Energiemarkt analyse 5 november 2025

Between a dock and a hard place

“De meest verwachte overvloed aan olie in de geschiedenis.” – Eric Nuttall, Senior Portfolio Manager Ninepoint Partners

De prijs van ruwe olie bereikte onlangs het laagste niveau in vijf maanden. Naar aanleiding van Amerikaanse sancties tegen de Russische oliebedrijven Rosneft PJSC en Lukoil PJSC stegen de prijzen weer. India en China hebben aangegeven hun aankopen van Russische olie mogelijk te verminderen en zijn op zoek naar alternatieve leveranciers.

India zal naar verwachting meer binnenlandse olie- en gasreserves moeten aanboren om aan de toekomstige energievraag te voldoen. De prijs van het front-maandcontract voor supertankers op de benchmarkroute van het Midden-Oosten naar China steeg recent met 16%. Het hoogste niveau in bijna twee jaar volgens gegevens van de Baltic Exchange, geciteerd door Bloomberg.

“We verwachten dat de vraag naar alternatieve oliebronnen groter en langduriger zal zijn, gezien het uitgebreide aantal Russische producenten dat onder OFAC-sancties valt,” aldus Anoop Singh, shipping research specialist bij Oil Brokerage.

De tarieven voor supertankers waren in oktober al gestegen als gevolg van wederzijdse beperkingen op havenbezoeken in het kader van de Amerikaans-Chinese handelsrelatie. Deze beperkingen kunnen leiden tot verstoringen in de wereldwijde oliestromen.

Volgens ICE Futures Europe hebben geldbeheerders hun shortposities op de wereldwijde benchmark tot recordhoogte uitgebreid. Dit vergroot de kans op een zogenaamde short squeeze, waarbij beleggers hun verkochte posities moeten terugkopen, wat tot prijsvolatiliteit kan leiden.

Wereldwijde oliehandelaren anticiperen op een mogelijk aanstaand aanbodoverschot, gebaseerd op signalen van een toename van ruwe olievoorraden op zee. Deze stijging is het gevolg van aanhoudende productie door olieproducenten, waarbij leveringen steeds langere transportroutes vereisen.

Binnen de OPEC+-groep neemt de productie toe door het terugdraaien van eerdere productieverlagingen. Ook landen buiten deze groep, zoals Guyana met een nieuw offshore olieveld, verhogen hun output. De Amerikaanse olieproductie heeft eveneens een nieuw record bereikt.

Deze voorraadopbouw vindt plaats in een periode waarin de groei van de wereldwijde vraag afneemt. Prognoses wijzen op een mogelijk overschot van 4 miljoen vaten per dag in de eerste maanden van 2026. Tegelijkertijd zijn de voorraden op land lager dan verwacht. Volgens analist Eric Nuttall zijn de onshore voorraden in de eerste 20 dagen van oktober met 39 miljoen vaten gedaald. Deze bevinden zich momenteel op het laagste niveau ten opzichte van het vijfjarig gemiddelde in vier maanden. Voor de olievoorraden op zee zijn al specifieke verwerkingsbestemmingen vastgesteld.

China blijft actief haar strategische petroleumreserve aanvullen met circa 500.000 vaten per dag, wat wijst op aanhoudende vraag. Ook in Amerika is de olieconsumptie gestegen tot het hoogste niveau in 18 jaar, met 20,59 miljoen vaten per dag.

Samenvattend: de oliemarkt wordt momenteel gekenmerkt door sterke fluctuaties in aanbod, vraag en marktpositionering.

De prijs van Brent-olie voor levering in januari blijft boven de dieptepunten van april en mei, net boven de grens van $60. Zowel de prijs als de ‘lagging line’ (een indicator die 30 perioden terugkijkt) bevinden zich onder de dagelijkse Ichimoku-cloud, een technische analyse-instrument dat visueel inzicht biedt in markttrends.

Prijs Ruwe olie – Brent januari 2026 ($/barrel) – dag cloud candle, log scale

Spaanse gasvraag stijgt sterk na black-out

“Het uitzonderlijke en ongekende karakter van dit incident – de eerste keer dat een cascade van ontkoppelingen van opwekkingscomponenten in combinatie met spanningsstijgingen deel uitmaakte van de reeks gebeurtenissen die leidde tot een stroomuitval in het synchrone gebied van continentaal Europa.” – ENTSO

De Spaanse vraag naar aardgas voor elektriciteitsproductie is tussen januari en september 2025 met bijna 37% gestegen. Deze toename hangt samen met een grotere inzet van gasgestookte centrales om de stabiliteit van het elektriciteitsnet te waarborgen, mede naar aanleiding van de grootschalige stroomuitval eerder dit jaar.

