Op 28 april 2025 viel in grote delen van Spanje en Portugal de stroom uit. In sommige regio’s duurde het uren, in andere bijna een hele dag. Geen verwarming, geen waterdruk, geen telefoonverkeer. De oorzaak? Uit de analyse van ENTSO-E op 3 oktober 2025 blijkt dat grote spanningsschommelingen en te hoge spanningen hebben geleid tot het uitvallen van meerdere generatoren. Dit zorgde uiteindelijk voor de grote stroomuitval.

Ook in het Nederlandse net zien we steeds vaker spanningsschommelingen en hoge spanningen. De toename van hernieuwbare energiebronnen zoals wind en zon vraagt niet alleen om uitbreiding van het net, maar ook om versterking van het systeem zelf. Daarom investeren de netbeheerders in o.a. betere monitoring en middelen in het netwerk om deze verandering op te vangen.

De infrastructuur groeit onvoldoende mee met de vraag en het tempo van netuitbreiding blijft achter bij de ambities van de energietransitie. De druk op het stroomnet wordt steeds zichtbaarder, met waarschuwingen van netbeheerders zoals Enexis en Stedin over mogelijke stroomuitval en capaciteitsproblemen.

“De kans is reëel dat er een stroomstoring komt van 72 uur in Nederland,” aldus Hans-Peter Oskam, algemeen directeur van Netbeheer Nederland.

De combinatie van warmtepompen, elektrische voertuigen en een sterke toename van zonne-energie zorgt voor piekbelasting op het net. In koude wintermaanden kan dit leiden tot urenlange stroomuitval, zoals Enexis recent waarschuwde voor regio’s als Tilburg en Den Bosch. Tegelijkertijd ontstaan in de zomer overschotten door zonneproductie die het net eveneens belasten. In Zeeland zet Stedin inmiddels mobiele batterijen in voor het opvangen van tijdelijke pieken. Een noodmaatregel die de structurele uitdagingen onderstreept. Zo is de wachtrij voor grootverbruikers bij de regionale netbeheerders het afgelopen halfjaar al opgelopen naar meer dan 14.000 aanvragen voor 9.131 MW in totaal voor afname, voor teruglevering ruim 8.500 aanvragen voor 4.591 MW.

Een uitspraak die een paar jaar geleden nog voor gefronste wenkbrauwen had gezorgd, maar inmiddels aansluit bij een trend die we steeds vaker zien. Netbeheerders waarschuwen openlijk: het is niet ondenkbaar dat het licht – letterlijk – uitgaat.

Hoe reëel zijn de doemscenario’s van netbeheerders?

TenneT behoort met een netbeschikbaarheid van 99,99% tot de betrouwbaarste netbeheerders ter wereld. Tegelijkertijd zien we dat de rek eruit is: voor nieuwe of zwaardere aansluitingen is nauwelijks nog capaciteit beschikbaar. Een eenduidig antwoord op de risico’s is er niet, maar één ding is duidelijk: het is verstandig nu al stil te staan bij de gevolgen als het licht écht een keer uitgaat.

Stroomstoringen in Nederland

Wat een stroomstoring in Nederland betekent en wat er dan gebeurt, hebben we al meerdere keren gezien. In Den Haag viel op 18 maart dit jaar de stroom uit. Niet door netcongestie, maar het incident toonde haarscherp aan hoe kwetsbaar een stad is zonder elektriciteit: liften vielen stil, trams strandden halverwege hun rit, verkeerslichten werkten niet meer en pinbetalingen waren onmogelijk.

In Amsterdam gebeurde iets soortgelijks in januari 2017, met nog ernstiger gevolgen: het mobiele netwerk lag plat en zelfs noodnummer 112 was onbereikbaar. Nog schrijnender was de situatie in het Laurentius Ziekenhuis in Roermond in 2014, waar het noodaggregaat niet automatisch inschakelde. Twee uur lang moesten patiënten op de intensive care handmatig worden beademd en acht patiënten moesten worden geëvacueerd.

