beslissing van Trump is een forse beleidsverschuiving ten opzichte van het groene beleid van Biden-Haris. Dit beleid hield de Amerikaanse economie in een ‘wurggreep’ waardoor Amerikaanse bedrijven wereldwijd minder concurrerend konden zijn. Ondertussen vergrootte China haar goedkope energie-aanbod door een expansie van de kolengestookte elektriciteitsproductie. ” Ze kunnen hun energie voorzien met wat ze maar willen, en ze hebben steenkool als back-up – goede, schone steenkool”, aldus Trump over China.
Trump is van mening dat kolen als kritische back-up energiebron kan worden gebruikt wanneer kritische infrastructuur zoals aardgas- en oliepijpleidingen wordt “opgeblazen”. Amerika is de grootste producent van olie en aardgas. Het land heeft de grootste kolenreserves wereldwijd. Als kolenproducent staat Amerika op een vierde plaats, na China, India en Indonesië. Met Trump, die de oorlog tegen fossiele brandstoffen pauzeert, zal de urgente behoefte de elektriciteitsproductie via aardgas en kolen te vergroten waarschijnlijk realiteit worden. De beslissing is gericht op het zeker stellen van een meer stabiele transitie naar een schone energietoekomst, waaronder nucleair. Tegelijkertijd kan hopelijk de energierekening omlaag voor de Amerikaanse burger.
Volgens plan zal een kwart van de Amerikaanse kolencentrales tegen 2040 zijn gesloten. De garantie van een stabiele en goedkope fossiele brandstofproductie in de transitie naar nucleair zou van belang kunnen zijn het concurrentievermogen met China in de wereldwijde markten te behouden voor Amerika.
“Er moet nog veel meer gebeuren, vooral in opkomende gebieden zoals industriële decarbonisatie, waterstof en koolstofafvang, om de wereldwijde netto-nuldoelstellingen te halen.” – Albert Cheung, plaatsvervangend CEO van BNEF
Wereldwijde groene investeringen stegen in 2024 tot een record van $ 2.100 miljard. Dat was 11% meer dan 2023. De groei is wel afgenomen ten opzichte van de periode 2021-2023. Om tegen 2050 netto-nul te bereiken, zijn tussen 2025 en 2030 ieder jaar energietransitie-investeringen nodig van $ 5.600 miljard. Dat zou in overeenstemming zijn met de Paris Agreement, schrijft BloombergNEF in haar rapport ‘Energy Transition Investment Trends 2025’. Het huidige investeringsniveau is dus slechts 37% van wat er nodig zou zijn.
Terwijl China de leiding neemt in groene uitgaven, zijn deze in Amerika gestagneerd. Investeringen in de EU en Groot-Brittannië zijn zelfs afgenomen op dit gebied. In de jaren 2021 tot en met 2023 groeiden wereldwijde investeringen in schone energie ieder jaar tussen de 24% en 29% volgens BNEF. Elektrisch transport behoort nog tot het topsegment voor low-carbon energie-investeringen met investeringen van $ 757 miljard in 2024.
China blijft de enige grootste markt met $ 818 miljard investeringen. Dat is 20% meer dan in 2023 met toegenomen investeringen in alle sectoren. China’s totale investering afgelopen jaar was zelfs groter dan de gezamenlijke investeringen van Amerika, de EU én Groot-Brittannië. Amerika stagneerde op $ 338 miljard. In de EU en Groot-Brittannië bedroegen investeringen in 2024 respectievelijk $ 381 en $ 65,3 miljard.
“Er is nog veel meer nodig, vooral in opkomende gebieden, zoals industriële de-carbonisatie, waterstof en carbon afvang, om netto-nul doelstellingen te halen”, aldus Albert Cheung, plaatsvervangend CEO van BNEF.
“We’re not going to do the wind thing.” – Donald Trump
Aandelen van Europese bedrijven in wind- en hernieuwbare energie stonden onder druk nadat Trump een executive order had getekend om de verkoop van offshore wind leasecontracten in Amerikaanse wateren tijdelijk stop te zetten. De industrie brede somberheid werd vergroot toen Deense offshore windontwikkelaar Ørsted afboekingen aankondigde. Deze waren groter dan verwacht door Wall Street analisten. Het aandeel Ørsted daalde in Kopenhagen met 18%. Dit was de grootste daling sinds november 2023 toen het bedrijf een afboeking aankondigde van 12,1 miljard Deense kroon ($ 1,68 miljard) op haar Amerikaanse vestiging die in problemen verkeerde.
Ørsted wijst op rentestijging, zeebodem leases en de uitvoering van Sunrise Winddie opgeteld resulteren in de waardevermindering van $ 1,68 miljard in het 4de kwartaal van 2024. Het Sunrise Wind project ligt aan de kust van Montauk, New York. Onweerswolken blijven zich verzamelen voor het Deense bedrijf. Door Trump’s executive order worden nieuwe offshore windlease verkopen in Amerikaanse wateren uitgesteld. De uitgifte van goedkeuringen, vergunningen en leningen voor zowel onshore als offshore windprojecten wordt stopgezet.
Goldman noemde de aankondiging van Ørsted een verrassing. De zakenbank waarschuwde dat er potentieel nog meer slecht nieuws in het vat zit. De analisten van Goldman Sachs handhaven een “neutrale” rating voor Ørsted met een 12-maands prijs target van 445 Deense kroon.
Trump’s aankondiging drukte neerwaarts op aandeelkoersen van hernieuwbare aandelen. De iShares Global Clean Energy ETF (ICLN) is al 3,5 maanden aan het dalen op anticipatie dat Trump de groene energie uitgaven terug zal gaan schroeven. De iShares index handelt momenteel rond de dieptepunten van 2020.
Op Wall Street spraken analisten hun zorgen uit na Ørsted’s aankondiging. De executive order van Trump komt daar nog eens bij. Het signaleert de verhoogde risico’s in Amerikaanse offshore wind en hernieuwbare energie industrieën.
Kortom, veel slecht nieuws voor de groene energie bubble in het tijdperk van Trump 2.0.
English
Nederlands
Wereldwijd
Nederland
United Kingdom
