Energiemarkt analyse 5 maart 2025

“Backwardation wordt vaak geïnterpreteerd als een teken van beperkte aanvoer, waarbij handelaren nu bereid zijn een premie te betalen voor brandstof die eerder beschikbaar is.”

Europese dieseltermijncontracten gaven ook al signalen van krapte af. Dieselcontracten met korte termijn levering bereikten halverwege februari een hoog niveau van backwardation. Een situatie waarbij termijncontracten met spoedige levering duurder zijn dan contracten die verder op de forward curve liggen. Backwardation wordt vaak geïnterpreteerd als een signaal van beperkt aanbod, met handelaren die een premie willen betalen voor brandstof die eerder beschikbaar is.

Duitsland, Frankrijk en Italië kwamen met het voorstel de EU-gasbuffer vereisten te verlichten om de markt te normaliseren. Onder de huidige Europese Commissie reguleringsmandaten zijn alle EU-landen verplicht tegen november hun opslagcavernen tot 90% capaciteit gevuld te hebben, met tussentijdse vultargets in februari, mei, juli en september.

Momenteel is de EU-gasopslag minder dan 45% gevuld. Dat is ver beneden de 67% van afgelopen jaar en onder het 10-jaars gemiddelde van 51% voor dezelfde periode. Het zal dus lastig en mogelijk duur worden de vereiste 90% te halen op 1 november 2025.

De gasonttrekking dit seizoen op het continent is groter dan voorgaande twee winters door kouder weer, lagere windproductie vanwege de lage windsnelheden en de beëindiging van Russische gasimporten via Oekraïne. De situatie is nog nijpender in Duitsland, met een opslag die slechts voor 33% is gevuld. Een significante daling ten opzichte van de 72% vorig jaar om dezelfde tijd.

Hogere temperaturen in Noordwest-Europa samen met toenemende LNG-importen dragen nu bij aan een minder snelle onttrekking. De markten beginnen ook een potentiële terugkeer van meer Russisch gas naar Europa in te prijzen. Volgens Tyler Richey, co-editor bij Sevens Report Research, zou een staakt-het-vuren van de Rusland-Oekraïne oorlog negatief kunnen zijn voor olie- en gasprijzen mocht Trump aandringen op het opheffen van sancties op de Russische energie-industrie.

De meest recente sancties door de Biden regering zorgden voor ruwweg een verdriedubbeling van het aantal direct gesanctioneerde Russische tankers ruwe olie. Voldoende om 900.000 vaten per dag (bpd) te beïnvloeden. Terwijl Rusland hoogstwaarschijnlijk de sancties zal proberen te omzeilen via nog meer schaduwvloottankers en ship-to-ship transfers.

Prijs Ruwe olie – Brent mei 2025 ($/barrel) – dag cloud candle, log scale

“De huidige regelgeving is te complex en moedigt distributienetbeheerders (DNO’s) niet aan de proactieve investeringen te doen die nodig zijn om de netwerkcapaciteit te vergroten en veerkracht te bieden tegen toekomstige klimaateffecten.”– National Infrastructure Commission UK

Groot-Brittannië heeft tot $ 63 miljard aan investeringen nodig in het nationale elektriciteitsnetwerk om de extra vraag en productie tot 2050 te ondersteunen. Dat is het dubbele van het huidige tempo aan extra investeringen, bovenop de gebruikelijke investeringen, zoals end-of-life asset vervanging. Aldus de National Infrastructure Commission, de onafhankelijke infrastructuur adviseur van de overheid. Waarschijnlijk zullen tegen het jaar 2050 investeringen nodig zijn tussen $ 47 en $ 63 miljard nu een stapsgewijze verandering van investeringen in de Britse lokale elektriciteitsnetwerken noodzakelijk is. Deze investeringen zouden essentieel zijn om de groeimissie van de overheid te bereiken en de lange termijn energiekosten voor consumenten te verlagen, volgens het rapport van deze commissie.

Dit rapport stelt ook dat met een verwachte verdubbeling van de vraag tegen 2050 het huidige tempo van extra investeringen in elektriciteitsnetwerken ook zou moeten verdubbelen. Zo kan verzekerd worden dat het systeem aan de toenemende vraag kan voldoen en sneller verbonden kan worden met nieuwe bronnen van hernieuwbare elektriciteit en de nieuwe elektriciteitsvraag. Investeringen worden echter beperkt door wetgeving.