Tot nu toe zijn het incidenten, maar de waarschuwingen van netbeheerders wijzen op een structureel risico. Zeker nu de netcapaciteit tegen haar grenzen aanloopt en nieuwe aansluitingen nauwelijks meer mogelijk zijn, komt het risico op langdurige stroomstoringen dichterbij.

Wat als het niet bij een incident blijft?

Kijken we naar recente gebeurtenissen in het buitenland, dan zien we dat dit geen puur Nederlandse zorg is. Spanje en Portugal werden weer getroffen door een grootschalige stroomstoring. In meerdere regio’s viel de elektriciteit langdurig uit. Volgens het hoofd van de Spaanse netbeheerder REE is de storing veroorzaakt door een ontkoppeling tussen het Spaanse stroomnet en dat van Frankrijk. In heel Spanje en Portugal zaten mensen een dag zonder stroom en dus ook zonder verwarming, waterdruk of communicatie.

Afgelopen winter gebeurde dit ook al op het Iberisch Schiereiland. De oorzaak toen? Hier speelde een mix van overbelasting van het net, uitgestelde investeringen in infrastructuur en extreme weersomstandigheden een rol. En dat zijn factoren die we in Nederland ook steeds vaker zien samenkomen.

Wat betekent dit voor uw bedrijfsvoering?

Een stroomstoring heeft vanzelfsprekend grote gevolgen voor de bedrijfsvoering, waarbij met name de duur van de storing bepalend is voor de impact. In sommige sectoren is een noodaggregaat al gangbaar of zelfs wettelijk verplicht. Bij dergelijke verplichtingen is ook vastgelegd hoe lang een aggregaat operationeel moet kunnen blijven. Zo moet er bij stallen met automatische ventilatie minimaal zes uur aan brandstofvoorraad aanwezig zijn. In ziekenhuizen moeten noodaggregaten zelfs in staat zijn om meerdere dagen achtereen te functioneren.

Als ondernemer of facilitair verantwoordelijke wilt u hier niet pas over nadenken wanneer de stroom al uitgevallen is. Dan is het te laat. Bij een storing weet niemand direct wat er aan de hand is of hoe lang het gaat duren. Een aggregaat huren klinkt logisch, maar heeft weinig zin als de levering pas komt als de stroom alweer terug is. Wachten tot het zover is, betekent vaak: achteraan aansluiten of misgrijpen. Daarom is het belangrijk om nu al een antwoord te hebben op de vraag: Wat doen wij als het licht uitgaat. En dan niet voor een uur, maar misschien wel voor 72 uur?

Wat kunt u doen bij een stroomstoring in Nederland?

Het begint met inzicht in het totale energieportfolio van uw organisatie. Breng in kaart wat uw organisatie verbruikt, welke processen cruciaal zijn en waar u flexibiliteit hebt in uw energieverbruik. Een noodaggregaat hoeft niet in alle gevallen de juiste oplossing te zijn. Er zijn andere opties. Op het moment dat er eigen zonnepanelen zijn, kan een batterij een deel van de oplossing zijn. De batterij – in combinatie met zon – kan los van een mogelijke stroomstoring zelfs een businessmodel zijn.

Een complex vraagstuk. Bij COMCAM helpen we organisaties om precies dat in beeld te brengen, zoals bijvoorbeeld met een flexscan. Daarmee maken we helder:

• hoeveel elektriciteit minimaal nodig is om cruciale processen draaiende te houden;
• waar de flexibiliteit zit in uw verbruik en opwek;
• welke maatregelen logisch en haalbaar zijn bij een eventuele storing.

Goed om te weten: In Nederland zijn er diverse energiesubsidies beschikbaar ter ondersteuning van de energietransitie en flexibele energie voor uw bedrijf.

De kans op een langdurige stroomstoring is niet langer theoretisch. Spanje en Portugal hebben het al ondervonden. En hoewel Nederland nu nog een van de betrouwbaarste netten ter wereld heeft, is de druk erop ongekend hoog. De tijd om u voor te bereiden is nu.

Benieuwd hoe uw organisatie ervoor staat en hoe u stilstand voorkomt?
Neem contact met ons op om de mogelijkheden voor uw bedrijf te bespreken.