Eind april werden Spanje en Portugal getroffen door een langdurige stroomonderbreking die wordt beschouwd als een van de ernstigste in de moderne geschiedenis van de regio. Dit incident benadrukte het belang van netstabiliteit en flexibiliteit, vooral in een context van groeiende hernieuwbare energiecapaciteit.

Als gevolg van de stroomuitval is het aandeel van elektriciteitsopwekking via gecombineerde gas- en stoomcycluscentrales in Spanje met 36,8% gestegen ten opzichte van dezelfde periode in 2024. Volgens netbeheerder Enagás vervult aardgas een belangrijke rol in het versterken van de leveringszekerheid.

De totale Spaanse aardgasvraag, inclusief export, bedroeg in de eerste negen maanden van 2025 circa 267,6 terawattuur (TWh), een stijging van 6,6% ten opzichte van het voorgaande jaar. De export naar Frankrijk nam eveneens toe, onder meer vanwege de vulling van ondergrondse opslagfaciliteiten en onderhoudswerkzaamheden aan Franse regasificatie-installaties.

Een expertpanel van het Europese netwerk van transmissiesysteembeheerders (ENTSO-E) publiceerde eerder deze maand een voorlopig rapport over de stroomuitval in april. Daarin wordt overmatige netspanning als belangrijkste oorzaak genoemd. Een eindrapport met een diepgaand onderzoek naar de grondoorzaken wordt verwacht in het eerste kwartaal van 2026.

Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar 2026 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

EU energieministers willen binnen twee jaar van Russisch gas af zijn

“Ik denk dat u ons standpunt kent. Wij zijn een van de weinige landen in de regio zonder toegang tot de zee. Ons standpunt is dan ook altijd gebaseerd geweest op de energiezekerheid voor Hongarije.” – Aniko Raisz, Hongaarse minister van milieu

EU-energieministers streven ernaar om binnen twee jaar te starten met het volledig uitfaseren van Russische gasimporten. Het doel is deze importen uiterlijk in 2028 volledig te beëindigen. Het voorstel, dat vanaf 1 januari 2026 van kracht zou moeten worden, voorziet in het geleidelijk beëindigen van bestaande contracten voor zowel pijpleidinggas als vloeibaar aardgas (LNG).

Bestaande overeenkomsten kunnen doorlopen tot 17 juni 2026, terwijl langlopende contracten uiterlijk op 1 januari 2028 beëindigd moeten zijn. Lidstaten met beperkte alternatieven, zoals Hongarije en Slowakije, krijgen enige flexibiliteit in de uitvoering. Indien het voorstel wordt goedgekeurd door het Europees Parlement, zullen lidstaten die nog afhankelijk zijn van Russisch gas – direct of indirect – verplicht worden om plannen in te dienen voor diversificatie van hun energievoorziening.

Tussen het eerste kwartaal van 2021 en het tweede kwartaal van 2025 heeft de EU haar import van Russische energie aanzienlijk verminderd. Het aandeel van Russisch gas daalde in deze periode van 39% naar 13%. Tegelijkertijd verdrievoudigde de waarde van LNG-importen uit Rusland, hoewel het aandeel daarvan in de totale LNG-importen van de EU relatief klein bleef. De meeste vervanging vond plaats via LNG uit de Verenigde Staten, Qatar en Noorwegen.

In 2024 was Rusland verantwoordelijk voor minder dan 19% van de totale gas- en LNG-import van de EU. Slowakije en Hongarije ontvangen nog steeds Russische olie via de Druzhba-pijpleiding en onderhouden nauwere energiebetrekkingen met Moskou dan andere lidstaten. Beide landen geven aan dat alternatieve energiebronnen momenteel economisch minder haalbaar zijn.

De Hongaarse premier Viktor Orbán heeft herhaaldelijk opgeroepen tot heroverweging van het EU-beleid inzake het beëindigen van Russische energie-importen. Ook Slowakije heeft zich kritisch uitgelaten, onder meer in reactie op oproepen van voormalig president Donald Trump om Russische olie-importen te beperken.

De Slowaakse minister van Buitenlandse Zaken Juraj Blanár benadrukte tijdens de VN-vergadering op 24 september dat duurzame en betaalbare alternatieven momenteel ontbreken: “Het kost tijd om te diversifiëren. Daarom vragen we om enige empathie.”

De Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken Péter Szijjártó verklaarde op dezelfde datum dat Hongarije niet zal stoppen met het afnemen van Russische olie: “We zijn een land zonder toegang tot zee. Als we die toegang hadden, zouden we een raffinaderij of LNG-terminal kunnen bouwen en toegang hebben tot de wereldmarkt. Maar dat is niet het geval.”