De huidige regelgeving van overheidsregulator voor de elektriciteits- en aardgasmarkten in Groot-Brittannië, Ofgem, is te complex. Het ontmoedigt netbeheerders om pro-actieve investeringen te doen, benodigd voor het vergroten van de netwerkcapaciteit en bestendigheid tegen toekomstige klimaateffecten, aldus de commissie.

In het rapport van de National Infrastructure Commission roept de adviseur op voor een meer proactieve benadering van zowel energieregulering als systeemplanning. Ofgem zou graag feedback zien op haar voorgestelde wijzigingen aan het netconnectiebeleid van een benadering ‘wie het eerst komt, wie het eerst maalt’ naar het prioriteren van projecten waar de opwekcapaciteit het meest nodig is en al in een vergevorderd ontwikkelingsstadium zitten. De regelgever zou de huidige regulering rondom connectie willen hervormen. Deze is inadequaat geworden nu sommige, vroegtijdige projecten achter op schema lopen, terwijl meer geavanceerde projecten jarenlang moeten wachten voordat ze aan het net kunnen worden verbonden.

Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar 2026 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

”Ik heb de Europese Unie verteld dat ze hun enorme tekort met de Verenigde Staten moeten goedmaken door op grote schaal onze olie en gas te kopen. Anders is het IMPORTHEFFINGEN all the way!!! – Trump

Europa’s aardgasontrekking deze winter is in jaren niet zo groot geweest. Gedreven door lagere temperaturen, afgenomen elektriciteitsproductie door minder wind en de stopzetting van de Russische gasimporten via Oekraïne. De situatie is vooral beroerd in Duitsland waar elektriciteitsprijzen torenhoog zijn gestegen en de industriële basis verder wordt uitgehold. Verlichting komt echter uit Amerika, nu recordhoge LNG-exporten de Europese uitgeputte reserves helpen verversen.

De meest recente gegevens van BloombergNEF tonen aan dat Amerikaans pijpleidinggas richting LNG-exportfabrieken een recordvolume bereikte van 445 miljoen kubieke meter per 18 februari jl. Een all-time-high die bijna 20% hoger ligt dan een jaar geleden. Toenemende LNG-exporten hebben Amerika tot werelds grootste leverancier van LNG gekroond. Een aantal statistieken laat zien dat de Amerikaanse productie tegen het eind van het decennium zou kunnen verdubbelen als de vraag vanuit Europa en Azië blijft stijgen.

Sinds de oorlog in Oekraïne intensiveerde in 2022, zijn Amerikaanse LNG-exporten naar Europa sterk gestegen. Zo is feitelijk Amerika de grootste gasleverancier geworden van de Europeanen. Volgens Bloomberg heeft Europa zich vooral gericht op Amerikaans LNG om het verlies van Russisch pijpleidinggas te helpen vervangen sinds de invasie van Oekraïne in 2022. Meer aanbod uit Amerika kan verlichting brengen voor LNG-kopers in Europa en Azië die worstelen met hogere prijzen.

Eind 2024 schreef Samantha Dart, co-Head Global Commodities Research bij Goldman Sachs dat het theoretisch mogelijk is dat LNG-exporten uit de Amerikaanse Golf ál het Russisch aardgas richting de EU zouden kunnen vervangen. Haar notitie kwam kort nadat president Trump op ‘Truth’ Social had gedreigd met tarieven voor de EU als er niet grootschalig olie en gas wordt afgenomen. Trump’s ‘America First’ beleid zal nog meer Amerikaanse LNG-verschepingen naar Europa drijven aangezien de EU een tarievenconflict met Washington wil vermijden.

Door de krappe voorraden in Europa is de Nederlandse Day Ahead aardgasprijs op de TTF met bijna 157% gestegen vergeleken met de prijsbodem van € 22 per megawattuur een jaar geleden.

In Nederland was de totale gasvoorraad op 3 maart voor een kwart gevuld. Door de inkoop van LNG en de andere Europese gasvoorraden, leidt de slinkende voorraad nog niet tot paniek. Afgelopen februari zakte de vullingsgraad iets onder de EU-norm, zie onderstaande grafiek.

De front maandprijs op de Title Transfer Facility (TTF) sloot vrijdag 28 februari onder € 45 per megawattuur. Op 10 februari werd nog een 2-jarig hoogtepunt van € 59 bereikt. Maandag 3 maart sloot de markt marginaal hoger.