De prijs van TTF-gas voor levering in 2026 blijft stabiel rond de € 30 per megawattuur (MWh). Net als op de olie- en elektriciteitsmarkten is de prijsbeweging op deze markt momenteel beperkt.

Prijs TTF gas leverjaar 2026 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

Duitsland blaast laatste nucleaire centrales op terwijl economie omvalt

“De toekomst van de kinderen en kleinkinderen van het land is weggegooid in een Germaanse razernij.” – Thomas Kolbe, econoom & freelance schrijver

1. Einde van kernenergie in Duitsland

Op 25 oktober 2025 zijn de laatste koeltorens van de kerncentrale in Gundremmingen, Beieren, gesloopt. Hiermee markeert Duitsland het definitieve einde van zijn nucleaire elektriciteitsproductie. Ondanks een lange geschiedenis van veilige en betrouwbare kernenergie, die rond de eeuwwisseling circa 30% van de elektriciteit leverde, heeft het land gekozen voor een volledige afbouw. Deze beslissing werd versneld door de politieke reactie op de ramp in Fukushima in 2011, waarna vrijwel alle parlementaire partijen instemden met een kernenergie-exit.

2. Politieke en ideologische achtergrond

De afbouw van kernenergie in Duitsland is sterk politiek en ideologisch gemotiveerd. Milieubewegingen en antinucleaire activisten hebben sinds de jaren 1960 invloed opgebouwd binnen de Groene Partij en andere politieke stromingen. Mede door media-aandacht en institutionele invloed is kernenergie in Duitsland geleidelijk vervangen door beleid gericht op hernieuwbare energie, ondanks de technische voordelen van kerncentrales voor stabiele energievoorziening.

3. Internationale ontwikkelingen en contrast met Duitsland

Terwijl Duitsland zijn energiebeleid baseert op de Green Deal en klimaatdoelstellingen, kiezen andere landen, zoals Amerika, voor een hernieuwde inzet op kernenergie. De Amerikaanse regering heeft plannen om de nucleaire capaciteit tegen 2050 te verviervoudigen, onder meer via kleine modulaire reactoren (SMRs) en versnelde vergunningstrajecten. Wereldwijd draaien momenteel circa 440 reactoren, goed voor 9% van de elektriciteitsproductie. Dit aandeel kan stijgen tot 12% in 2040, met een verwachte capaciteitsgroei van 87%.

4. Kernenergie als stabiele energiebron

Kernenergie biedt continue, planbare elektriciteitsproductie, onafhankelijk van weersomstandigheden of daglicht. Dit maakt het geschikt voor industriële toepassingen en kritieke infrastructuur. In tegenstelling tot hernieuwbare bronnen, die fluctuerende netbelasting veroorzaken, draagt kernenergie bij aan netstabiliteit en leveringszekerheid. De hoge capaciteitsfactor en lage emissies maken het tot een efficiënte en betrouwbare energiebron in een hoog geïndustrialiseerd systeem.

Door de lagere energiebehoefte bij milde temperaturen en de beschikbare hernieuwbare opwek (zoals wind en zon), is de inzet van kolencentrales beperkt. Er zijn momenteel geen aanwijzingen dat deze fundamentele factoren op korte termijn zullen veranderen.

Prijs ICE Coal leverjaar 2026 (usd/t) – week cloud candle, log scale

De groene illusie: de verborgen kosten achter de opmars van elektrische voertuigen

1. Innovatie in elektrisch rijden

In Zweden is een geëlektrificeerde snelweg van 2 kilometer in gebruik genomen, waarmee elektrische voertuigen tijdens het rijden kunnen worden opgeladen. Dit project dient als prototype voor een geplande uitrol van 3.000 kilometer tegen 2045. Hoewel dit als een technologische vooruitgang wordt gepresenteerd, roept het bredere vragen op over de werkelijke milieu-impact van elektrische voertuigen.

2. Milieukosten van elektrische voertuigen

Elektrische voertuigen worden vaak gepresenteerd als emissievrije oplossingen. Echter de productie van lithium-ion batterijen brengt aanzienlijke milieubelasting met zich mee. De winning en verwerking van grondstoffen zoals lithium, kobalt en rhodium vindt vaak plaats in regio’s met beperkte milieubescherming, wat leidt tot lucht-, water- en bodemvervuiling. Daarnaast wordt de productie aangedreven door fossiele energiebronnen, wat de totale CO₂-uitstoot verhoogt.

3. Energiebron en levensduur

Veel elektrische voertuigen rijden op elektriciteit die nog grotendeels uit fossiele bronnen komt. De productie van een EV kent een hoge initiële uitstoot. Het duurt gemiddeld zeven jaar voordat deze uitstoot gecompenseerd is ten opzichte van een conventionele benzineauto. Aangezien batterijen doorgaans tien jaar meegaan is de milieuwinst beperkt. De kosten van batterijvervanging zijn bovendien aanzienlijk.