Prijs TTF gas leverjaar 2026 (eur/MWh) – dag cloud candle, log scale

”De wereld draait op koolwaterstoffen en voor de meeste toepassingen hebben we geen vervangers.” – Chris Wright, Amerikaanse energieminister

De Amerikaanse energieminister Chris Wright heeft de 2050 netto-nul emissiebelofte veroordeeld als een sinister doel en bekritiseerde hiermee het Britse schone energiebeleid volgens Reuters. De Britse premier Keir Starmer heeft schone energie centraal gesteld in zijn economische strategie, gericht op offshore wind ten behoeve van banencreatie en groei.

Wright zei op een conferentie in Londen dat Net Zero 2050 een verschrikkelijk doel is. Het agressieve nastreven ervan heeft geen voordelen opgeleverd voor Groot-Brittannië, wel enorme kosten. Volgens Wright moet de overheid de weg vrij maken voor olie, gas en kolenproductie. De netto-nul push heeft volgens hem de levensstandaard verlaagd en de emissies naar het buitenland verschoven.

China is nog lang niet klaar met het massale gebruik van fossiele brandstoffen. Aldus Vaclav Smil, beleidsanalist en wetenschapper. De kolenproductie bereikte in 2022 een nieuw record. Het land keurde de bouw goed van 106 gigawatt aan nieuwe kolengestookte energie, de hoogste capaciteit sinds 2015. India zal zeer waarschijnlijk China volgen aangezien haar 1,4 miljard inwoners aandringen op een hogere levensstandaard.

Prijs ICE Coal leverjaar 2026 (usd/t) – week cloud candle, log scale

“Ondanks internationale overeenkomsten, overheidsuitgaven, regelgeving, en technologische vooruitgang, is het wereldwijde verbruik van fossiele brandstoffen tussen 1997 en 2023 met 55 procent gestegen.” – Vaclav Smil, beleidsanalist en wetenschapper

In 2015 stelde de Parijs Klimaatakkoord een doelstelling om tegen 2050 de emissie van broeikasgassen terug te brengen tot netto nul. Dit zou gerealiseerd moeten worden door een combinatie van hernieuwbare energie, efficiency winsten en CO2-afvang.

Vaclav Smil, één van de toonaangevende denkers over energie en de omgeving, schreef in 2024 een uitgebreid rapport voor het Fraser Instituut, een libertair-conservatieve Canadese denktank. Smil noemt diverse redenen waarom Netto Nul tegen 2050 hoogst onwaarschijnlijk is.

Fossiele brandstoffen vormen een afnemend aandeel in de totale energiemix. Deze brandstoffen zijn gedaald van 86% in 1997 tot 82% in 2022. Het gebruik ervan neemt echter nog steeds toe in absolute termen omdat er nog steeds meer energie wordt gevraagd. Maar waarom elektrificeren we niet alles en vervangen fossiele brandstofenergie door hernieuwbaar en nucleair? We hebben de technologie en 25 jaar is een lange tijd.

Smil beschrijft de enormiteit van een dergelijke onderneming en waarom een kwart eeuw maar kort is op de tijdschaal van energietransities. De eerste wereldwijde energietransitie, van traditionele biomassabrandstoffen zoals hout en houtskool naar fossiele brandstoffen, begon meer dan twee eeuwen geleden en verliep geleidelijk. Die overgang is nog steeds niet voltooid, aangezien miljarden mensen nog steeds afhankelijk zijn van traditionele biomassa-energie om te koken en zich te verwarmen.

Er is nog een obstakel: het op grote schaal inpassen van variabele energiebronnen zoals wind en solar op een verouderd stroomnet. Het IEA heeft geschat dat om de wereldwijde doelstellingen voor het koolstofarm maken van de aarde te halen, er tegen 2040 meer dan 80 miljoen kilometer aan transmissienetwerken moet worden toegevoegd of opgeknapt. Dat is equivalent aan het hele bestaande wereldwijde netwerk in 2023.

Volgens McKinsey’s Global Institute zouden uitgaven ter grootte van 10% van het wereldwijde BBP nodig zijn gedurende 30 jaar. Gerichte uitgaven op deze schaal zijn sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer voorgekomen. Smil concludeert dan ook dat we onze inspanningen zouden moeten richten op het in kaart brengen van een realistische toekomst die rekening houdt met onze technische mogelijkheden, onze materiële voorraden, onze economische mogelijkheden en onze sociale behoeften. En dan praktische manieren bedenken om ze te bereiken. We kunnen er altijd naar streven om ze te overtreffen. Een veel beter doel dan onszelf op te laden na herhaalde mislukkingen door vast te houden aan onrealistische doelen en onpraktische visies.

Prijs Emissierechten – Dec-25 contract EEX (eur/t) – dag cloud candle, log scale