Op 3 november steeg de prijs van Europese emissierechten met bijna 4%, tot boven € 80 per ton. Deze stijging weerspiegelt de volatiliteit van de markt en de impact van beleidsmaatregelen op de prijsontwikkeling van CO₂-uitstoot.

Prijs Emissierechten – Dec-25 contract EEX (eur/t) – dag cloud candle, log scale

China’s batterijgiganten overspoelen markten nu exporten met 220% toenemen

“De industrie zei altijd dat je óf naar het buitenland moest gaan óf uit de markt moest stappen.” – Gao Jifan, CEO Trina Solar

1. Overcapaciteit in de Chinese batterij-industrie

In het afgelopen jaar daalde de gemiddelde bezettingsgraad van China’s batterijproductie tot ongeveer een derde van de maximale capaciteit. Deze daling is het gevolg van jarenlange investeringen en expansie die hebben geleid tot ernstige overcapaciteit. Vooral kleinere fabrikanten kwamen onder druk te staan. Dat leidde tot consolidatie in de sector en een verschuiving van de focus naar exportmarkten.

2. Sterke groei in exportorders

Volgens de China Energy Storage Alliance hebben Chinese batterijproducenten in de eerste helft van het jaar 200 buitenlandse orders veiliggesteld, goed voor een totaal van 186 gigawattuur (GWh) aan opslagcapaciteit. Dit vertegenwoordigt een stijging van meer dan 220% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Het merendeel van de export ging naar het Midden-Oosten, Europa en Australië. Slechts een klein deel (5,34 GWh) van deze export ging naar Amerika, voornamelijk vanwege hoge importtarieven.

3. Wereldwijde investeringen en technologische ontwikkeling

Volgens onderzoeksbureau Wood Mackenzie zullen wereldwijde investeringen in batterijopslag naar verwachting oplopen tot circa 1,2 biljoen dollar tegen 2034. Deze investeringen zijn nodig om de installatie van meer dan 5.900 GW aan nieuwe wind- en zonnecapaciteit mogelijk te maken. Geavanceerde batterijtechnologieën die bijdragen aan netstabiliteit worden als essentieel beschouwd in een energiesysteem dat steeds meer afhankelijk is van hernieuwbare bronnen.

4. Versnelling van batterijopslag in Amerika

In Amerika heeft batterijopslag lange tijd een marginale rol gespeeld in het elektriciteitssysteem. Nutsbedrijven richtten zich vooral op gascentrales en hernieuwbare energie. Door dalende kosten en verbeterde energiedichtheid is de adoptie van batterijopslag echter versneld. Sinds 2020 is de utility scale batterijcapaciteit gestegen tot circa 30.000 MW, een toename van factor tien. Negentien staten hebben inmiddels meer dan 100 MW geïnstalleerd.

De combinatie van zonne-energie en batterijopslag is inmiddels qua kosten concurrerend met nieuwe aardgas- en kolencentrales, volgens gegevens van Lazard. Het assetmanagementbedrijf schat de levelized cost of electricity (LCOE) voor grootschalige zonneparken met batterijopslag tussen de $50 en $131 per megawattuur (MWh). Daarmee is deze combinatie vergelijkbaar met de kosten van nieuwe aardgascentrales voor piekbelasting ($47–$170 per MWh) en zelfs met nieuwe kolencentrales waar de LCOE rond de $114 per MWh ligt.

Elektrische mobiliteit: Noorwegen leidt de aanval

De wereldwijde markt voor batterij-elektrische voertuigen (BEVs) heeft in 2024 voor het eerst de grens van 10 miljoen jaarlijkse verkopen overschreden. Een stijging van 10% ten opzichte van 2023. Volgens de International Council on Clean Transportation (ICCT) bereikte China in mei 2025 een belangrijke mijlpaal van meer dan één miljoen verkochte elektrische voertuigen in één maand.

Hoewel China wereldwijd koploper is in absolute verkoopvolumes, blijven sommige Europese landen vooroplopen in adoptiegraad, gemeten als het aandeel van BEVs in nieuwe autoverkopen. Noorwegen is hierin een opvallende uitzondering. In de eerste helft van 2025 was meer dan 90% van de nieuw geregistreerde personenauto’s volledig elektrisch, volgens gegevens van PwC.

Ook Denemarken en Nederland laten hoge adoptiecijfers zien, met respectievelijk 63,6% en 35% marktaandeel voor BEVs. Buiten Europa is China ook leidend in adoptie, met een BEV-aandeel van 29,8% in de eerste helft van 2025, inclusief commerciële voertuigen. Ter vergelijking: Amerika blijft achter met een aandeel van 7,3%.